týsdagur 7. juni 1994síða 8

Síða 8 Nr. 105 — 7. JUNÍ 1994 Broytingar i almanna- verkinum og habilitetur Finnur Helmsdal, social- leiðari á Andveikravernd- ini og gamalt valevni hjá Tjóðveldisflokkinum, skrivar í Sjónarmiðnum í Sosialinum herfyri eina rættuliga hatska og sensa- tiénsmerkta grein um min persón, sum eisini verður uppafturtikin í oddagrein- ini. Í blaðnum koma hesir tríggir pástandir: I. At tankin um at neyðugt er at gera eina umskipan av lógarverkinum á sosi- ala økinum, soleiðis at endamálinum við stovn- inum verður rokkið, ber prógv um at eg eri púr- asta uttan innlit, og at hugsjónin hoyrir uttasta høgravongin til 2. At sakførarar (Annfinn V. Hansen?) er tann stætturin, sum er veruliga orsøkin til at alt samfe- lagid er farid um koll. 3. At valevni hjå flokkun- um (Fólkaflokkinum?) eru óskikkað at sita í starvi hjá tí almenna. Umsitingin á almannaøk- inum er í dag ruðuleika- kend. Orsøkin er at sparing- ar á starvsfólkatalinum saman við einum øktum tali av fólki, sum má leita sær hagar at fáa hjálp, førir við sær at stovnurin ikki kann yvirkoma arbeiðsbyrðuna. Hetta merkja øll sum leita sær hagar, og framkemur beinleiðis av greinini hjá socialleidaranum. Eisini skal vísast á kanningina hjá løgtingsgrannskodaranum og —rikisgrannskodanini, sum førdi við sær at stjórin legdi frå sær. Trupulleikin kann bert loysast við at seta fleiri fólk at umsita målsøkid, ella við at broyta skipanina so at tað ikki er neyðugt at nýta so nógva orku til umsóknirnar. Við ú sera avmarkaðu peninganøgd, vit í dag hava til taks hjá Landskassanum, er ikki møguligt at økja út- reidslurnar til fyrisiting utt- an at tað kemur at vanta peningur í aðrastaðni. Tí er neyðugt at umskipa stovn- in, soleiðis at peningurin veruliga kemur teimum til nyttu, sum hann er ætlaður til. Vit hava í alt ov langa tíð útbygttann almenna sektor- in, uttan á nakran hátt at gera okkum greitt, at við tí lítla fólkatalinum, vit hava, er tað ikki møguligt uttan fyrilit at kopiera eina skip- an, sum er í londum, sum ferðir stórri enn okkara. Vit hava í Føroyum okk- urt um 200 ymiskar stovnar og ráð. Í mun úl fólkatalið má hetta vera heimsmet, eins og skattatrýstið er tað. Samstundis síggja vit, at tað í einari tingsetu koma 200 tit 300 ymisk lógaruppskot til viðgerðar. Hvussu skulu vanligu borgararnir finna runt í hesum junglum, og hvor skal gjalda gildið? Við uppskounum um nýggja stýrisskipan hevði tann politiska stýringin vorðið einfaldari. Tó skal tað ikki gloymast at tað eis- ini verður neyðugt við ein- ari almennari bygnaðar- broyting, soleiðis at tann peningur, sum verður játt- aður á fíggjarlógini ger mest nyttu. At hava ein so effektivan almennan sektor sum møguligt má vera endamál- ið, og borgarar landsins, ikki minst tey veiku, hava krav uppá eina so skjóta og rættvísa málsviðgerð sum møguligt. Tann nidurskeringarpoli- tikkur, sum hevur verid førdur higartil hevur sum oftast verið at minka játt- anirnar hjá almennu stovn- unum, uttan samstundis at minka um arbeiðsuppgáv- urnar. Hetta hevur tað úrslit, at stovnarnir ikki eru førir fyri at røkja sínar skyldur, við- gerðin tilvildarlig, nógvar uppgávur órgktar og um- støðurnar hjá bæði brúkar- um og starvsfólki ótolandi. Tað skal ein nýhugsan til, eisini innan fyri almanna- verkið, skal landið yvirliva. Politikaramir mugu velja hverjar tænastur landið skal veita og á hvørjum stødi hesar skulu vera. Sam- stundis må tað vera eitt krav, at umsitingin av hes- um tænastum er so einføld sum møguligt, soleidis at peningurin verður nýttur til tað endamálið, hann er ætlaður til. Almenni sektorurin hevur ov nógvar heilagar kýr, og hóast tey flestu eru samd um at broytingar skulu gerast, kemur tað ikki fyri, tá upp- skot um broytingar verða nevnd, at ikki onkur al- mennur leiðari (sum oftast beinanvegin byrjar at tosa um forfylging av ávísum samfelagsbólkum, við tí úr- sliti at ruðuleikin sleppur at halda fram. Eg meini sjálvur at ver- andi umstødur eru ótolandi og mugu broytast, og átti hetta álvarsmál ikki at verðð flokspolitiskt. Sjálvandi hevur social- leiðarin Finnur Helmsdal rætt til at hava eina aðra hugsan, men at skíra øll tey, sum ikki hava hansara hugs- an, fyri at vera uttan innlit, er lættisoppakent. Ikki minni lættisoppakent er tað at hoyra ein almennan leiðara skíra ein samfelags- bólk fyri samfelagsins sja- kalar og umboðsmenn hins grábeinta á jørð. Hørð orð frá einum manni, sum livir av armóðini í landinum. Álvaratos, Finnur, ikki havi eg lagt eftir almennum starvsfólkum, sum uttan iva stríðast og strevast. Alt í lagi, at tú kanska ynskir eina aðra skipan enn eg sjálvur, men ikki byrja at kalla fólk við ymiskum ókvæmsorð- um, tá ið tú ert ósamdur við tey. Kom heldur við einum seriøsum boði uppá hvussu vit loysa teir trupulleikar, sum eru í verandi skipan. Oddagreinin í Sosialinum nýtti ikki óvæntað sam- stundis høvid til at koma við sinum vidmerkingum. Tað var við undran at eg las leidaran i Sosialinum skriva um habilitet í umsit- ingini. Kanska tær politisku starvssetingarnar eru farnar í søguna? Vit kunnu vóna hetta. Í álitinum um stýrisskipan okkara varð skotið upp, at løgtingsmadur tá hann varð valdur, skuldi leggja frá sæi øll politisk álitisstørv, sum eru undir eftirliti av Lands- stýrinum ella sum Lands- styrið hevði skipað hann í. Orsøkin til hetta uppskot er, at tad er ein mótsøgn at løg- tingsmenn hava eftirlit vid Landsstýrinum, sum so aft- ur hevur eftirlit við teimum somu løgtingsmonnunum, tá ið teir eru í starvi hjá nevndum, ráðum og ødrum stovnum undir landinum. Hetta skuldi verid greid tala, og merkir ikki at fólk ikki mugu hava eina polit- iska hugsan, men at tey í ti løtu tey eru vald í Løgtingid leggja hesi størv frá sær. Til hetta valið hava 10 listar boðað frá luttøku. Um hesir listar stilla tey fólk upp, sum heimild er til, verða tað 640 valevni. Har- umframt kemur eitt líknandi tal av stillarum. Ætlar leiðarin á Sosialin- um, at øll tey fólk, sum stilla upp nú, ella á annan hátt hava víst eina politiska upp- fatan, skulu vera óskikkað at sita í almennari tænastu, verða nógv sum mugu leggja frá sær. Endamálið við uppskot- inum var ikki at taka grund- lógartryggjaða rættin hjá borgarum landsins at hava sína egnu politisku metan, men at tryggja, at økid hjá teimum 32 limunum í Løg- tinginum ikki verður bland- að saman við gkið hjá Landsstýrinum. Tá ið Sosialurin nú hevur so stóran áhuga fyri hesum spurningi, kann eg leggja afturat, at í uppskotinum til nýggja stýrisskipan, sum Landsstýrið legði fyri Løg- tingið, var hendan týdning- armikla grein strikað, uttan at Sosialurin hevur nevnt hetta við einum orði. Er tann stóri áhugin hjá Sosialinum fyri evninum ikki heldur, at tað er ein fólkafloksmaður, sum er úl- nevndur, og vildu tey somu goyggini komið, um tað var ein javnaðarmaður? Kanska ein javnaðarmaður pr. definitión ikki kann vera inhabilur. Sosialurin hevur loyvi til at hava ta uppfatan, at tad bert ber til at hava sosialt medvit vid at vera sosialist. Meira sømuligt hevdi tað tó verið at skriva hetta bein- leiðis, í staðin fyri at koma við undanførslum um ha- bilitet. Annars er viðmerkingin um at eg skal vera høvuds- valevni at taka rættuliga rivan til, tå tað hóast alt eru 15 onnur sera dugnalig val- evni á listanum hjá Fólka- flokkinum í Suðurstreymi. Um eg verði komandi ak- tivur politikari er nakað, sum veljararnir skulu taka stóðu til, hvorki eg sjálvur ella leiðarin á Sosialinum. Annfinn V. Hansen Tidindabladid (SHU * Pi Á BA Á á veg í eystureftir Sjey skip hava fingið loyvi at royna í Barentshavinum Mánadagin lá Nordsøki á Eiði og riggaði tað seinasta til. Månakvøld- ið skuldi hann stevna eystur í Barentshavið at royna. Eisini Glyvra- berg úr Hvalban skuldi sigla í gjårkvøldid. — Í fjør fingu fýra skip loyvi at royna við snellu í Barentshavinum. Tey vóru Hoyvíkingur, Nordsøki, Glyvraberg og Aldubáran. Í ár hava try skip afturat fingið loyvi. Teir eru Ingi- bjørg, Havsbrún og Líð- hamar, sigur Kai Mort- ensen, fulltnåi á fiski- vinnustovuni í Tinga- nesi. Bátarnir fara allir í saltfisk og teir eiga eina kvotu uppá 910 tons í rundum fiski. hetta svar- ar til 396 tons í saltfiski. Bátarnir býta kvotuna sínamillum eftir mann- ingartalinum. Hoyvik- ingur fær størstu kvot- una, hann er størsta skip og hevur flestar manns vid. Hetta er sama i vid snellubåtunum komu teir í fisk og allir fingu túr. jústinus Syrdugøtu Helst hava tveir streymleid- ningar borid vid hvønn ann- an og so er fest i Klokkan var jåst farin av tå fólk í einum sethúsum í Syrdugøtu vaknaðu av royki. Tey lupu upp og sóu at eldur var millum skinns og hold í køkin- Felagssløkkilidid hjá bygdunum Fuglafirði, Leirvík og Getu kom á Bið og sløkti eldi Køkurin er illa farin og eisini hava húsini fingið stóran roykskaða. Ong- in fekk mein av til- burðinum. jústinus