hósdagur 21. apríl 1994síða 13

—————————— de Tíðindablaðið Nr. 75—21. APRIL 1994 Síða 13 ogsá for kreditforeninger- ne. Arbejdsløshedsspøgel- set forsvinder sporløst. Løst anslået er der 2.000 danske- re og nogle islændere i ar- bejde på Færøerne. Visselig var der kritiske røster og endog enkelte politikere, men gode politikere er ogsá pá Fær- øerne en katastrofal man- gelvare. De færøske lands- styre begyndte at få svære vanskeligheder og dermed det såkaldte frie erhvervs- liv, men for de to banker gik det med Schlúters ord »usigelig godt«. Føroya Banki, startet i 1906, med Den danske Bank som hov- edejer, 60% af aktierne, slog den ene fantastiske rekord efter den anden, og den var absolut toneangivende. Som gode europæere del- tog man vistnok også ivrigt i valutaspekulation. Og så vågnede vi alle op den SJETTE OKTOBER 1992, der for længst er blevet en historisk dag. I en weekend blev lag- mand Atli Dam, social- demokrat og »finansmi- nisteren« Jégvan Sund- stein, Folkeflokken, kaldt til København. Der fik de at vide, at det danske Bank- tilsyn ville erklære Sjó- vinnubanken konkurs, hvis den ikke fik en halv milli- ard, men disse penge ville Staten låne Landsstyret. Med forskellige betingels- er. Nu siger begge færing- erne, atde fortryder, men de fik intet valg. Ord som »ryggen mod muren« og »pistolen for brystet«. Juridisk har de muligvis ret, da den danske regering har den øverste myndighed på Færøerne. Men man kan råbe et nej, før man bliver skudt. Det færøske folk fik et chok. Selvkritikken, bebrejde- lserne og selvhadet voksede til sygelige højder. Alle havde skyld i alt. Alle var uduelige, bedragere 0.s.v. Det de selv ikke fandt ord til, kunne de få fra de danske medier. I oktober fik vi at vide, at hvis banken ikke fik pengene ville alt standse op, korthuset rable sammen. Men sandelig er lammelsen stor nok. Ar- bejdsløsheden 20% eller mere, udvandringen som fra områder med store naturkatastrofer eller en krig. Nu snart et år efter, be- gynder sagens rette samm- enhæng at gå op for folk. Tæppet går langsomt op for hele sceneriet. Nogle mån- eder senere skulle Føroya Banki også have penge, og nu skal de to blive til en bank. Den danske Bank har trukket sig ud af spillet, og den danske Stat har lånt det færøske landsstyre flere penge, som det har givet videre til fællesbanken. På denne måde har man mindsket tabene betydeligt for kreditforeningerne og Den danske Bank. Var først Sjóvinnubankin gået fallit, fulgte Føroya Banki efter. De danske bankers forsikr- inger måtte da betale op til en kvart million til hver af indlånerne (aktiekapitalen i begge banker er røget). Hvor mange milliarder der så skulle lægges på bordet ved vi af gode grunde ikke, men tallene to og fire mill- iarder er nævnt. Man skal også huske på, at der var knas nok i for- vejen i den danske finans- verden eksempelvis Hafnia Holdings selskaberne, ja i hele Vesteuropa. Forskellen er bare at hos os rammer krisen selve det samlede eksistensgrundlag. Vi er nu sat under adm- inistration, derom tvivler ingen på øerne. Der er også importeret flere danskere til flere vigtige poster. Også Føroya Banka, skønt de næsten altid har haft en dansker til direktør, og det har den også haft de sidste mange år. Den nuværende direktør, der i sin tid kom fra Den danske Bank, og hans næst- kommanderende samt di- rektøren for en ny mindre bank er nu stævnet for retten. Dette er i forbindelse med egenkapitalen til flere skibe. De tre forhenvær- ende lagmænd har været af- hørt. Meget af det, folk trods alt havde troet på, er borte. Man står på bar bund ikke bare økonomisk. Men fangstfolkets sind er nu engang sådan indrettet, at håbet vender altid til- bage. Torsken kommer til- bage engang til øerne. De nye fiskearter, som vi lige er begyndt at fiske på dybt vand, de kan få en vis be- tydning. Vores samhandel og samarbejde med russer- ne kan udvikles meget mere, også det japanske samarbejde, der endnu er på forsøgsstadiet. Olien ligger længere ude, men lige nu siges der at være forhandl- inger om rent kildevand, der skal eksporteres til Dan- mark og Europa. Men det allervigtigste er, at der er en ny generation på vej. Den må have lært noget. Deres hoveder kan ikke være fyldt med den kolde krigs tanker. Jern- tæppet, oprustning, Reagan — Thatcher, filosofier om at naturen kan behandles hen- synsløst, at pengene ikke kan være alfa og omega (man kan ikke spise penge, sagde min farfar). Vi må alle, ikke bare færinger, lære en ny måde at leve på. Sætte pris på og føle glæde ved andre værdier end de materielle. Den eneste rigdom et land ejer, er et dygtigt folk med livs- mod. »De bygger land, som lever«. (færøsk ordsprog). Skrivað í sept. 1993 Viðmerking til Jóannes Eidesgaard, landsstýrismann Í Dimmalætting leygardagin hevur landsstýrismaðurin eina viðmerking til mín í sambandi við uppskotið til lógarbroyt- ing, sum í løtuni liggur í rætt- Uppskotið var lagt fram 25. mars og snýr seg um ískoytis- veiting til forsorgarstuðul vegna tørvandi arbeiði. Viðmerkingin frá landsstýr- ismanninum hevur nógv orð, men tey broyta ikki veruleik- an, at lógaruppskotið er ógreitt orðað. Tá fakfólk mótmæla við brævi til Føroya løgting, og sagt verður, at stødan fer at verða verri hjá teimum, sum ringast eru fyri, tá er tað ikki nóg mikið at siga frá lands- stýrisins síðu, at fakfólkini hava misskilt. Í blaðgreinini hjá landsstýr- aða legd undir ikki at hava lisið nóg væl uppá, tí eg havi sagt tað sama; men eg má enn einaferð fortelja Jóannes Eidesgaard, sum eg eisini gjørdi, tá fyrsta viðgerð fór fram í tinginum, at mína vitan havi eg, tí eg saman við kvalificeraðum fólki á øk- inum havi diskuterað lógar- uppskotið. Tí fari eg einaferð enn at taka uppaftur, at lógar- uppskotið hevur veikleikar, og um so er, at tey, sum skulu um- sita lógina ikki skilja hana rætt, tí hon er so ógreið, so er at broyta hana, so meiningin við henni kemur rætt fram. Verður gr. 3 broytt í upp- skotinum, og verður víst til gr. 9, stk. 3 i»Lov for Færøerne om offentlig forsorg<, skuldi mis- skiljingin verið beind av veg- num. Hví ikki viðganga mis- takið og rætta tað, í staðin fyri sum hin betri vitandi skúla- lærarin at brigsla næmingin- um, at hann ikki hevur lisið Bern og ung | ill Í í Odd Fellow Limirnir í Odd Fellow Fe- lagsskapinum í Føroyum eru millum teir 15.000 lim- imar i danska kongsrikin- um, sum vilja hátíðarhalda dagin 26. april. 175 ára stovningardagur- in, ið verður hátíðarhildin um allan heim, er eitt gott høvi at geva børmum og ungum eina gávu, meinar Storsire Hans Petersen, ið er leiðari av Odd Fellow Fe- lagsskapinum í Danmark. Frá grunninum, ið Odd Fellow Felagsskapurin ræður yvir, og innsamlað- um peningi millum tær 188 bróðurlosjurnar og 82 syst- urlosjurnar kann væntast, at Danski Reyði Krossur fær millum 1 og 1,5 mill. kr. til endamálið. Danski Reyði Krossur vil nýta gávuna til stovnsetan av einum barnagrunni og vil um síni lokalfeløg kring landið býta peningin til ar- beiði fyri at bóta um korini hjá heimleysum børnum. Í Føroyum verður somu- leiðis í hesum sambandi gáva latin Reyða Krossi Føroya at nýta til børn og ung í Føroyum. Handar:in verður í felagshølinum í Vestmanna 26. apríl 1994 kl. 20.00 og í hesum sam- bandi verður móttgka fyri innbodnum. >Å FLOG FYRI Keypmannahavn Hotel Excelsior 2. Í 20,- Gott hotel í miðbýnum . Øll rúmini hava wo/ba, telefon, sjónvarp og minibar. úr Feroyum einans... 4. 898 - . 7 Íroknað ferðaavgjeld og gisting í 1 viku. New York og Washington úr Feroyum einans -.3.817,.- Íroknað flogferðin og ferðaavgjeld. Skulu tit víðari innanlanda í USA ella ynskja gisting, skipa vit eisini fyri tí. Flogferðaseðlar um allan heim I Danska stovnsfæið verð- ur umsitið av einum stýri, ið fær eitt umboð frá Odd Fellow Felagsskapinum. Gøtubørn eru ikki berteitt fyribrigdi, vit kenna frá londum sum Rumenia, USA og Brasilia. Hans Pet- ersen, felagsformaður, sig- ur, at í Danmark finnast eis- ini børn, ið einki heim hava, fyri tey er gøtan teirra heim. Hesi børn vilja eisini gjarna vera við til at hjálpa. Odd Fellow Felagsskap- urin hevur gjøgnum árini latið milliónir av krónum gjøgnum Reyða Kross og aðrar hjálparfelagsskapir um allan heim. Danski Odd Fellow Fe- lagsskapurin hevur yvir eitt 2 ára skeið latið oman fyri 1 mill. kr. sum hjálp til tey mongu goymdu, gloymdu og sálarliga brekaðu børnini í Rumenia. Odd Fellow Fe- lagsskapurin — samskipar sina styrki til vælgerandi og menniskjansligt virksemi. Sjålvt hugskotid til fe- lagsskapin er vist, men gamlar keldur vilja vera við, at upprunin var í sam- bandi við tey stóru kirkju- byggiarbeidini, ið fóru fram í midøldini. Fyri 175 árum síðan byrj- aði núverandi Odd Fellow Felagsskapurin í USA og hevur hann síðan breitt seg um allan knøttin. Fyri at gerast limur í fe- lagsskapinum krevst einki serstakt fíggjarligt, polit- iskt ella átrúnaðarligt stødi. Tær einastu treytir eru at ein skal vera rættarliga mynd- ugur. Limirnir verða kunnaðir við eina rúgvu av etiskum lívsreglum, ið fremja sátt og semju millum menniskju í gerandisdegnum, og at ein stænir sær sjálvum best sum hann tænir óðrum=, og at stú skalt vera móti ødr- um, sum tú vilt hava onnur at vera móti tær sjálvume. 175 ára stovningardagur felagsins verður hátíðar- hildin av øllum 15.000 lim- unum í 69 felagshúsum spjadd út um alt tað danska kongsríkið.