mikudagur 4. mai 1994síða 9

Tíðindablaðið Nr. 83 — 4. MAÍ 1994 Ein uppskrift upp á almenna sparing Einfaldari Almenn umsiting í Føroyum kann lagast broyttum viðurskiftum uttan hon gerst vánalig- ari. Men treytin er, at umsitingin gerst einfald- ari, heldur stjórin á Toll- og Skattstovuni -Taðer einki at ivast í, at tað ber til at tillaga almennu umsitingina í Føroyum teimum broyttu viðurskift- unum, uttan at vit fáa eina vánaligari umsiting, men hetta er eisini treytað av, at tað frá lóggávuvaldinum verður ásannað, at neyðugt verður at gera einfaldari umsitingarligar skipanir. Hetta sigur stjórin á Toll- og Skattstovu Føroya, Petur Alberg Lamhauge í fyrstu ársfrágreiðingini frá hesum rættiliga nýggja stovni. Og tað er júst út frá tí, at stovnurin er nýggjur, at stjórin kann tosa út frá egnum royndum. Nógv færri fólk 1. juli í 1992 gjørdi lands- styrid av at leggja Føroya Tollstovu og Líkningarráð- ið saman í ein stovn frå 1. august at rokna. Seinri varð avgjørt at leggja umsiting- ina hjá Tórshavnar Líkning- amevnd aftrat nýggja stovninum, sum fekk navn- ið Toll- og Skattstova Før- oya. Petur Alberg Lamhauge sigur í formælinum til frágreiðingina, at umstød- urnar í landinum gjørdu tað neyðugt, beinanvegin at fara undir at tillaga stovnin eftir teimum broyttu um- støðunum. Málið, tey settu sær á sumri í 1992, var at sleppa undan at seta nýggj fólk, hóast stovnurin eisini skuldi umsita meirvirðis- gjaldsskipanina. Hetta gjørdu tey hóast serfrøding- ar frammanundan høvdu sagt seg rokna við, at 18 nýggj fólk kravdust at umsita meirvirðisgjaldið. milliónir Nú vera færri skattakrónur eftirgivnar Frá 1984 til 92 eftirgav og strikadi skattavaldid 13,5 Petur Alberg Lamhauge, stjóri á Toll- og Skattstovu Føroya sigur Flest øll tøl vóru mun- = skatti og rentum 13,5 seg rokna við, at sparast andi stórri miðskeiðis í milliónur. kann innan almenna áttatíárunum enn tey Tað seinasta árið, umsiting, uttan hon gerst vóru undan og eftir Toll- og Skattstovan vánaligari. hesum gyltu árum. Ikki hevur samlað yvirlit Mynd: Kalmar bert inntøkutølini hjá yvir,er 1992. Hetta árið landinum vóru stórri, vórueftirgivnar og strik - men eisini tey tølini, aðar av skatti og rentum Petur Alberg Lamhauge sum vísa, hvussu mikið stivliga 200.000 krónur. vísir á, at í dag arbeiða neyðugt hevur verið at Eftirgivin skattur er tá tíggju fólk færri á Toll- og strika og eftirgeva av fólk sýkja um at sleppa Skattstovuni, enn tað til- skatti. undan skattinum ella samans arbeiddu á Líkning- Tey trý árini frá 1986 — parti av honum, meðan arráðnum, Tollstovuni og til 1989 vóru stívliga strikaður skattur er Líkningardeildini í Havn fimm milliónir strikadar = hann, sum gjaldstovan áðrenn samanleggingina. og eftirgivnar í skatti og Tí heldur stjórin á Toll- og Skattstovuni seg kunna síga, at sparast kann innan almenna umsiting, men so er treytin eisini, at umsit- ingin gerst einfaldari. tór.- rentum. Samanlagt eru frá 1984 til 92 eftir- givnar og strikadar í Skattatrystid i Føroyum: Væl upp um tad hjå grannunum Í fjør før føroyska skattatrystid upp um tad danska, sum annars er hitt hægsta innan ES. Í ár er tað enn hægri Tað er ikki bert gott gamalt føroyskt grenj, tá fólk kæra sína neyð um skattin, tey skulu gjalda. Í ársfrágreiðingini hjá Toll- og Skattstovuni verð- ur greitt frá skattatrýstinum. Har verður millum annað sagt, at føroyska skatta- trýstið er vaksið sera nógv frá 1990 til 1993. Mált í mun til bruttotjóðarúr-tók- una er trýstið hækkað úr 45,6 prosentum og upp í 54 4 prosent. Um mált verð- ur í mun til bruttotjóðar- inntøkuna er tað, hetta tíðarskeiðið, hækkað úr 44,6 og upp í 53,1 prosent. Enn hevur Toll- og Skatt- stovan ikki gjørt nakra met- ing av, hvussu stórt skatta- trýstið verður í ár, men so mikið er greitt, at tað verður væl hægri enn í fjør. Skattastigin er hækkaður fyri inntøkur oman fyri 140.000 krónur og skatta- hámarkið er hækkað úr 50 og upp í 57 prosent. Komm- unuskattirnir eru í miðal hækkaðir við trimum pro- sentum og fíggjarognarav- gjaldið verður galdandi fyri alt álmannakkaárið. Løn- hæddaravgjaldið = verður innheintað fyri fyrstu ferð, hækkingin í arbeiðsloysis- gjaldinum var ikki galdandi fyri alt 1993 og hækkingin í meirvirðisgjaldinum var galdandi frá 1. juli í fjør. ls LL ni Síða 9 Toll- og Skattstovan sig- ur, at í 1993 var føroyska skattatrýstið komið væl upp um tey lond, vit vanliga samanbera okkum við. Fyrlvarni við samanberingum Toll- og Skattstovan sigur, at tá skattatrýst verður samanborið landanna mill- um, eru fyrivarni at taka, tí ymiskt er, hvussu lond flyta Talva 2.2: Skattatrýst í prosent av BTÚ (BNP) 1990 1991 1992 1993 Feroyar 44,1 41,9 44.6 54,4 Danmark 49,4 49,1 48,6 50,6 Bretland 35,7 35,3 34,2 33,6 Tyskland 41,0 42,5 42,6 43,6 Håland 45,0 46,8 47,0 48,0 Beigia 42,3 42,1 42,8 48,2 Frakland 45,1 45,0 45,1 44,4 ES í miðal 39,2 41,0 41,1 41,9 Talvan vísir skattatrýst í prosentum av ydelser, friplads, efterløn, fiskivinnuna, sum Dan- bruttotjóðarúrtgkuni. Her ATP o.s.fr. mark ikki hevur. sæst, at Føroyar liggja Hinvegin hava vit í Før- tór.- nummar eitt, og hvussu oyum havt afturgjaldingar „ mikið føroyska til vinnuna, og her serlga skattatrýstið er økt í mun til tað í øðrum londum. Talmyndin er úr ársfrágreiðingini hjá Toll- og Skattstovuni. MVG-eftirstøda: 45 milj. veitingar aftur til borgaran. Víst verður á, at Danmark hevur nakrar veitingar til skattgjaldaran, sum vit ikki hava í Føroyum. Millum annað tað tey kalla boligsik- ring, børnefamilieydelse, børnetilskud, ungdoms- 25. mars hevur Toll- og Skattstovan gjørt upp, hvussu mikið er innkom- ið í meirvirðisgjaldi, og samstundis hvussu nógv, sum ikki er komið inn. Yvirlitið sigur okkum so mikið, at tilsamans eru innkomnar 529 millión- ir. Táer tað tikið frå, sum m.o. virkir og kommunur hava fingið afturgoldið. Parturin av meirvirðis- gjaldinum, sum stavar frá keyp í handlum og av nýttum tænastum heima er 378 milliónir. Av teimum, eru ikki færri enn 45 milliónir útistand- andi. Hetta svarar til 11 prosent. tór.-