mikudagur 20. apríl 1994síða 2

Koma og fara NÚ um dagarnar boðaði fyrrverandi formaður sambandsfloksins, Pauli Ellefsen, frá, at hann ætlar at fara upp í aftur politikk. Vilja tey hava meg, so eri eg til dystin fús. Nakað soleiðis málbar hann seg í útvarpinum. Fáar dagar seinni brestir enn á bumba á tí politiska leikvøllinum. Ein annar av teimum “gomlu" dreingjunum í føroyskum politikki, Jógvan Sundstein, boðar frá, at hann nú fer at taka seg úr politikki. BÁÐAR hesar hendingar koma helst óvart á føroyingar flest, hóast tað í longri tíð hevur “ligið í luftini" at onkur av teimum gomlu politikarunum fór at taka seg aftur. Hvat viðvíkur sambands- manninum, so var hann mest sum heilt gloymdur, og tí hevði neyvan nakar ' ímyndað sær, at hann bráddliga skuldi gloppa dyrnar upp aftur inn á tann politiska leikpallin, sum hann so knappliga fór frá, tá negativu avleið- ingarnar av m.a. hansara egna politikki fóru at merkjast í samfelagnum. Tað var nú ikki hann vit skuldu gera við- merkingar til hesaferð. Tað var hin 70- og 80 arapolitikaran, Jógvan Sundstein, sum nú sigur politikki definitivt farvæl og ger vart við, at eingin skal bera ótta fyri at síggja seg ganga aftur eins og Ellefsen. TAÐ er sjálvandi eitt frítt val, um tú stillar upp til løgtingid. Nú riggar so hesin ein hin mest framstandandi politikarin í Føroyum av. Helst eru tað mong av hansara viðhaldsfólkum, sum Fakmaðurin og amatørarnir Í Sosialinum tann 2. april 1994 = stóð ein grein um okkara stav- Sjålvstyrisflokkurin: Nei til at avtofta -táverandi harmast hesa avgerð, meðan tað eru uppaftur onnur, sum fegnast tvs. bæði mótstóðufólk og helst eisini fólk innan hansara egna flokk, sum vilja hava nýggj fólk á ting. Men hví gevst tá hesin garvaði politikarin! Svarið hevði hann sjálvur í fjølmidlunum í gjár, og tað var sera sera skuffandi. Hevdi maðurin sagt sum var, at hann helt seg hava tænt “vernaplikt" sína ella at hann viðgekk seg at hava gjørt so mong mistøk í politikki, at hann tók avleið- ingarnar av tí, tá var tað eitt mansligt svar. Men at geva dønum skyldina fyri hesi avgerð halda vit er ovboðið. Vit kunnu vera samdir um mangt av tí, sum Jógvan Sundstein hevur sagt um danir hesi seinastu árini og vit hava eins og hann enn ikki fingið svar uppá mangar gitingar um júst hesi viðurskifti. Men at taka seg burtur úr føroyskum politikki, tí tú ikki fær arbeitt vegna donskum politikki, meta vit at vera eina fallit- erklering. FYRI tað fyrsta tí at Jógvan Sundstein sjálvur annar var við til at leggja sjálvt grundarlagið undir teimum avtalunum, sum eru gjørdar við danir. Tað var m.a. hann, sum góðtók danska trýstið og bjargaði sjóvinnubankanum. Var hetta ein so skeiv avgerð, tá átti Jógvan Sundstein at brúkt egna máttloysi sítt í tí eina málinum sum orsøk til at taka seg úr politikki. Og ikki teimum treytum, sum danir síðani hava lagt á okkum. Vit meta okkum ikki førar fyri at meta um, antin avgerðin at bjarga Sjóvinnubankanum 6. oktober 1992 var rétt ella ikki. Vit eru samdir við føroysku seting. Í greinini vóru brot úr blað- num Feringatíðindi fyri mars 1893. Og tað sæst lættliga, at hesi brotini eru skrivað upp á spott. Hóast tað ikki bleiv sagt í greinini, so kundi lesarin fáa ta Tað var skelkandi fyri okkum føroyingar at frætta, at tað fyrsta nýggi bankin ætlar sær undir, er at avtofta Før- oyar EDV -tgkniliga. Eitt eigur nýggi bank- in at gera sær greitt: svíkur hann okkum í hesum máli, eiga allir føroyingar sum skjótast at venda honum bakið. Løgting og landsstýri eiga at gera tað, og ikki geva bankanum nakrar sømdir eftir hetta, men harafturímóti kvetta alt samband við henda banka, sum Føroya fólk má bløda fyri við 1000- tals milliónum. Lat so bankan eiga rættin at gera av, hvat Feroyar EDV-tekniliga EDV-samband hann nýtir, men Føroya fólk, løgting og landsstýri eigasamarætt at gera av, um tey vilja styðja hann ella ikki. Vendir bankin ikki aft- ur til land okkara við seg, enn hann longu hev- ur gjørt. Dugir bankin ikki at lesa skriftina á vegginum nú, og fer at arbeiða fyri okkara land, fer eingin at sakna hann og fella tár, um hann hvørvur, sigur Ting- bólkur Sjálvstýrisflok- sins í skrivi til blødini. fatan, at hetta var skrivihåttur- in hjå Jakob Jakobsen doktara. Dr. Jakobsen gjørdi eina fonetiska stavseting, sum hann legdi fram f 1889. Hon så so- leiðis út. Mikjenes hevur ættir manna søgn vere flotåiggj. Ain måvur y Sørváje, sum javn- lia rói út, raddist idla størkvalenar úte á hávi... (Á. Dahl: Bókmentasgga Il, s. 19). Men ikki øll tóku undir við hesum uppskotinum, og t bleiv ein sjeymannanevnd í 1893 sett til at taka eina av gerð. Í nevndini sótu bæði Hamm- ershaimb og Jakobsen. Í 1895 legði nevndin so sítt úrslit fram, og tað var tann sokallaða Broytingin, sum við fáum undanigkum er Hammers- haimbs stavseting. Demi: Tað tungumál, sum okkara fodnbrøv (embætisbrøv) úr midaløld eru skrivad i, er gamalnorskt, stundum vid samráðingarleiðararnar, at måtin danir brúktu í tí málinum var undir alt lágmark. Aftaná kunnu vit so bara gita, men samtíðis meta vit tað av stórum týdningi fyri komandi samskiftið mill- um Føroyar og Danmark, at tað verður loyst upp fyri øllum ti, sum er hent í "bankamålinum” frå byrjan av. Eru føroyingar vitandi "ført bag lyset”, sum danir plaga at taka til - av dønum, tå må hetta fáa avleiðingar so ella so. MEN tá Jógvan Sundstein sigur orsøkina til at hann gevst í politikki vera danskan politikk, tá er hetta ein ov bílig og ússalig grundgeving. Tað nyttar so undir ongum umstødum bara at geva skarvin yvir og lata dønum allan framtíðar avgerðarrætt yvir hesum oyggjum. Eru vit kroystir nú, so mugu vit undir ongum umstødum boyggja okkum fyri øllum trýstinum. Tá hetta er sagt so má eisini havast í huga, at tær avtalur, sum longu eru gjørdar og sum bæði løgting og landsstyri hava góðtikið, tær kunnu vit ikki bara kveistra til viks. Spurningurin er, hvat vit vilja í framtíðini - eftir at vit hava uppfylt okkara part av avtalunum við danir. AT Jógvan Sundstein heldur, at tað -skulu aðrar kreftir inn at loysa komandi málini er ein ærlig søk. Hann átti bara ikki at brúkt eina slíka bakking sum orsøk til at taka seg úr politikki. Tí við eini slíkari hevur tú fullkomiliga slept allari vón. TÁ hetta er sagt, so skal Jógvan Sunds- tein hava tað frá okkum, at hann hevur VALUTAKURSIR altíð verið sidiligur í orð og tal og oftani eisini skilagóður. Hann hevur saman við m.a. Anfinni Kallsberg myndað tann meira hóvliga vongin í fólkaflokkinum og hevur harvið - tíanverri ov lítið - roynt at byrgt upp ímóti teirri oftani mannahatsku, niðurgerandi og fanatisku linjuni hjá heykunum í flokkinum, sum nú tykjast fara at fáa fullkomnan meiriluta í flokkinum. Tað átti m..a at fingið onkra klokku at ringt hjá teimum kreftum í Ld. javnaðarflokkinum og Ld. eisini tí størsta andstøduflokkinum, sam- bandinum, sum hevur ætlanir um at mynda landsstýrið eftir valið. Tað er so neyvan nakað pluss fyri ein fólkaflokk, sum ynskir at koma í samgongu aftur, at hann hevur slept sær av við dúgvurnar og situr eftir við nøkrum sera svongum heykum, sum tú ongantíð kanst líta á. JÓGVAN SUNDSTEIN eigur eisini rós uppiborið fyri sín altíð fólkaliga lut í tí politiska orðaskiftinum. Loksins skal sigast, at tað er meira manligt av einum av okkara gomlu politikarum at taka avleiðingarnar av tí rikna politikkinum og taka seg aftur undan einum vali - enn tað er av fyrrverandi formanni sam- bandsfloksins, sum um somu tíð kemur sníkjandi inn aftur í politikk og roynir at billa fólki inn, at tað er ein nýggjur og nývaskaður sambandsmaður, ið nú fer at endurnýggja henda gamla flokk. SOSIALURIN 19.04.94 síðsta mán. Dollari 669,90 659, 90 føroyskum eginmerkjum. Bretland Pund 988,44 975, 13 Úttalan av tí føroyska málin- Tyskland — Markur 392,21 393, 69 um hevir, sum vera man, : ' 4 Er SL MR Svøriki Króna 84,65 83, 57 longu tá brotið ikki heilt lítið . ; av frá åttølunun av teim Noreg Króna 90, 40 90, 39 ymsu norsku målførunun, Frakland Frankur 114,47 115, 18 men hetta kemur ikki fram í Belgia Frankur — 19,054 19, 107 skrift uttan einkulta ferð. Sveits Frankur 462,80 — 463,90 Høg Færoehse, Holland = Gyllin — 349,38 350,06 Italia Liri 0,4102 0, 4041 Dr. phil. Jakob Jakobsen var Finnland — Markur — 121,77 119, 09 gg fakmaðurin í Få Island Króna 9,26 9,21 um flokki av amatørum. Eysturríki Skillingur 55,751 55, 952 kortini slakaði hann 90 prosent ; | } og Sr så go Oli“ Fo , Pesetas 3 4 ga ou nationalistarnir vildu Kanada Dollari 482,19 478, 85 ikki góðtaka úrslitið hjá Japan Yen te til, at Før- Írland Pund u Om "+, 5 ingafelag datt niður fyri ; , ; ingelelag dat med og | Grikkaland Drakmur 2,676 — 2,672 tað førdi til syndafallið 1906, XEU 757,99 758, 09 og tad førdi til 1946, sum førdi til 1948, sum førdi til 1992, sum førdi til 1994, sum ...? Jakob Jakobsen var ein heilt sjálásamur granskari. Serliga hansara visindaligu verk um hava gjørt hann kendan vida um. Tá ið vísindafólk vida hvar kanna mál, ið følna ella verða týnd, so styðja tey seg til dr. Jakobsen. JP Kelda: Føroya Sparikassi —Bussarnir 6, 16, 28 og 41 steðga Nærri fæst at vita å tlf. 031-24