týsdagur 29. mars 1994síða 2

Itøkilig uppskot tróta HERFYRI skipaði Føroya Fiskimannafelag fyri áhugaverðum fundi í Norðurlandahús- inum um alternativa fiskiveidi. Nógv fólk vóru mett og teirra millum nógv kend vinnulívsandlit. Á fundinum vórðu teir ymsu meguleikarnir, sum eru á djúpum vatni serliga, vidgjørdir. Nidurstødan var tann, at her eru nógvir óroyndir møguleikar og spurningurin er bara at fara í gongd. So einfaldur er spurningurin nú heldur ikki, og tað kom so eisini fram á fundinum. Men fyri at kunna loysa upp fyri trupulleikunum og knútunum er tó bert eitt at gera, og tað er at fara í gongd so ella so. Á sama hátt sum menn hava tikið stig til at fara undir eitt nú gamaveidu eftir havtasku og svartkalva, og hava fingið tað at bera væl til, so er eisini at seta út í kortið aðra alternativa veiðu. Og her verða nevnd fiskasløg sum hávur, krabbi, búrfiskur, morafiskur, lítla brosma osfr. ENN er tó rættiliga nógv óvissa knýtt at bæði veiðu, framleiðslu og sølu. Men fyri at kunna fáa bilbukt við hesum er at fáa gjørt royndir. Og tað var nettup eitt av endamál- unum við fundinum í Norðurlandahússinum: at eggja monnum til at royna nýggjar leiðir. Eisini landsstýrið hevur saman við Fiski- rannsóknarstovuni roynt at birta uppundir slíkar royndir og fara í næstum skip á royndarveiðu fyri almenna rokning. í dag er frásøgn frá fundinum. Føroyski fiskifrød- ingurin Jákup Reinert vísir á teir mongu al- ternativa møguleikarnar, men heldur um somu tíð fyri, at vit eiga ikki at vænta okkum alt ov nógv av hesi nýggju veiðuni, tí har eru so nógvir ókendir faktorar. Hann Ríkisfelagsskapurin er framvegis ein trygd Hvorki heimastýrislógin ella Danmark eru skuld í fóroysku krepp- sigur annars, at henda veiðan verður ikki bjargingin hjá føroyska samfelagnum. Bjargingina hóma vit ikki fyrr enn betri prísur aftur fæst fyri upsan, og toska- og hýsustovnurin koma fyri seg aftur. TAÐ er greitt, at vit eiga eggja monnum til at royna nýggjar leiðir. Tað er tó greitt, at hetta er ikki nøkur løtt uppgåva, nú stud- ningsskipanin er burtur. Tvs. at tú kanst ikki longur brúka almennan studning til at fara undir at veiða nýggj fiskasløg. Veiðan má byggja á marknaðarligar fyritreytir. Nettup tí krevur hetta nógv av hverjum einstøkum, sum fer í gongd. Tað almenna eigur at vera við í innleiðandi fasuni og er tað eisini nettup tað, sum verður gjørt í sambandi við alment stuðlaða royndarveiðu. Alt gott at siga um alternativu royndirnar, men vit mugu tó minnast til, at tær fara ikki at bjarga samfelagnum, tó at tær kunnu vera eitt gott ískoyti. Tað skal meira til enn so. Vil tað so illa til, at upsaprísurin ikki fer at batna og toska- og hýsustovnurin ikki koma fyri seg aftur í bræði - tá er stóri spurningurin: hvat so! Eingin ivi er um, at vit eru noydd til at blanda kortini heilt av nýggjum og síðani stinga út í kortið ein heilt fiskivinnu- politikk, sum ikki bert snýr seg um at beta um her og har, men sum byggir á, at vit um nøkur ár aftur mugu fáa optimalt burtur úr stovnunum aftur. HER verður tí helst talan um at hugsa heilt nýtt og læra av gjørdum mistøkum og royndum. Vit mugu til at taka um sjálva rótina og spyrja okkum sjålvi, hvussu fram- tíðar flotin skal síggja út. Hetta er í veru- leikanum tað mest grundleggjandi í øllum ordaskiftinum um Føroya framtíð. Antin vit — 2127" 22 finna olju ella ikki, so fara vit altid at seta okkara álit á fiskivinnuna, tí henda vinna - mótsætt oljuni - byggir á eitt tilfeingi, sum endurnýggjar seg sjálvt og tí ongantíð verður uppi - verður tað skynsamt røkt. VIT mugu - og hetta mugu okkara polit- ikarar, embætisfólk, vinnulívsfólk oo. leggja sær í geyma - til at stinga ein heilt nýggjan politik út í kortið - ein politikk, sum ikki hyggur eftir biligum og stuttsiktabum at- kvøduloysnum - men sum hyggur longri fram og hvers høvudsmålsetningur er at byggja uppaftur stovnarnar og síðani troyta teir á skilabesta hátt. Vit mugu spyrja: eru tað trolarar, línubátar, útróðrarbátar ella aðrar bátar vit skulu grunda troytanina av komandi tilfeinginum á? Vit mugu leggja alt gamalt agg til viks og ístaðin leggja saman alla okkara vitan um, hvussu fiskirikidømid verður best troytt. Út frá tí mugu vit kunna siga, hvussu komandi fiskifloti okkara skal síggja út og hvussu viðgerðin av fiskinum skal fara fram, soleiðis at flest møguligar hendur kunnu lata svanga meginlandinum tann best hugsandi fiskin - fyri tann best hugsandi prisin. At fara aftur til Danmarkar at samráðast um mongu óloystu og nýggju trupulleikamar, sum hava stungið seg upp í samfelagnum hesa seinastu tíðina - uttan sjálvir at hava gjørt sær eina meining um, hvussu vit í framtíðini skulu troyta og handfara tilfeingið - er tað sama sum at vilja lata standa. Vit mugu líta frameftir og til tess mugu vit hava nakrar itøkiligar loysnir ella loysningsmodell. Vit hava ikki loyvi til at lata verandi stríð millum línu og trol og onnur innanhysis stríðsmál forða fyri, at vit í heila tikið kunnu byrja at hugsa nýtt. Tí skal tað vera okkara vón, at vinnulívsmenn í Føroyum oo. í stundini fara undir at hugsa nýtt og konstruktivt og harvið fóðra okkara politikarar við hugskotum til loysnir. VIT ivast onga løtu í, at tað verður neyðugt við nýggjum samráðingum við danir. Vit ivast heldur ikki í, at tað danir helst síggja er, at vit sjálvi koma við nøkrum uppskotum til loysn at leggja á borðið. Hesar mugu gjarna kosta "nógvar" pengar, um tær eru heilar og harvið beta um framtíðar lívs- grundarlagið - enn at vera hálvar loysnir, sum gera, at stødan bara stendur við og versnar. Latið okkum frá nú av brúka alla orku - allar okkara bestu heilar og hendur - til at seta út í kortið, hvat vit skulu gera ikki minst á fiskivinnugkinum í framtíðini. Ein ftøkilig ætlan má gerast, soleiðis at okkara fólk, næstu ferð tey fara til Danmarkar, hava við sær nakað itøkiligt og skapandi í skjátt- uni. Hetta er so sanniliga ikki bert ein upp- gáva hjá okkara politikarum men er meira at meta sum ein brain-storm uppgáva fyri okkum øll. Landsstýrið átti tí nú at biðið um hugskot - ætlanir - projekt - frá teimum mongu, sum veruliga hava nakað upp á hjartað. Ella møguliga átti landsstýrið bein- anvegin at sett ein bólk við teimum frægastu høvdunum at komið við uppskotum. Steðan í okkara landi er alt ov álvarslig til at lata allan útviklingin upp í hendurnar á teimum politisku flokkunum - aleina at avgera, hvat skal henda og ikki. Tað hevði tí verið eitt skilagott uppskot, um landsstýrið tók eitt slíkt stig sum her nevnt. Harvið hevði tað eisini víst sín sanna vilja til at taka allar góðar kreftir við upp á ráð. SOSIALURIN un! Í longri tíð havaávísir bólk- seg sjálvan og okkum onnur ar í Føroyum roynt at vissa = um, atdanir hava alla skuld- 1. floks bein- 8 skræðuleys SALT- 8 KRYDD- SILDAFLØK i spann å 5 kg Verdur koyrd til hus f Havn. Annars vid Strandferåsluni SILDAGOYMSLAN Stoftalåg 17 Tlf. 12355 (kl. 9-13) ina fyri føroysku búskapar- kreppuna. Hetta er tann mest ómansliga stóða, vit føroyingar kunnu hava, tí eingin uttan vit føroyingar sjálvir hava høvudsskuld- ina fyri kreppuna i okkara landi. Jú fyrr vit ásanna hetta, jú skjótari og betri læra vit av mistøkunum, og kunnu virka okkum burtur úr kreppuni aftur við hjálp frá ðrum, einamest via ríkis- felagsskapin við Danmark. Lat tað verða sagt, at á- virkan útifrá og eisini ávirk- an frá náttúruni hava verið medvirkandi orsøkir til okkara biiskaparkreppu, men okkara politikarar — úr øllum politiskum flokkum, eingin undantikin — okkara bankaleiðslur, okkara fiskasølur, okkara vinnu- lívsleiðarar, okkara fakfe- lagsleiðarar osfr. hava ikki livað upp til ta neyðugu á- byrgdina. Og tey allarflestu av okkum føroyingum hava kravt meira og meira ár fyri ár, uttan at hava hugsað okkum nóg væl um. Tað er høvudsorsøkin til búskap- arkreppuna. Í dag er nærum einasta bróðurhondin og einasta í- tøkiliga hjálpin at heinta úr Danmark. Hóast heima- stýrislógin er frá eini aðrari tíð, so er ríkisfelagsskapur- in og nevnda lóg einasta trygd í dag fyri, at vit fáa hjálp og fara at fáa hjálp framyvir — hjálp til sjálv- hjálp — so vit kunnu basa búskaparkreppuni og venda gongdini. Men hetta er og verður ikki lætt, tað kemur at taka tíð og krevja offur av okkum øllum í hes- um landinum. Javnadarflokkurin åsann- ar hendan veruleika. At heimastýrislógin og ríkis- felagsskapurin framhald- andi eru hornasteinar í før- oyskum politikki. Ein um- hugsað endurskoðan og nú- tímansgerð av heimastýris- lógini verður tí ikki framd nú — í hesum fyri okkara land so óstabilu tíðum. Harafturímóti fara vit at royna sum best at gera brúk av teim rættindum og teirri hjálp, sum ríkisfelagsskap- urin kann geva okkum, utt- an at húskallalyndið aftur skal køva føroysku fólka- sálina. Um stutta tíð verður eitt uppskot frá landsstýrinum vidgjørt til nýggja styris- skipanarlóg. Hetta er ein staðfesting av, at tað var her í Føroyum og ikki minst í teirri politisku stýrisskip- anini, at mistøkini vórðu gjørd seinastu 20 árini. Komandi lógin verður so ein roynd í størstan mun at bøta fyri, at mistøk aftur verða gjørd í framtidini, og um ta hendir, tá at staðfesta ábyrgdina. Tað er bæði klókt og rætt av landsstýrinum at byrja á egnum gki við slíkum ábót- um. Aðrir siga, at loysnirnar á búskaparkreppuni er, at vit frásiga okkum blokkin frá Danmark stigvíst, móti at Danmark sleppur okkum undan verandi skuldar- byrðu. Hetta er ein alt ov stuttskygd loysn, sum fer at hevna seg aftur. Tað má vera utopi at halda, at vit bóta um búskapin í Førov- um við at frásiga okkum inntøkur til fíggjarlógina — sum blokkurin jú er — sam- stundis sum vit síggja at sama fíggjarlóg ár um ár hevur methali — væl sterr: hall, enn teir stýrandi høvdu sett sær fyri. Hesin logikkur Framhald á síðu 1!