leygardagur 12. mars 1994síða 3

Tíðindablaðið { sostalurin | Nr. 50 — 12. MARS 1994 Síða3 fíggingarstovnarnir fara at leggjast á skipini, nú tey liggja við bryggju og at tey bestu skipini fara at verða seld av landinum! -Hatta er “svart" tos. Fíggingarstovnarnir mugu sjálvandi eisini rætta seg eftir teimum fyritreytum, sum alt samfelagið koyrir eftir í løtuni. Teir eru heldur ikki nógv gðrvísi fyri í dag, enn teir vóru í gjár. Annars dylur Tummas Arabo ikki fyri, at hann hevur borið ótta fyri, at vit skuldu missa tey bestu skipini, um umsetiligheit- in í lógini ikki gjørdist nóg stór. Og hetta var m.a. tað, sum hendi, tá landsstýrisuppskotið varð broytt. -Nú kann eg so bert staðfesta, at fíggingarstovnarnir hava júst hesa áskoðan leggur hann aftrat. Billgur fiskur Tummas Arabo skilir ann- ars væl støduna hjå trolar- unum. Trupulleikin er sjålvandi tann, at upsin er ein biligur fiskur, og skulu teir nyggju og dyru båtar- nir bara fiska upsa og teir heldur ikki kunnu keypa aðrar kvotur, so sær tað svart út hjá teimum. Upp á fyrispurning um tað er torført at skula um- sita lógina, nú løgtingid hevur broytt uppskotið frá landsstýrinum sigur Tummas Arabo, at lands- stýrið hevur fingið til uppgávu at umsita hesa lógina og fer tí eisini at gera tað. Hann viðgongur tó, at hon er ikki so lidilig og létt at umsita, sum upp- skotið frá landsstýrinum. Kunnu ikki mót- arbelda løgtinginum Fiskimálaráðharrin heldur annars ikki, at eitt felag kann seta verkbann í verk móti einum lóggevandi tingi, soleiðis sum Trol- skip ger í løtuni. Vit hava ikki traditión fyri slíkum, og landsstýrið kann einki gera, tí tað er bundið at teimum lógum, sum tingið hevur samtykt. -Men hvussu kanst tú liva við, at flotin liggur og virkini eru stongd? -Tingið hevur samtykt eina lóg, og hana mugu vit í Tinganesi eins væl og flotin liva við. -Men merkir tað, at landsstýrið skal als einki fyritaka sær í hesum málinum? -Tað ger tað sjálvandi ikki. Vit hava samband við partarnar og royna at finna loysnir ávegis, soleiðis at skipini kunnu fara frá kei aftur. Men tann militanta stødan hjá Trolskip við at royna at tvinga landsstýrið við verkbannsvápinum, hon kemur ikki at geva nakað úrslit. Vit mugu royna at koma gjøgnum hesar seks mánaðirnar og síðani vita, hvat ein meiriluti í tingi- num ynskir. -Men er einki annað at gera? -1. juni kunnu vit flyta nakað av tonsum. Men trupulleikin hjá trolaru- num er ikki bert at fáa eina nøgd av fiski. Trupulleikin er tann, at teir fiska ein so bíligan fisk og hava ongan møguleika at fáa tann dýr- ara fiskin. -Men er tá einki til av dýrum fiski til allar hesar bátarnar at býta millum sín? -Nei, og tað er tí vit fáa kvotur. Tummas Arabo vísir annars á, at landsstýrið nú fer at játta pengar til praktiskar fiskiroyndir, og her er so ein møguleiki hjá nøkrum skipum at royna nýggjar leiðir. Av kvotu eystanfyri -Men er einki til ísfiska- trolararnar eystanfyri, nú vit fingu stérri kvotur har? -Vit hava nakað av fiski eystan fyri, sum vit ikki hava kvoterað út, men at vit kunnu nøkta tørvin hjá trolaraflotanum. -Merkir tað, at tað verða kvotur til trolarar- nar eystanfyri? -Vit hava sagt, at tað verður mett positivt. Men tað skal ikki vera soleiðis, at tú leggur teg við bryggju at mótmæla, og so fær tú kvotu eystanfyri. Vit hava sagt, at vit fara at royna at geva ísfiskaflot- anum nakað eystan fyri, og longu nú fara fleiri Militanta stødan hjá Trolskip kemur ikki línu- og snellubátar eystur eftir at fiska av kvotu har. Tummas Arabo vísir á, at allur fiskivinnupolitikk- urin snýr seg um at taka trýstið av landgrunninum. Relðarapolltikkur -Men hvar stendur tú sum fiskimálaráðharri í ósemj- uni millum trolaramenn- inar, sum ødrumegin siga, at tað er nógvur fiskur til og at teir tí eiga at fiska frítt - og so fiskifréðing- arnar, sum hinumegin siga, at stovnarnir eru sera illa fyri, og at flotin tí eigur at minkast? -Seinastu 15 árini hava vit politikarar lurtað ríki- liga nógv eftir reiðarunum. Tað er tann parturin, sum sigur, at tað er altíð nokk av fiski, til vit so bráddliga standa fullkomiliga á berum. Og tað er stødan í dag. Fyri at siga tað heilt kontant, so hevur fiski- vinnupolitikkurin í Før- oyum gjøgnum nógv nógv år verið reidarastyrdur, ja tað hevur verið eitt meira ella minni skipað svans av reiðarum og reiðaraáhuga- málum. Teir hava sitið úti í Tinganesi og skift um at svansað runt, fingið íløgustuðul til hetta og studning til hatta. Teir hava harvið kunnað varðveitt og útbygt ein flota, sum nú er vorðin sjúkliga stórur. Royna nú at reka veruligan fiskl- vinnupolitikk Tummas Arabo sigur, at tað rætt og slætt er mangl- andi fiskivinnupolitikkur, sum er ein av orsøkunum til, at vit hava fiskad stovnarnar niður. Og tað er hetta sum landsstýrið nú roynir at broyta við einum veruligum og skilagóðum fiskivinnu- politikki. -Tað er ikki fyrr enn nú, at tað verður rikin veruligur fiskivinnupoli- tikkur í Tinganesi - har tað verður roynt at skilja millum vinnulívsáhugamál og so ein veruligan almennan fiskivinnupolitikk. Hetta er tað, sum hevur manglað og er tað júst eitt at de adalmålum minum at fåa reint bord, soleidis at hesi tingini ikki framhaldandi verda blandad saman. -Men hetia sampakkar ikki við tað, sum formað- urin í Føroya Fiski- mannafelag aftur og aftur ber fram í fjølmidlunum, har hann avgjørdur á- kærir landsstýrið fyri als ongan fiskivinnupolitikk at hava! -Óli Jacobsen skal vera fullkomiliga greiður yvir, at tað er nústaðni í dag, at veruligar royndir verða gjørdar til tess at fáa skil á fiskivinnuna. Tað er fyrstu ferð síðani sjómarkið fór út, at tað verður roynt at fáa skil á fiskiskapinum undir Føroyum. Veit for- maðurin í Fiskimanna- felagnum hetta ikki, so skal eg siga honum tað. Tummas Arabo hevur einki ímóti at fara út í eitt orðaskifti við formannin í Fiskimannafelagnum um hesar spurningar og sigur, at hann so sanniliga er fórur fyri at geva Óla Jacobsen svar upp á sínar mongu atfinningar. Kassin tómur -Tá Óli Jacobsen tosar um at geva nakað úrslit. sigur Tummas Arabo. Mynd kalmar manglandi fiskivinnupoli- tikk, so tykist mær sum um hann ikki er greiður yvir, hvat hann tosar um. Um hann heldur, at tað at sita í Tinganesi er tað sama sum at kunna koyra hondina niður í ein lands- kassa og hála pengar upp, so fer hann skeivur. Tað ber als ikki til, tí kassin er tómur. Vit hava eisini sæð alt ov nógv til, at polit- ikarar koma út í Tinganes at spæla vinnulívsmenn samtíðis. Er tú í Tinganesi skal tú hvørki virka sum - fakfelagsmaður ella vinnulívsmaður. Tú skal virka sum politikari tvs. skapa fortreytir og seta karmar. Tú skal arbeiða við lógum og reglum. Initiativini skulu koma frå vinnulívinum og ongantíð betur, um tey eisini koma frå fakfeløgunum. 80-unum Tummas Arabo sigur víð- ari, at vit mugu til at læra av mistøkunum frá 80- unum. -Eg gekk inn fyri at umskipa flakavinnuna, so- leiðis at hon fekk fyri- treytir fyri at blíva meira effektiv og meira rationaliserað. Tað trúgvi eg eisini fer at geva bonus. Tað nýggja russiska-føroyska felagið, sum kemur at arbeiða á Sandi, er ein liður í einum åtviklingi, sum eisini landsstýrið hevur virkað fyri so ella so. Har er tað so Fiskavirking, sum gongur á odda. Eg haldi bara hetta er dómi um, hvussu vinnulívið og tað almenna kunnu stuðla hvgrt annað sigur Tummas Arabo og heldur fram: -Júst Óli Jacobsen hevur havt eina velduga ávirkan á fiskivinnuna í Føroyum, og tað er greitt, at hann hevur roynt at reka fakfelagspolitikk. Men hvat er tað hesin maður sigur: jú - koyrið fleiri skip út og fiskid meira. Hetta sigur hann, sjålvt um vit vita, at fiski- skapurin uppá dagin er minkaður hjá skipunum hesi seinastu árini. -Vil tú við hesum siga, at fiskivinnupolitikkurin hjá reiðarunum og tann hjá Føroya Fiskimannafelag hevur gingið hond í hond? -Ja, tað hevur hann tía- nverri. Og felagsnevnarin fyri henda politikk varð g studningsskipanin. -Meinar tú tá,at hesir báðir áhugabólkarnir, reiðarararnir og umboðini fyri fiskimenninar, í veru- leikanum hava sagað ta grein av, sum teir sjálvir sita á? -Ja, teir hava í sjálv- søkni verið við til at koyrt stovnarnir niður, og landskassin hevur goldið gildið. Vanlukkan er tann, leggur Tummas Arabo aftrat, fiskimålaråOharrar- nir gjøgnum tíðina hava góðtikið hesa gongdina. -Hvat er tá ødrvisi í dag, nú tú umsitur fiski- vinnuna? -Nú lóggeva vit og leggja karmar fyri fiski- vinnuna fyri fyrstu ferð í søguni, uttan at hyggja ov nógv til egináhugamál av nøkrum slag. Sjálvur havi eg ongi egináhugamál. Hetta er tí mestsum fyrstu ferð, at landsstýrið rekur ein fiskivinnupolitik við ongum egináhugamálum. Higartil hevur tað snúð seg um at lívga hesum og hasum, uttan at ein hevur tikið hædd fyri, hvat tænti fiskivinnuni frægast upp á longri sikt. Skipini mugu út aftur -Nú er tú eisini ráðharri fyri fiskiídnaðin. Hvussu leingi kanst tú standa og hyggja at, meðan einki arbeiði er á virkjunum? -Tað dámar mær sera illa. Til tað er at siga, at tað kann ikki góðtakast, at bátarnir, nú tað endiliga er fiskur til, ikki vilja fara út og avreiða til virkini. Loysnin er at fáa flotan frá bryggju aftur, og hetta er eisini tað vit royna. | -Men hvat nyttar hjá trolarunum at fara út, tá tað fæst so lítið fyri fiskin? -Tann parturin av flot- anum, sum fiskar konga- fisk og tosk, hann fær rættiliga nógv fyri sín fisk. Framhald á síðu 7