leygardagur 12. mars 1994síða 22

»Vurderinger« undir yvirskrivtini »Digtekunstens nytte« soleiðis (s. 27): »Digtningen er sprogets kunst. Dens første og almene værdi og nytte består i at den holder sproget levende, hvilket vil sige at den både bevarer og fornyer sproget. Den gode forfatter har altid et rigere sprog, et større ordforråd og en mere alsidig formuleringsevne end gennemsnitsmennesket. Ene af alle er han i stand til at samle og benytte de ellers adskilte sprogsfærer, stands- og fagsprog, i et samfund. Uden hans fantasi og frem- stillingskunst ville et givet sprog stagnere og forgroves, tankens og følelsens muligheder blive indskrænket, og dermed også hele den åndelige kultur bliver fattigere og fladere. Sproget er den uundværlige bærer af et folks bevidsthed, sandsynligvis den vigtigste betingelse for en sådan vækst«. Tað, sum tann køni fakmaðurin og tað klárahevdið Sven Meller Kristensen her sigur, er vanlig manna hugsan. Øll vita, at ta er ringt at vera í orðaneyð. Fyri at kunna lata upp fyri øllum, sum bylgist í okkum, hava vit brúk fyri orðum, nógvum orðum. Og tó eru fólk, sum halda, at vit ikki eiga at fegnast um ein stóran orðaskatt. Nei, vit eiga at gera orðini færri. Í um leið hundrað ár (og serliga hesi seinastu 30 árini) hava mál- reinsarar stríðst við at beina fyri orðum. Sum í midøldini verða summi orð tabuiserað („sigur tú ljótt, kemur Mli- maður eftir tær!<). Onnur orð verða útskift við okkurt, sum líkist grundleggjandi illvild móti tí máli, sum er. Málið er ikki nóg >gott< — tað má bøtast. Soleiðis kunnu vit at uppliva, at boð ganga út frá skúla- myndugleikum um, at lærarar ikki longur sleppa at brúka orðið 'uppgáva', tí nú skal tað eita tað íslendska 'verkevni'. Tann wågvi útvarpslutarin hoyrir við undran um onkran mafioso á Sikiloy, sum hevur mist tingræðiliga órinið, tí hann hevur verið ógegniligur. Og almennir stovnar skriva til skattaborgarar, at teir kunnu veita tænastur, sum eru "lítið kostnaðarmiklar'. Tað eitur og hevur altíð itid á før- oyskum, at tað, sum kostar nógv, er dýrt, og tað, sum kostar lítið, er bíligt. Men hesi einføldu orðini fáa ikki frið. Tað bíliga skal eita 'ódýrt', og tað dýra skal eita kostnaðar- mikið'. Hvar er logikkurin? Hví er 'ódýrt' føroyskari enn 'dýrt'? >Tú hevur tær dýrastu perlur< yrkir Pól F. eftir Heinrich Heine. Hann átti kanska heldur atsagt kostnaðar- miklastu? Pól F. og Heinrich Heine kendu orðsins makt. Teir flongdu ikki málið. Teir kíndu tí. Teir beindu ikki fyri orð- um, og teir beklaðu ikki orð. Teir vildu ikki, atmálið skuldi stagnere og forgroves, tankens og følelsens muligheder blive indskrænket, og dermed også hele den åndelige kultur bliver fattigere og fladere. C. Ur Orðafari : »HEITT B REYD« Nú ein dagin ljóðaðu tey merkisverdu tíðindi um alt Føroya land, at salmonellusørir (ivaleyst harðfrystir) svenskir høsnarungar >ganga sum heitt breyð< í Dan- mørk. At eitthvørt, sum selst væl, »går som varmt brød« er frålik donsk måliska, sum vit kunnu lata danir eiga í friði. Tá ið vit hoyra um breyð, at tey ganga, kemur okkum alt annað til hugs: Tá ið breyðini eru elt, verða tey sett við varma at ganga ella til gongd, og tá ið tey eru gingin, verða tey sett inn í ovnin at baka. Tí ljóðar tað meir enn legið í føroyskum måloyra, at nýbakað breyð kunnu »ganga«. Hjá okkum er gongdin sum nevnt, áðrenn tey verða bakað. Somu hugsan kundu vit latið i før- oysk orð sum eitt nå: >Tað er gravgangur eftir svenskum høsnarungum«. Sigið tá ikki »[greav]- gangur, sum alt ov ofta er at hoyra, men [grau]gangur, sum er bæði rættur og nátúrligur framburður. Framhald av síðu 7 um at veiða fiskin við fáum og effektivum am- boðum. -Men er vandi ikki fyri, at hver skipini tá skulu til at fiska nøgdir aftur og at vit tá aftur enda í tí, at fiskurin verður ikki nóg væl handfarin? -Ta javnvágina mugu bátarnir kunnu finna fram til. Teir kunnu taka fleiri fólk umborð ta tíðina, tá nógv er at fáa. Dúva upp á fjar- fiskiflotan meðan stovnar koma fyri seg -Aftur til spurningin um fólkatalið. Danski búskap- arfrødingurin Paldam sig- ur, at skulu vit varðveita verandi livistødi í Før- oyum við verandi fiska- mongd, so er ikki pláss fyri meira enn 20.000- 30.000 fólkum í Føroyum! -Vid ti fiskarikidømi vit kenna í Føroyum eru livilíkindini vánalig í løtuni, men vit eiga at undirstrika, langafarafloti okkara tvs. flotin í Barentshavinum og rækjuflotin, flýtur hampuliga, so hann kunnu vit dúva upp á og haraftrat kemur, at tað eisini eru | óroyndir møguleikar í Ímeðan vit dúva upp á hesar leiðir, mugu vit so til at fáa stovnarnar uppaftur. -Men ger landsstýrið nokk fyri at skapa fort- reytir og til at seta vinnul- ívsmenn í gongd? -Vit koyra 6,5 mill. kr. út til praktiskar fiskir- oyndir nú, so har eru ymsir møguleikar. Hin- vegin er tað ikki lands- stýrisins uppgåvu at | sparka vinnulívsmenn í gongd. Initiativini mugu koma úr neðra - frá vinnulívinum sjálvum. Tey politisku initiativini í vinnulívinum hava í nógvan mun givið vánalig úrslit. -Nú eingin fiskur kemur upp á land, hví seta tit ikki eyka orku inn upp á at fáa útlendskan fisk til landið? -Vit royna at skaffa russiskan fisk á tann hátt, at vit hava sagt okkum vilja stuðla innkeypi. Men vit hava ikki ráð til at fíggja hann, tí fiskurin skal jú seljast eis- ini. Trupulleikarnir við tí útlendska fiskinum er marknaðurin. Tað er tó hesin gamli tankin, sum vit hava so ringt við at venja okkum av við: at nú trivur man bara niður í landskassan og ger so ella so. Lands- kassin er tómur, og tú kanst tí ikki gera sum tú gjørdi í 80-unum. jan at | | 11.30 Tomorrows World 1200 TopGear 1230 A Question of Sport 1255 Grandstand | 1715 News from London 2050 Love Hurts: »Tracks of my — Tears« 910 21.40 Red Dwart: »Thanks for the Memory« 36 2210 Sport'94 22.45 Later... with Jools Holland 710 23.40 The late Show Sunnudagur 13. mars 0.10 World Service News 0.25 World News Week 1.00-7.00 World Service News every full Hour | 1.25 India Business Report 225 The Clothes Show | 325 Kilroy: »Lonely Hearts« 4.25 Film'94 5.25 India Business Report | 63 East: Íslands apart< 210 E rr — - 16.55 Antiques Roadshow: »Olym- | må | 17.40 Reportage: »Therapy« | 1820 Living Soap | 1850 News from London | 19.05 Wildlife: »Barrels of Crude and Wallaroos« Månadagur 14. mars 0.00-5.00 World Service News every full Hour 0.25 The Money Programme 0.00-5.00 World Service News every full Hour 1.25 World Business Report 225 Onthe Record 3.25 The Money Programme 4.25 Public Eye: »Family« 1:3 5.25 The Money Programme 6.00 Business Breakfast 700 rs 9.05 Kilroy 9.45 Newshound 10.00-12.00 News from London every full Hour 10.05 Playdays 10.30-12.15 Good Morning with Anne and Nick 1215 Pebble Mil 1255 World Weather 13.00 One O'Clock News 13.30 First Sight: »Blight this House« 14.00 World Service News 14.30 Spain means Business: »Made in Spain« 1:5 15.00 Storytime: »Brush and Chase« 15.15 Jackanory 15.30 Earthfasts 35 15.55 Grange Hill | 16.20 Newsround Extra Tíðindablaðið ——— Týsdagur 15. mars 010 World Service News 0.25 Newanight 1.00-5.00 World Service News every full Hour 1.25 World Business Report 225 Newsnight 325 Film '94 425 Tomorrow's World | 515 Panorama 6.00 Business Breakfast 7.00 Breakfast News from London 9.05 Kliroy 9.45 Newshound | 10.00-12.00 News from London every full Hour | 10.06 Playdays 1 | 10.30-12.15 Good Morning with Anne and Nick | Leygardagur 12. mars tap Aerobics 8.00 Athletics - live 11.00 K.O. Magazine 1200 Freestyleskling - live 13.00 Speed skating - ive 14.00 Athletics - live 17.30 Football 18.30 Alpineskling - ve 20.00 Athletics | 21.00 Boxing 2200 Gol 23.00 Honda International Motor sports Report 0.00 ke Hockey 1.00 Libugt Sunnudagur 13. mars