leygardagur 11. juni 1994síða 26

…. &… Morðskir skyldmenn Tað er næstan bara neyð og elendigheit at hoyra í út- varpinum og sjónvarpinum. Nú hoyra vit um, at >ættarbólkar< í tí miðafrikanska landinum Rwanda hava kríggjast so illa, at fleiri hundrað túsund fólk skulu vera dripin. Málteigurin tekur sær vanliga ikki av politiskum ella moralskum spurningum. Men her, eins og í Jugo- slavia, kundi verið spurt: hvat gott hevur national- isman gjørt? Tað málsliga í hesum føri er hetta: Hví skulu vit kalla 'stammu' fyri 'ættarbólk? Málsgguligaer einki í vegin við orðinum 'stamma'. Tað er av = gamlari ætt, skylt við 'standa' og 'stavnur'. Í skógini hevur tað sama týdning sum 'bulur'. Men tað hevur eisini nógvar aðrar tydningar. Ein stamma er nakað upprunaligt. Tað hevur við stovn atgera. Vit minnast indianarasøgurnar í okkara barndómi. Har vóru sioux-stammur og aðrar stammur, og tað var øllum greitt, at tað her ikki var talan um nakran >ættarbólk<. Fleiri túsund indianar- ar kunnu vera væl og halda saman móti einum felags fígginda, uttan at allir endiliga eru skyldmenn. Og tað er júst tað, sum liggur í orðinum 'ætt'. Umframt orðið 'ætt' hava vit eisini 'slekt', sum er felagsgermanskt. Tað er skylt vid 'slåa' og 'slag', og summi tosa (tíverri, kanska) um, at tann og tann er av tí 'slagnum'. Um orðið bólkur upplýsir orðabókin (1961): mindre flok (adskilt fra en større), grindabólkur; gruppe; Runsivals-bólkur: navn på en gruppe viser om Karl den Store. Orðið >ættarbólkur< må út frå hesum metast at vera eitt dupult mistak. Tutsiarnir og hinir í Rwanda eru hvorki skyldmenn ella 'en mindre flok'. Stamm- umar í Afrika eru bundnar saman av gðrum bondum enn ættarbondunum, og summar av teimum eru so stórar, at tær telja milliónir. At brúka orðið 'ættarbólkur' um drápsmenninar í Rwandaer líka skeivt, sum tað er ófortjent heiðrandi, og harafturat er tað ikki í slekt við målfølilsi. C. Tit ringja Sida 26 Nr. 109— 11. JUNI 1994 Tíðindablaðið [ sostalurin | Arnhold Vegghamar Far tær niðan í Skálan. Tað eru ikki óráð. Húsið er nýtt. Liggur væl í lendinum. Veksur seg so hvert inn í og saman við Viðarlundini. Iløtuni og fram til 12. juni er framsyning av målning- um Arnholds. | Amhold er vidingur. Í ættarslóð Jústa í Eidisvik grógva góðar gávur. Sagt varð, at Justi var orðkringur og framúr maður. Ei undur í um uppi í fólkaferðir.i hongur frásagnarkynstur, skalda- og listagåvur. Innkomin í skálan sært tú beinanvegin, at hetta er nakað annað. Er gðrvísi enn hjá hinum. Ein upprunalig- ur farri tú kennist við — ofta frá teim sjálvlærdu og/ella sjálvbevístu — frá Steffan Danielsen, Tommy Arge, Páll Purkhús, Terja Skýlin- dal, Hans J. Glerfoss o.fl. Amhold hevur sítt egna lag. Hann gongur so at siga ástrondini listarliga og dug- ir tann kunst at lýsa tað hann sær og upplivir við við- kvæmum sinni og ber tað litillåtin fram. Hann er ikki ein av teim, sum alsamt á tryggum lendi stødast á natúralistiskum fløtum. Heldur ikki ein av teim, sum partú skulu blaka seg á blotan — út á hitt villa, víða, ótómandi og abstrakta havið — har fáir eru førir fyri at rógva til lands. Nei, tað sum hansara við- kvæma sál upplivir og gløgga eyga sær, evnar hann til — ofta í sterkum litum: bláum og grónum, gulum og reyðum. Har eru landsløg, bygdarløg, haga- myndir úr heimligum um- hvørvi, hús og fólk, sum standa inntonkt og bíða — bína ella bela — yvir onkrum dúpari enn yvir dagsins meldur, okkurt sum á sín hátt ber við ævigu spurn- ingar lívsins. Margføld tykjast litbrigd- ini at fossa fram, og tó er ein merkiligur friður yvir teim — ofta við einari viðkvæm- ari ljóslind úr erva —. Uppi í tíðini eru teir, sum — og einki er helst at síga til tað — liggja nakað tætt upp at okkara kanska størstu: í Listaskålanum Ingálvi, Mikines, Rutt Smith og Hans Hansen 0.t. Hinvegin eru tað teir, sum | mest mála sum útlendingar, og har eru vit vituligt í tung- | um sjógvi og fáir førir fyri at føra tann stóra fongin | fram á torg. Men so eru tað hinir. Teir | ofta yvirsæddu. Teir, sum hvíla í sjálvum sær og geva | okkum tað teir eiga. Og tað | er gott, at pláss er úl hesar og hesi eisini! Um Amhold er stutt at siga, at hann hevur hend- inga hendur sum gull- og silvursmiður. Hann hevur | teknað og málað í mong år | og var helst við á tí fyrsta | listamálaraskeiðnum, sum Ingålvur, Jack Kampmann | 0.2. hildu í Havn fyri mong- um årum sidani. Kanska tykjast myndir Amholds einfaldar við fyrsta eygnabrá; men gev tær tol, gev tær stundir. Njót | litir og dróg. Kanna hvort strok og litbrigdi um grønk- andi ong og fjarbláu fjalla- grein — Tað er jú andin, sum ger livandi, sum orðini | drepa —. Tí eitt er vist. Tá fert tú í minsta lagi eitt upplivilsi ríkari aftur at húsum. Arnstein 10.06.94 | 1725 World News Week Leygardagur 11. } 11. juni 025 dette 1.00-8.00 World Service News every full Hour 1.25 Newsnigbt 225 The Business 2:10 3.25 Newsnight 4.25 Kliroy 5.25 Tracks 1:10 6.25 Antenna: »Fossil Heroes< 725 The Business 2:10 8.25 The late Show 9.00 Marlene Mariow investi- gates: >The Puddlethorpe CarnivalCaper« 7:10 ] 9.20 Spacevets: »The Edge of the Abyss« 9.35 The House of Gristie8:9 10.00 Blue Peter 10.25 Kevin 8 Co.6:6 10.35 Trooping the Colour 1220 Grandstand 17.10 News from London Fe 30 1755 Pop Quiz4:8 18.30 Hit the Road! $ | 19.15 Paul Danlel's Magic Show 89 | 2005 Sersenplay:»Sin Bin« 21.10 Later with Jools Holland 4:7 | 2205 Red Dwart: »Justice« 2'6 | 2235 The late Show 2300 World Seervice News 2325 UNWorld | Sunnudagur 12. juni | 0.00-7.00 World Service News every full Hour 0.25 India Business Report 1.25 World News Week 225 India Business Report 3.25 Antenna: »Fossil Heroes« 4.25 Kliroy 5.25 One Foot in the Past 1 10 6.25 India Business Report 725 TopGear 8.00 Faith to Falth: »Story of á Community« 2:8 8.15 Breakfast with Frost 9.15 Playdays 9.35 Why did the Chicken? 7:10 9.50 incredible Games 10.15 Blue Peter — Vit skriva SÆR VÆL ÚT 10.40 The Movie Games Na telefon Eg gerist haldari av Tidinda- blaðnum Sosialinum og fáið J, Á ! blaðið 5 ferðir um vikuna. fyri 225 kr./ársfj. (haldarar í Føroyum) fyri 425 kr./ársfj. (haldarar í Danmark) Ýmsir prísir fyri onnur lond. Til ber altíð at gerast haldari og goldið verður bert fyri blødini, ið eftir eru av ársfjórðinginum. 10 ED BÚSKAðUR: .……eeereerereeeeresereeeer Kannað postverkinum 11820 B BERGMENN dansitónleikur ið dugir Tíðindablaðið SOSIALURIN Postboks 76, FR-110 Tórshavn | | | | | | Vit hava øll lært í skúlanum og mong okkara eisini heima við hús, at til lýsingarorðið góður svarar hjá- orðið væl. Til spurning sum: >Hvussu livir tú?< kann ljóða svarið: >Jú takk, eg livi væla. Tí er tað ikki sørt hugstoytt at hoyra tíðindalesara hugagóðan siga um okkurt, ið vakurt var: »Gott' sær tað út!< Hann átti, var rætt atborið, at sagt: »Væl sær tað út! < Til BLADSØLURNAR sosialdrin aftur UTSELDUR? Boðið so beinanvegin frá á tlf. 11820. Uttanfyri vani. arbeiðstíð upplýsir telefonsvararin hvar ringjast skal fyri at fáa fleiri blað. Tíðindablaðið SOSIALURIN 11.05 A likely Lad56 11.30 County File 1200 World News Week 1230 News from London 1235 Onthe Record 13.30 Eastenders Omnibus 14.50 Young Musician of the Year: »Woodwind Finals« | 15.30 Inthe Garden | 15,45 Time with Betjeman 5:7 16.35 999 Special: »Young Life | 17.05 Tracks 4:10 17.35 Telling Tales: »The Car Thlef's Tale« 8:8 18.05 News from London í 18.25 Sweefinspiration 1 6 19.00 Open all Hours 6:11 19.30 Love on the Branch Line 1:4 20.20 999 710 21.10 Sport'$4 ; 2200 World Service News 23.00 Heart of the Matter: »Out of their Mind« 1 6 23:35 The late Show Mánadagur 13. juni 0.00-5.00 World News í every full Hour f 025 World Business Report 1.25 The Money Programme | 2.25 World Business Report | 325 OntheRecord 4.25 The Money Programme 5.25 Floyd on France: »Bur- gundy« 6.00 Business Breakfast