fríggjadagur 22. apríl 1994síða 18

Síða 18 Nr.76 —22. APRÍL 1994 Tíðindablaðið CD LANDSTEVNAN '94 -Vit mugu geva teimum arbeiðsleysu betri figgjarlig Kor Arbeidsloysi er okkara størsti menniskjansligi trupulleiki og vóni eg, at vit skjótast gjørligt kunnu fáa hetta mál loyst segði Jón Ingi Eidesgaard, nevndarlimur í Eysturoyar Javnaðarfelag m.a. í sínum innleggi á landsstevnuni hjá javnaðarflokkinum seinasta leygardag. Jón Ingi treiv í nógvar spurningar og geva vit honum orði: Hugsjónin Javnadur, frælsi og brødra- lag var grundin undir ti rørslu, vit í dag eru savnað fyri at føra víðari. Er tað eisini grundin í dag? Hví siga alt fleiri fólk, nei í dag finnist eingin javn- aðarhugsjón? Tey sita bert og nøra um seg sjálvan. Eru tað bert fólk úr hinum flokkunum, ið siga hetta, ella eru trúgv javnaðarfólk av somu hugsan. Eg eri tí- verri noyddur at svara ja. Jú tað eru alt fleiri av okkara egnu, sum ivast og eru iva- leyst fleiri orsøkir til tað. Skulu vit fáa javnað, frælsi og brødralag, so má kapitalurin vera felags ogn og ikki privatur. Vit hava fingið bankamar, og skuldu tí verið komnir langt. Men er nøkur broyting, eru tað ikki somu prinsippir gald- andi nú, sum tá vit fóru í hernað ímóti at broyta. Ein- asta broyting fyri skatt- j er, at hann nú oman á vedhøldini fær allar tær skeivu privatu fløgurnar at gjalda aftur. Fólk rokna við at síggja hugsjónina aft- ur, har vit eru komin á mál. Latið vera og selji partabrøv úr bankanum til privat fólk. Ein annar trupulleiki eru tey ymisku fólkavaldu. Ein ævigur meldur av orðum og tað tykist sum øll halda tað vera so ómetaliga týdning- ” armikið at markera sína per- sónligu stóðu. Oftast verða tey noydd til, ikki bert at revidera støduna, men góð- taka eina heilt aðra. Her er nógv at gera hjá flokkinum og burdu vit fingið gjørt nakrar vidtøkur fyri, hvussu vit avmarka hesa egin per- sónsdyrkan. Floks disiplin sær mangan út til at vera eitt ógvuliga fjart stað. Fyri mær er sakin púra greið, vit hava fingið fleiri ymisk stød, har avgerðir verða tiknar, hetta mugu teir fólkavaldu rætta seg eft- ir. Gera teir ikki tað, finnast fleiri aðrir flokkar, sum seta einstaklingarnar í hásæti. Eg veit væl, attingmenneru suverænir í sínum avgerð- um, men hugsjónin og flokkurin mugu liggja fremst og kunna ikki gang- ast ímóti, uttan so at tað fær avleiðingar. Tíðin Hetta er ein torfør tíð hjá flestu føroyingum. Búskap- arliga stendur illa til og nógv fólk eiga nærum ikki missa hús og onnur virði og standa eftir við eini botn- leysari skuld. Nærum øll vanlig fólk standa eftir sum hugsjónar- lig hým og stara eftir tí, sum fyri bert fáum árum síðani vóru rættindi, men nú bert eru 80'ini, skapt av nøkrum ørvitisknokkum av politik- arum. Hetta er hugsanin, skapt av fólki, politikarum, arbeidarafeløgum og fjøl- miðlum. Eg eri ósamdur við hesa hugsan, vit skaptu nógv gott og fingu nógv rættindi í- gjøgnum. Sumt var minni gott, men heldur ikki so ringt, at øll javnadarrørslan, haldandi um nøsina, rennur yvir í tann reindyrkaða høgra køstin. Har marknað- arbúskapur, effektivisering og kostnadarstødi eru loys- unarorðið fyri investorar og maskinur, meðan ALS nóg illa heldur lív í løntakaran- um, so hann kann brúkast í framleiðsluni. Á arbeiðsmarknaðinum haldi eg tað vera neyðugt skjótast gjørligt at gera nak- að nýtt við arbeiðarans úr- tøku av framleiðsluni. Sy- stemid vid at arbeidarin verður avroknaður sum nú við timaløn, kemur at geva alt ov lítið. Alt arbeiði í dag verður pressað so hart og effektiviserað so nógv, at prosentvísur partur av úr- tøkuni ella framleiðsluni átti at verið meira umrødd- ur. Eg vóni at arbeiðarafe- løgini koma at fáa okkurt líknandi igjøgnum, áðrenn ymiskar akkord skipanir og lækkan av kostnadarstødin- um verður gjøgnumført, um sambandið og fólkaflokk- urin koma fram at eftir val- ið. Tað stríðið, sum nú fer fram millum arbeidarafeløg 5. ” eina er spurningurin, hvør skal læna, so arbeids- leys kunnu fåa nakrar fåar krónur til livsins uppihald. Hitt, har tvidråtturin er um, hvussu nógv fólk skulu fáa í stuðli, tá tey eru komin á inntøkur uppá 220.000,- kr. Eg haldi at vit beinanveg- in mugu geva teimum ar- beiðsleysu betri fíggjarlig kor, handan innbygda gula- loysa seg at arbeiða, t.v.s. at brúkast í øSrum tíðum, men ikki nú við arbeiðsloysi upp 425%. Hinvegin haldi eg ikki, at fólk, sum hava inntøku om- an fyri 220.000 kr., hava nakran rætt til stuðul. Hava manningar ella partar av manning gjørt góðar túrar og forvunnið meira enn 220 túsund, so er hetta ein spurningur millum fakfeløg og reiðara, hvørjar sømdir manningin skal hava. Arbeiðsloysið Arbeiðsloysi er uttan iva okkara størsti menniskjaligi trupulleiki og vóni eg at vit skjótas gjørligt kunnu fáa loyst hetta mál. Hetta sær ikki gott út í løtuni, men hóast alt eru tað fleiri, sum hava fingið arbeiði í granna- londunum, uttan at flyta. Javnaðarfólk hava verið háðað, tí tey hava sagt, at fólk, um møguleiki er fyri tí, noyðast at fara í onnur lond at arbeiða. Hetta hevur ikki verið óvanligt fyri okkum, men er sjálvsagt ikki nakað at byggja ein politikk uppá. Men hví ikki viðganga tað, tá fólk, serliga sjófólk, gera tað sjálvt í góðum tíð- um. Eitt, sum eg trúgvi vit skulu ansa eftir, er ikki at geva teimum arbeiðsleysu ta kenslu, at í lívinum eru arbeiði ella útbúgving ein- astu grundleggjandi virðir. Einki ringt um tey bæði, men royndir frá ødrum londum við arbeiðsloysi visa, at henda tankagongder ógvuliga negativ og per- sónsniðurbrótandi fyri tey, sum vegna arbeiðsloysi fara undir útbúgving við bara arbeiði fyri eyga, men einki fáa eftir lokna útbúgving. Tað finnast onnur virði/ar- beiði í samfelagum, sum fleiri av hesum fólkum kundu gjørt nógv gott fyri og samstundis havt tað gott við seg sjálvan. Hesir tankar krevja, at flokkurin reviderar hugsan sína um arbeiði til allar hendur, har arbeiði bert verður roknað eftir traditio- nellum mátistokki, L.S. sum løn fyri økta fram- leidslu. Sethúsamarknaðurin Tað er grátuligt at hoyra fólkavaldar javnaðarmenn siga, at teir hava moralskar trupulleikar við at gjøgnum- føra eitt av teimum størstu sosialpolitisku málunum nakrantíð, nevnliga set- húsamarknaðin. ; Í sambandi við ta sokall- aðu >sethúsaloysnina<, sum landsstýrið hevur sett sítt álit á, vil eg gjarna hava svarað hesum spurningi. Hví er tað neyðugt at sa- nera og ikki longja, lækka rentu og niðurfrysta lán í vinnulívinum, tá hetta er einasta loysn fyri húsa- marknaðin? Argumentið fyri rentu- lækkingina, longjan av lán- um og frystingini á húsa- marknaðinum er, at tað vón- andi fer at ganga framá um nøkur ár og so klára fólk at gjalda sína skuld. Hvussu ber tað til at bankarnir ikki hava somu vón fyri vinnu- lívið. Hvussu skal eitt væl útbúgvið fólk trúgva hes- um? Ella eru tað somu ør- vitisknokkar frá 80'unum, ið snýtaokkum einaferð enn, tí sum er eru tað nærum bert politikarar, ið trúgva hes- um. Tað kundi sæð út sum um hugsjónin er broytt til at fólk Jón Ingi Eidessgaard, nevndarlimur í Eysturoyar Javnaðarfelag heyði nógv upp á hjartað á landssteynuni eru til fyri vinnulívið og ikki umvent. Ein sera einføld loysn á sethúsaspurninginum hevði verið at sett bann fyri sølu av føstum ognum í eitt åvist áramál. Neyðugt hevði ver- ið at avmarkað hetta bann til tey, sum eru í gjaldføris- trupulleikum av ov dýrum húsum í 80'unum. Hetta hevði í fyrstu atløgu avmarkað tær óhugnaligu lagnur, sum í dag flest allar flyta til Danmarkar, við fleiri hundrað túsund krón- um í skuld í vidførinum. Í aðru atløgu hevði tað givið teimum, sum ætla at selja, betri prís, tí nógv færri hús vóru á marknaðinum. Í wiju atløgu høvdu vit steðgað tí spekulatión, sum keypa fleiri hús við vinningi fyri eyga, um nú olja verður funnin í undirgrundini. Hetta ber ikki til, vilja tey flestu siga. Men eitt er greitt, okkurt má gerast. bara hyggja at, tí tey, sum bygdu, hava gjørt sína skyldu. Er tað so ikki frá okkum, tey skulu krevja rættin. Onnur mál Tá vit eru farin at broyta stýrisskipanina, hevði eg hildið tað veriðr ætt at inn- ført somu reglur um val- skeið sum í Noregi. So -=>