fríggjadagur 27. mai 1994síða 16

Síða 16 Nr. 98 — 27. MAI 1994 Tíðindablaðið CD 86 åra gamla Fanny Petersen i Klaksvik: Menn og kvinnur eru so ymisk - Kvinnan hevur høvudsåbyrgdina av, at menninir ikki vilja geva valdið frá sær. Tær hava sjálvar spilt mannin og synirnar, sigur 86 ára gamla Fanny Petersen í Klaksvík Ein teirra, sum áður hevði nógv um at vera, tá norðoy- arstevnan stóð fyri durum, er Fanny Petersen. Hon var við til at stovna Klaksvíkar Husmeðrafelag í 1951 og seinni Húsar- haldsskúlan, men áðrenn tað projektið kom so langt, skipaði Hiusmødrafelagid fyri ymsum tiltøkum á nordoyarstevnu, til tess at samla pening til Húsar- - Í dag eri eg ikki so væl gongd, og tí fari eg ikki á norðoyarstevnu í ár, tó at tað ikki skortar uppá tilboð frá góðum grannum og vin- um, sum bjóða sær at koyra fyri meg, sigur Fanny Peter- sen í telefonpráti við Sosi- alin. Brúktu Ikki so nógvan pening - Fyrr var ein heilt annar andi yvir norðoyarstevnu- ni, men hesin hvarv í gull- árunum. Áður høvdu vit ikki so nógvan pening, og tað tú átti, mátti tú vita, hvat tú skuldi brúka til, tí annars var ikki nóg mikið eftir til tað neyðuga. - Minnst til, eg havi livað fýra ættarlið. Í gomlum døgum keyptu vit onki, um vit ikki høvdu vissu fyri, at vit áttu nóg mikið at gjalda við. Annars var tað ikki júst peningur, sum setti dám á stevnuna ella borgaði fyri eini góðari stevnu. Vit høvdu øll líka góð ráð at taka lut í tí, sum fór fram stevnudagarnar. - Kortini vóru tey heima Fanny Petersen:- Fyrr var ein heilt annar andi yvir norðoyarsteynuna, men hesin hvarv í við hús ikki so væl passað, gullárunum. Vit høvdu ikki so nógvan pening, og tað tú átti, mátti tú vita, hvat tú skuldi sum vanligar dagar, tá vit í brúka til Hismødrafelagnum skip- aðu fyri tiltøkum. - Vit seldu ballónir, mat, ís og tílíkt, sum øll høvdu ráð at keypa. Tá var einki tivoli, sum eg mikið av mati inni og rein seingjarklæði, so vit kundu taka væl móti gestunum. Bara vera blíð Onnur broyting er kanska eisini, at meir verður drukk- ið á norðoyarsetvnu enn áð- ur. Tá drukku tey eisini, men ikki tey ungu. Hetta vant uppá seg í sekstiáru- num, og hóast eg ikki havi verið nógv úti seinastu ári- ni, so síggi eg tey ungu ganga við fløskum uttan fyri vindeygað mítt. Tað fjala tey ikki. - Áður var tað soleiðis, at vit vistu, hvør smakkaði sær á, og at nøkur altid gingu úti á gøtuni, meðan onnur sótu inni og fingu sær ein lítlan. - Tað var ein partur av norðoyarstevnuni, og vit lótu bara sum einki. Vit hittust øll á midnåttarsam- komuni heima í Vági, og hóast onkur hevdi kenning, so órógvaði tað ikki hini. - Í ár fari eg ikki á midnått- arsamkomuna, men mær dámar væl at eygleiða fýr- verkaríið á middnátt, sum eg síggi úr stovuvindeyga- num. Fanny Petersen tosar um góðar midnåttårrødur, sum hava verið hildnar gjøgnum Jéhan prestur skakaði Serliga minnist hon Jóhan Nielsen, prest sála, sum einu ferðina tosaði um, at føroyingar altíð hava verið eitt trúgvandi fólk. Hetta var í tíðini, tá á- trúnabólkarnir í hvør sínum lagi gjørdu nógv um seg í Klaksvík. Tá var tað nærum ikki loyvt at lesa blødini ella aðrar bókmentir enn Bíbliu- na. Jóhan Nielsen skakaði ta ferðina við at mæla fólki til at lesa "Feðgar á Ferð" „eftir Heðin Brú, um tey vildu vita, hvussu trúgvandi før- oyingar høvdu verið gjøgn- um tíðirnar. - Tað fall helst ikki í góða jørð hjá øllum, men Jóhan Nielsen dugdi so væl at siga tað, sigur Fanny Petersen. Ein avleiðing av tí ar- beiði, sum limirnir í Klaks- vikar Húsmeðrafelag ar- beiddu fyri á norðoyar- stevnu m.a. varð, at tær fingu pening at keypa fel- agshús fyri. - Vit keyptu húsini fyri 200.000 krónur, og vit noyddust sjálvar at skriva undir sum ábyrgdarar. Tað tordu vit ikki at siga fyri monnunum beinanvegin, sigur Fanny Petersen. Vit høvdu tó framman- undan gjørt figgjaruppskot, so vit vistu, at vit fóru at megna tað, sigur Fanny Petersen. Gentur skuldu læra - Vit hildu tað vera sera um- ráðandi at fáa sett ein hús- arhaldsskúla á stovn, tí nógv ungfólk fóru burtur, og tey sum vóru eftir, høvdu als einki at taka sær til í Klaks- vík. - Vit hildu eisini, at tað var umráðandi, at ungar gentur lærdu húsarhald, gera mat og tílíkt, sum allar fáa brúk fyri. - Vit vóru nú ikki bara húsligar, sigur Fanny Peter- sen skemtandi í telefonini. Vit stillaðu eisini ein kvinnuflokk upp uttan- flokka í 1958. - Vit vóru so mikið nógv- ar, at tað mundi bera til at fáa eina kvinnu valda inn í bý- ráðið, av tí at okkum tørvadi at fáa avgerðarrætt í ymsum málum, sum høvdu við fam- ilju, skúla og tílíkt at gera. - Tá vóru 240 limir í Hús- mødrafelagnum, og tað skuldi borið til, hildu vit. Atkvøddu Ikki fyri kvinnum - Tá avtornaði fingu vit bert 17 atkvødur, sigur Fanny Petersen. - Tað var okkara egna skyld, tí vit hildu ikki, at ta var neyðugt hjá okkum at føra valstríð ella at agitera fyri okkara áhugamálum. - Vit hildu bert, at kvinn- urnar fóru at stuðla okkum, og hugsaðu ikki um, at menninir, tá kvinnurnar komu heimaftur av fundi, fingu tær at skifta meining. - Í ár fingu vit javnstødu- lógina. Hvat heldur tú um tað? - Egeri av tí áskoðan, at tú altid skal síggja eitt mål frå báðum síðum. - Menn hava ov nógva makt í dag, og kvinnan er so undirbrotlig, men vit kunnu ikki dylja, at stórur munur er á kvinnum og monnum, dreingjum og gentum. Menninir ræðast at missa valdið, nú kvinnurnar troka seg framat, men tað hava vit fyri so vítt sjálvar skyldina av, tí vit hava spilt okkara menn og synir soleiðis, at teir halda seg hava rætt at eiga maktina einsamallir. Taka avgerðir í felag - Tað er rætt, at kvinnurnar skulu sleppa framat og hava ávirkan á tað, sum fer fram í samfelagnum. Tað skerst tó ikki burtur, at maður og kvinna eru so ymisk, at tú ikki kanst gera tey eins. Javnstóðulógin kann misskiljast, og í ávísum før- um vilja kvinnur sleppa framat, bert fyri at fáa vald. - Tað vilja menninir ikki, og tað líkist ongum. Grundgevingin hjá monnunum er litað av fana- tísmu og fundamentalismu, og tað er júst hetta sum hev- ur oyðilagt allan heimin í øldir. Eg haldi, at bæði kvinnur og menn skulu taka avgerð um tað, sum skal fremjast í samfelagnum, út frá hver sínum sjónarhorni, sigur Fanny Petersen. Hóast hon nú er 86 ára gomul, so er hon enn virkin á sín hátt. Hon lesur blødini og lurtar eftir útvarpi og sjónvarpi, og fylgir eisini við í poltikki. - Eg havi livað so leingi, so eg haldi meg til at gera mínar niðurstøður, sigur Fanny Petersen. Dagny KOMPASS VER KENDUR OG KENN ONNUR KRING KNØTT IN A Umboðsstova: Kunningartænastan / Kompass P. O. Box 3058 Hoyviksvegur 78 110 Térshavn Tlf. 18077 8 Fax: 19057