mikudagur 10. mai 2000síða 2

Ongan hug at vera eygleiðarar Sambandsflokk- urin og Javnað- arflokkurin hava ongan huga at vera við til ríkis- rættarligu sam- ráðingarnar sum eygleiðarar, so- leiðis sum Jenis av Rana úr Mið- flokkinum skjýtur upp JOHN JOHANNESSEN Teir báðir stóru andstøðu- flokkarnir hava ikki hug at vera eygleiðarar til næsta samráðingarfundin um ríkisrættarligu støðuna. Hetta gera teir greitt, eftir at Jenis av Rana hevur skot- ið upp, at andstøðan í fram- tíðini skal vera við til sam- ráðingarnar, sum eygleiðar- ar. Jenis av Rana fer fyrsta dagin at senda løgmanni bræv við umsókn um at geva andstøðuni eygleiðara- støðu. Dáma ikki hugskotið Formenninir í teimum báð- um stóru andstøðuflokkun- um, Edmund Joensen og Jó- annes Eidesgaard, halda ikki, at tað fer at gagna and- støðuni at vera við til sam- ráðingarnar. Teir eru báðir samdir um, at teir ikki høvdu kent seg væl saman við landsstýrinum við sam- ráðingarborðið. Jóannes Eidesgaard, for- maður Javnaðarfloksins, heldur, at um andstøðan skal kunnast meira um, hvat gongur fyri seg undir sam- ráðingarfundunum millum landsstýrið og donsku stjórnina, er tað landsstýrið, ið skal skal syrgja fyri, at andstøðan verður nóg væl kunnað gjøgnum uttan- landsnevndina. – Høgni Hoydal og An- finn Kallsberg hava fleiri ferðir lagt okkum undir at misnýta og mistulka ym- iskt, ið skal vera farið fram undir samráðingunum, men eg haldi ikki, at støðan hevði verið betur, um vit vóru við inni í samráðing- arhølunum, sigur Jóannes Eidesgaard. Edmund Joensen er samdur við Jóannesi Eides- gaard. Harafturat heldur hann, at tað ikki gevur nakra meining, at anstøðan situr og trónar framman fyri samráðingarborðið hjá donsku stjórnini og lands- stýrinum, tá hon onga ávirk- an sleppur at hava á, hvat gongur fyri seg. – Eg eri bangin fyri, at tað kann virka øvugt, um vit eru við til samráðingarnar. Tá vit sita har, kann tað sýn- ast fyri dønum, sum and- støðan í Føroyum stuðlar landsstýrinum, og tað ger hon ikki, sigur Edmund Jo- ensen. Bæði Jóannes Eidesgaard og Edmund Joensen gera vart við, at spurningurin um eygleiðarastøðu ikki er við- gjørdur í flokkum teirra. Tí eru úsagnirnar teirra persón- ligu hugsanir. Men kortini vænta teir, at tær eisini eru umboðandi fyri flokkarnar. Forðar fyri misskiljingum Orsøkin til, at Jenis av Rana ynskir, at andstøðuflokkar- nir skulu fáa eygleiðara- støðu undir restini av full- veldissamráðingunum er, at hann heldur hetta kann hava við sær, at tað slepst undan, at ymiskt, ið fer fram undir samráðingunum verður misskilt. Jenis av Rana heldur tað ikki vera nakran trupulleika fyri landsstýrið, um and- støðan sleppur við til sam- ráðingarnar. Hann vísir á, at landsstýrið sjálvt ger av, hvørjar ráðgevar tað hevur við til samráðingarnar, og tí kann tað eisini sjálvt gera av at hava andstøðuna við. Ætlanin er jú ikki, at and- støðan skal vera virkin í samráðingunum, vísir hann á. Tískil væntar hann, at andstøðan sleppur við til næsta samráðingarfundin, er hon sinnað til tess. Hetta ætlar hann sær at práta við Sambandsflokkin og Javn- aðarflokkin um sum skjót- ast. Anfinn Kallsberg, løg- maður sigur, at landsstýrið ikki hevur viðgjørt spurn- ingin, um møguleiki er fyri, at andstøðan kann vera við til samráðingarnar. Heldur ikki er greitt, um hetta í roynd og veru ber til. Formenninir í Samabandsflokkinum og Javnaðarflokkinum halda tað vera nóg mikið at verða kunnaðir gjøgnum fjølmiðlarnar og utanlandsnevndina um samráðingarnar Mynd: Føroyska Tíðndastovan SVEINUR TRÓNDARSON Virksemið á flogvøllinum í Vágum økist alsamt. Ferðafólkatalið er økt úr góðum 87 túsund ferð- andi í 1993 til góð 129 túsund í 1999, og tað sær út til, at økingin bara heldur á. Seinastu hagtølini frá Statens Luftfartsvæsen vísa nevniliga, at tað hig- artil í ár hava ferðast tíggju prosent fleiri ferð- afólk um flogvøllin í Vág- um, enn tað gjørdu fýra teir fyrstu mánaðirnar í fjør. Torfinn Jacobsen, frá Statens Luftfartsvæsen, staðfestir gongdina og leggur afturat, at tað er vøkstur á øllum økjum. - Ferðafólkatalið er økt munandi, men eisini talið av fráferðum/komum og farmi er økt, sigur hann. Men hvør er orsøkin til hesa ógvusligu øking? - Tíðirnar eru sjálvsagt munandi betri nú enn tær vóru fyri sjey árum síðani, men tað er ikki einasta or- søkin. Atlantsflog hevur nógv fleiri fráferðir og hevur eisini nógv fleiri ferðamál, og tað hevur, t. d. saman við eini møgu- ligari oljuvinnu, sítt at siga, sigur Torfinn Jacob- sen. Eitt annað, sum sjálv- andi spælir inn er, at flog- feløgini bæði lækkaðu prísirnar á ferðaseðlum í apríl mánaði. Her skal ein kortini hava tað í huga, at príslækkingin ikki kom í gildi fyrr enn allarseinast í apríl mánaði, og tí er avmarkað, hvussu stóra ávirkan hon hevur á ferð- afólkatalið fyri apríl. Hin- vegin kann so væntast, at príslækkingin fær stóra á- virkan á hagtølini fyri mai og juni mánað. Best umtókta ferðamál føroyinga hevur altíð ver- ið Danmark, men nú tyk- ist, sum um Ísland eisini er við at manna seg upp í so máta, greiðir Torfinn frá. – Á tí farleiðini er ein stór øking farin fram, sig- ur Torfinn. Um hækkingin fer at halda torir Torfinn Jacob- sen ikki at meta um. Hann sigur, at hann hevur trup- ult at gita sær, at ferða- fólkatalið ár undan ári kann økjast við knappliga tíggju prosentum. - Men sum nú er, mugu vit stað- festa, at økingin er har, sigur hann. Higartil í ár hava knappliga tíggju prosent fleiri ferðafólk ferðast um flogvøllin í Vág- um. Tað er kortini ikki bara ferðafólkatalið sum økist, tí so at siga á øllum økjum er vøkstur at síggja Stór øking í ferða- fólkatalinum 3 tíðindablaðið sosialurin Nr. 89 - 10. mai 2000 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov Marknaðardeild: Jonhard Hammer Dagbjørt S. Hansen Blaðfólk: Áki Bertholdsen, Turið Kjølbro Dánjal Højgaard Dagfinn Olsen John Johannessen Sveinur Tróndarson Eyðun Klakstein Høgni Mohr Ítróttur: Jákup Mørk Myndamenn: Jens Kristian Vang Álvur Haraldsen Útgevari, uppseting: Sp/f Sosialurin Bústaður: Argjavegur 26, Argir Postadr: Postsmoga 76, 110 Tórshavn Telefon: 311820 Telefax. 314720 e-mail: post@sosialurin.fo Lýsingar: lysing@sosialurin.fo Internet: www.sosialurin.fo Prent: Sosialurin Sosialurin Oddagrein Loftmiðlar á fíggjarlóg Lesarabrøv: NÚ roknskapurin hjá Sjónvarpinum aftur er komin fyri tingið, tí stovnurin hevur havt hall í 1999, og neyðugt tí er við eyka- játtan, so er eisini gjørt eitt upprit, sum lýsir støðuna og framtíðina hjá báðum loftmiðlunum. UPPRITIÐ hevur Mentamála- og Undir- vísingarmálastýrið gjørt og snýr seg ser- stakliga um framtíðar støðuna hjá Sjón- varpinum. Víst verður m.a. á, at neyðugt er við at seta av á fíggjarlógini umleið 5 mill. kr. til Sjónvarpið um árið, nú inn- tøkurnar frá spæli og síggjaragjaldi ikki røkka til. Eisini verður víst á tørvin at gera nýggjar íløgur í sjónvarpið til tess at kunna liva upp til tær avbjóðingar, sum eru frammi í tíðini tøkniliga sæð. Útgerðin, sum SVF í dag hevur, er eisini í mongum førum við at vera ótíðarhóskandi. Eisini verður í uppritinum mælt til, at útvarpið kemur á fíggjarlógina so ella so. VIT kunnu so spyrja, hvussu slík broyting í peningaligu viðurskiftunum hjá stovn- unum fer at ávirka teirra støðu í samfel- agnum sum óheftur fjølmiðil. Tað hevur uppritið so eisini viðgjørt og leggur stóran dent á at hava vatntøtt skott millum játt- andi myndugleikarnar og stovnarnar, so- leiðis at skilja, at tann jounalistiska við- gerðin og útveljingin er óheft av skiftandi almennum myndugleikum og leiðslum. HIGARTIL hevur gongdin verið tann, at eitt nú ein stovnur sum Útvarp Føroya hevur kunnað virkað púra óheft av stýr- andi myndugleikunum. Ein nevnd vald av løgtinginum hevur verið hægsti mynd- ugleiki, tá umræður programval ol. Nú bendir so á, at hetta er við at broytast, soleiðis at útvarpið sum stovnur kemur at liggja beinleiðis undir Fíggjarmálastýr- inum, og hetta kann vera sera óheppið fyri stovnin, tá hugsað verður um, at hann nú vil vera meira bundin at einum ávísum politiskum myndugleika, sum tá hevur møguleika at ávirka virksemi hjá stovn- inum. Vit mugu gera okkum greitt, at hóast loftmiðlarnir eru tveir almennir stovnar, so eru teir kortini heilt øðrvísi enn aðrir al- mennir stovnar m.a. út frá tí, at teir eisini skulu kunna hava eftirlit við øllum teimum avgerðum, sum verða tiknar á politiskum stigi. VIT hava áður víst á, at loftmiðlarnir eru so týðandi mentanarstovnar, at teir mugu fáa pengar á fíggjarlógini. Tað meina vit framvegis. Men tað má vera gjørt við skili, soleiðis at politikararnir harvið ikki fáa ávirkan á tað journalistiska. So komu tey heim aftur frá hesum samráðingarumfari, landsstýrisumboð og em- bætismenn, men úrslitið, hvussu við tí? Jú, tey siga seg vera nøgd, summi tó við eitt sindur iv- andi smíli og spakari rødd. Men eftir almennu tíðindu- num at døma, so er onki nýtt komið fram, sum tey ikki høvdu hoyrt frammanundan herheima, og tí kunnu vit í andstøðuni undrast yvir, hví tey fyrst gjørdust so bilsin á fyrsta umfari í marts mán- aði, og so aftur bilsin hesu ferð. Fyrireikingarnar og fyrra umfar Kynstrið at venda øllum við, viðgera mál uppeftir og niðureftir og aftur og fram, og at burturforklára, dugir Høgni Hoydal, landsstýris- maður, sum ongin annar, og soleiðis hepnast tað honum ofta at benda kjakið aðrar vegir, so tann, ið hevur hug at spyrja, hevur gloymt hvat hann veruliga hevði hug at spyrja um. Men vit mugu fyri alt í verðini ikki gloyma, at landsstýrið, umboðað av øllum trimum flokkum, fór til Danmarkar eftir ein- um fullveldi. Tað sum tey vildu hava, var, at saman við fullveldi- num skuldu tey eisini hava bæði uppí posa og sekk. Vit skuldu hava danskan pen- ing, sum vit skuldu liva væl av, so vælferðin ikki lækk- aði, og annars fór alt annað bara at halda fram sum hig- artil, og tey rættindi sum vit vildu varðveita, tey fóru vit sjálvandi at varðveita. Tað hevði Høgni Hoydal fortalt Annfinni Kallsberg og Hel- enu Dam á Neystabø, og so fór tað at verða so. Søgdu tey!!. At vit í andstøðuni høvdu dittað okkum at kalla sam- ráðingaruppleggið óveruligt og dreymakent, varð avvíst og skírt sum ræðumyndir, sum vit blakaðu í høvdið á hinum, at grava skotgravir o. a. m., fyri ikki at tala um undirbrotligheit. Men okk- ara viðmerkingar vóru tær, at eitt mark fór at vera fyri, hvat danir fóru at góðtaka, tá teir hoyrdu um føroysku fullveldisætlanir, ið teir skuldu gjalda, soleingi vit vildu hava tað. Viðmerkingar løgmans, tá tey komu heimaftur, vóru: ”Vit vóru ov góðtrún- ir”. At júst hann, Helena Dam á Neystabø og Høgni Hoydal, viss í trúnni og við einum yvirberandi smíli áðrenn samráðingarnar søgdu : ”Vit eru væl fyri- reikaði, vit hava gjørt eitt gott forarbeiði, og nú eru tað vit, sum seta dags- skránna” tað var minni tos- að um. Annað umfar Hesu ferð gekk alt so avbera væl, sigur løgmaður, tí hesu ferð sluppu tey at siga nak- að!!! Men, tá tey verða spurd nærri, eru ”signalini” eitt sindur ymisk Tá løgmaður nærmast umberandi sigur, at samráðingar ikki rættiliga eru byrjaðar enn, so leggur landsstýrismaðurin í sjálvs- stýrismálum tað fram nær- mast sum vunnin rættindi, og ”rættindi er ikki bara nakað sum man fær – men nakað sum man vinnur” sambært Høgna Hoydal í sendingini Krosskast. Hann kundi líka so væl lagt aftrat ”og sum man kann spæla sær av hondum”, tí tað er tað, sum Høgni Hoy- dal er í ferð við at gera. Og Helena Dam á Neystabø er farin at bakka og tosar nú um ”at tað má taka ta tíð, tað tekur. Men tað, sum vit hoyrdu danska statsministarin siga var, ”vi er enige om, at vi kun er enige, når vi er enige om det hele”, og tað er so uppaftur nakað annað! Okkara mál. Okkara mál má vera, at vit als onga skiftistíð skulu hava. Vit skulu gloyma alt um skiftistíð. Sjálvsstýrið í Føroyum skulu vit sjálvi menna í samráð við hin partin av ríkinum, og vit skulu gjalda fyri tað sum vit yvirtaka, og vit skulu yvir- taka tað, vit kunnu og orka, og vit skulu verja vælferð- ina í Føroyum. Orðingin hjá Høgna Hoy- dal Evsta Vald, sum hann hevur stjórnað landsstýri- num at syngja í einraddað- um kóri seinastu tvey árini, er agnið sum sær dragandi út, men sum vit mugu ávara øll móti at svølgja. Lisbeth L. Petersen, Sambandsflokkurin Hatta var so annað umfar Ein lítil heilsan til Jóanes Eidesgaard formann Føroya Javnaðarfloks Í kjakinum um tað føroyska fullveldið hevur tín støðu- takan verið røtt - at allar broytingar í stýrisskipanini skulu gerast innan fyri ríkis- felagsskapin - og eru vit 75- 80% av limum floksins sum taka undir við hesum, og eru tær takksamir herfyri. Formaður Tjóðveldis- floksins stríðist øgiligt fyri fullveldinum, hann er hug- sjónarmaður, og hoyrir tað ungdóminum til at seta sær høg mát, hóast hesi ofta ikki kunnu røkkast. Men hetta kann haraftur- ímóti ikki sigast um ein annan fyrrverandi politikk- ara, Jógvan Sundstein, sum í Sosialinum 4. mai mælir til at kvetta beinanvegin og at gera tað óansæð, hvussu stutt skiftistíðin er. Ongin argumentatión fyri serkøn- um monnum og ørskapi í hesum rína við hendan mann og tá ið hansara pol- itisku kvalifikatiónir óivað hava verið á sama støði í 80‘unum, har hann sat frammaliga í politikki, er tað ikki at undrast yvir, at allur búskapur her bleiv kollrendur. Við sínum úttal- ilsum sýnist tað, sum um hann ynskir okkum hesa somu lagnu einaferð enn. Ikki eru tað hugsjónir, men heldur undirlutakenslur, ið gartera í Jógvani Sundstein. Hetta skilja vit øll, sum sóu eina samsending Sjónvarp Føroya hevði við danskt sjónvarp fyri nøkrum árum síðani, har Kirstin Jacobsen fór við hesum manni, sum ein mamma tuktar ein óargaligan smádrong. Kósin formaður Javnað- arfloksins leggur her, er tann rætta. Leif Nolsøe, Sørvágur Stúgvandi full Dómkirkja Tað er hon sum oftast, men í dag var nakað serligt. Emma las inngangsbøn- ina og neyvan hevur inn- gangsbønin vera biðin meira inniliga – hart og týðiligt – enn í dag. Takk fyri góða Emma. Hetta var ein vanlig gudstænasta, men tað, sum var øðrvísi, enn vanliga dagar, var at tað vóru menningartarnað, sum gjørdu tænastu saman við dómpróstinum. Javni hevur skipað fyri einum mentunartiltaki seinasta vikuskifti – at gera tey menningartarnaðu meira sjónlig. Og sanniliga var hetta prikkurin yvir i- ið. Signað veri tit, ið hava lagt nógva orku í hetta til- tak. »Tað, sum tit hava gjørt ímóti einum av mínum minstu, tað hava tit gjørt móti mær«. Eg sigi fyri meg, at hetta var ein vælsignað løta í Havnar kirkju. Ikki minst tann løtan, tá Elin sang. Eitt var klárt, at tey bæði Jóannis, sum hevur klaver- fylgispæli, hava sungið og spælt saman fyrr, tí so gott samspæl var teirra millum. Tann spontana gleðin sum var í sanginum nam hvørt einasta hjarta. Stóra tøkk eiga tit fyri dámin, tit settu á gudstæn- astuna. Eivind las epistulin og Petur Jakku las evan- geliið, takk fyri báðir tveir. Útgangsbønina las Símun Petur, og hóast mikrofonin var flutt, so hoyrdu vit hansara sterku rødd – væl og virðiliga. Hesin dagur er ein perla, sum vit fara at minnast aft- ur á við miklari gleði og tøkk. Tøkk til tykkara, sum tóku hetta stig og vælsign- að veri tit sum gjørdu dag- in til eitt varandi minni. Hanna Lisberg