hósdagur 16. juni 1994síða 21

VARAR ÆR UR Tíðindablaðið [ sosíalurin ] Nr. 112 — 16. JUNI 1994 Sida 21 Norðurlendskir universitetsstjórar hittast i Føroyum frå. Hatta er lagid, slikt eru mannfólk, slíkt eru brand- bandsmentaliteturin " einki at vilja uttan at liva upp á nass? Undir ongum umstød- um at vilja klára sitt egna húsarhald? Onnur skulu klára tað fyri ein og gera tað skitna arbeiðið? Er tað tað altíð at hava eina stóra bubbu at súgva av? Vit kunnu ikki liva av stoltleika, sigur sambands- ondin. Og tann kenda móðir Teresa svarar: - Einki menniskja kann liva uttan stolileika. Missir tað stolt- leikan, missir tað menniskja í sær og eftir verður bert ein hamur. Vit kunnu ikki liva av mentan, sigur sambands- ondin. Uttan mentan doyr eitt fólk, svara teir vísu. So doyr eitt fólk, ja. Tit dripið hava føringin í Før- hevur sigrað, hann hevur sigrað eitt land og eitt fólk í hel. Eitt fólk, sum ikki vil klára sítt egna húsarhald, sum ikki vil verasjálvbjarg- ið, sum allatíðina liggur og dúvar uppá stóru bubbu, má doyggja. Tað er einki nýtt í tí, at tú kanst sigra teg í hel, tann tiltikni pyrrhussigurin. Sum áður sagt: sambands- teturin finst í øllum flokk- um, meira ella minni, men hann er altvaldandi í tí eina, og nú sigst, at hesin flokk- urin hevur sigrað í stórum. Er tað ikki nóg mikið, at tit hava dripið okkum eina ferð, hví skulu tit gera tað eina ferð afturat? Fólk fara ikki at velja sambandið av kærleika til Danmark, til danskt mál, danska mentan, nei, tey fara, um tey eru so fjákut at velja sambandið, á val til at velja ta stóru bubbuna, tí at tey eru í dýrastu neyð, eini neyð, ið er skapt av sam- bandsondini og sambands- mentalitetinum: »Gongur tad ikki, so gongur tad kort- ini, tí vit hava altíð ta stóru bubbuna at fara til<. Nú alboga nýggj fólk í sambandinum seg framat. Til hvat? Hvat hava tey at bjóða okkum? Hverjum boðskapi koma tey við? Nýggjar hugsjónir, siga tey , nýggjan hugburð. Hvar er alt hetta fína? Hevur nakar sæd ad? Vit vilja sleppa inn í ES at selja rækjur. Hvat hevur tað nakað við hug- sjónir og nýggjan hugburð at gera? Hvussu kanst tú vinda vatn úr einum steini? Hvat vilja tit í tinginum? Er tað kjøtgrýturnar, ið lokka? Girndin eftir makt? Kunnu Føroyar liva av ti? Vit kunnu gera ta hugs- unarroynd, at hesi fólk, ið hava so lítið at bjóða okk- um, sigrað í stórum. Hvat so? Jú, so skulu tey niður á „Eitt fólk, sum ikki vil klára sítt egna húsar- hald, sum ikki vil vera sjálvbjargið, sum allatíðina liggur og dúvar upp á stóru bubbu, má doyggja«. húsarhald, um at vera eitt pikki ela lítið sindur sjálv- bjargin, tú hoyrir hann ikki, nei, tú finnur hann ikki nakrastaðni i skriving teirra, um tú so leitar við stjórnukikara. Hvater tað tit ræðast? Er tað so ringt at sleppastórububbu og gerast tilkomin? Vit vinna einki við at sambandið sigrar. Meira tað „Ein rgdd á einum, ið rópar í oydimørkini«, skriv- ar Jesaja profetur. Undirritaði sat tilvildar- liga og lurtaði í útvarpinum, tá ið hann hoyrdi eina eldri kvinnu av Toftum siga ngk- ur hjartafløvandi orð, og hann hugsaði: Endiliga, endiliga ein rødd, sum rópar í oyðini. Eg minnist ikki navni á »Tit hava dripið føringin í Føroyum. Sam- bandsondin, sambandsmentaliteturin hevur sigrað, hann hevur sigrað eitt land og eitt fólk í hel. flatlendi at samráðast við fólk sum intelektuelt eru sera væl fyri, (kann man siga tað um hesi okkara eventuellu umbodsfålk?) og sjálvsagt gjøgnumskoða tey hesar heimfødingarnar, og tí verða tað samráðingar úr erva og niðureftir. Virð- ingin fyri okkum er lítil frammanundan, hon verður sanniliga ikki stórri av hesum eventuellu umboðs- fólkum, sum tey vita als ikki koma at hitta tey av kær- leika til Danmark, men av eini ómettiligari trongd eftir stórububbu. Danskir politikarar hava væl stórri virðing fyri sjálv- stýrisfólki, tí at tey hóast alt, hóast alt sýna ein vissan vilja at vilja klára sítt egna húsarhald og ikki liggja ødrum til byrðu. Ein vilja til at gerast sjálvbjargin. Tey vita fullvæl, at hesin viljin er ikki til í sambandsfólki, ja, at tey mestsum eru ræðslusligin av tankanum um at skula klára seg sjálv- an og gerast sjálvbjargin. At lurta eftir hesum fólk- um á tingsins rødarapalli, hvat er tað ikki trist og ússa- ligt. Flogið er so syrgiliga lágt. Tú hoyrir ikki eitt ein- asta orð, ið kann fløva hjart- að. Ríkir menn og prúðir, men reystir? Tað eiga teir ikki part í. Hevdi man hoyrt bara ein setning, ein eyka- setning um ikki annað um viljan til at klára sítt egna sigrar, meira tapa vit øll somul, eisini sambands- fólk. Vit verða hangandi í sama runudíki og sleppa aldrin burtur úr tí. Tað er mentaliteturin, ið er spillan, nevniliga hetta: Gongur tað ikki, so gongur tað kortini. Ein slíkur hugsunarháttur kann ikki annað enn drepa eitt samfelag. Man fær hug til at verða líka so patetiskur sum Kierkegaard, tá ið hann skrivar um Mozart og sigur. >Lurtið, lurtið!< Ja, lurtid, lurtid eftir okkara vísu monnum og vísdómsorðum teirra og vælsignað hann eigi tykkum: latið tað seyra inn! „Vit kunnu ikki liva av stoltleika, sigur sam- bandsondin. Og tann kenda móðir Teresa svarar: — Einki menniskja kann liva uttan stoltleika. Missir tað stoltleikan, missir tað menniskja í sær og eftir verður bert ein hamur«. hesi skilakvinnu, eg minnist heldur ikki, hvussu ordini fullu, men nidurstødan var ið hvussu er tann sama, sum vísmenninir hava sagt her frammanfyri. Og hon hevði ein boðskap at bera fram, ein boðskap, sum vit so sanniliga hava fyri neyðini: Gevið ikki skarvin yvir, lat- ið ikki uppgávulyndi vinna á tykkum. Fallið ikki í fátt, men reisið tykkum og takið tykkara lív og tykkara lagnu í tykkara egnu hendur og latið vera við at trúgva upp á, at onnur kunnu gera tað fyri tykkum. Tað kann gangaeina løtu, men aldrin í longdini. Vit áttu at reist hesi kvinnu ein minnisvarða. Í døgunum 18.-23. juni verður ráðstevna og árs- fundur á Hotel Føroyum fyri universitetsstjórar úr gllum Norðurlond- um. Hetta er nítjanda ráðstevnan av sínum slagi innan norður- lendska samstarvið mill- um universitetsfyrisitar- ar, stytt NUAS. Fyrsta rådstevnan varð hildin í Noregi í 1976, og síðani hava stevnurnar skiftst mill- um londini. Heua eru aðru ferð, Fróðskapar- setur Føroya er vertur. Fyrru ferð var í 1984, bert tvey ár eftir, at setrið kom upp í samstarvið. I løtuni eru umleið 60 lærdir háskúlar limir í samstarvinum. Luttakaratalið = hesa ferð er eitt tað mesta, sum verið hevur. Ut- lendsku gestirnir eru ikki færri enn 70 í tali, av teimum 54 ráðstevnu- luttakarar: 12 úr Dan- mark, 18 úr Finnlandi, ein úr Grønlandi, ein úr Íslandi, 8 úr Noregi, 13 úr Svøriki umframt eitt serligt innboðið umboð úr Skotlandi. Í stýrisbólkinum fyri samstarvið sita tveir uni- versitetsstjórar fyri hvørt av teimum fýra stórru Norðurlondun- um. Ísland, Grønland og Føroyar hava fyribils eygleidarastødu. For- maðurin í samstarvinum er í løtuni Roger Broo á Vilja ikki broyta skattaprosentið Í sambandið við skriv Landsstýrisins um broyting av kommunalu fíggjarætlanini og skattaprosentinum, hevur Runavikar byråd á fundi samtykt fyribils ikki at broyta figgjarætlanina og skattaprosentið í ár. Avgerðin er grundað á hesi viðurskifti: 1. Skattainntøkuna 5 teir fyrstu mánaðirnar í år, saman við fyrivarni fyri reguleringini fyri skatta- árið 1993 sum kemur í oktober mánaði í ár. 2. Inntøkurnar frá Runavíkar kommunalu Havn sum hava verið fallandi. 3. At avtalan við lånistovnarnar, um umlegging av lánunum við lægri rentu og longri avdráttartíð, ikki er komin endaliga upp á pláss. Avgerð býráðsins varð einmælt samtykt, sigur bý- ráðsformaðurin í tíðindaskrivi. Ábo Akademi, har eisini sekretariatið er. Aðal- skrivari er Anna-Stina Nyby. Hesi seinastu 10 árini er fyrisitarasamstarvið víðkað við ráðlegging- arbólkum. Teir eru nú vorðnir 9 í tali, fyri m.a. lestrarvegleiðing, javn- gilding av prógvum, starvsfólkafyrisiting, in- formatión. Um somu úð er íkomið eitt vaksandi samstarv við norður- lendska ráðharraráðið. Høvudsevnid á ráð- stevnuni i Feroyum verdur eitt framhald av ti, sum ukid varð ul um- rødu i fyrraárið í Íslandi og í fjør í Danmark: broytingarnar, sum í seinastuni eru hendar — og skulu henda í stýris- skipanarlógunum fyri lærdu háskúlarnar í Norðurlondum. Hesa ferð verður denturin lagdur á praktisku av- leiðingarnar fyri fyrisit- ingina, og harvið eisini arbeiðsbýið millum rektara, stjóra og stýri. Eitt annað evni er fígg- ing av universitetsvirk- semi. Heuta verður upp- legg til næstu rådstevnu, sum verður í Lund. Gestirnir fáa eisini høvi tilat hyggja segum, og ikki einans í Havnini. Á skránni eru m.a. út- ferðir norður á Viðar- eiði, il Kirkjubøar — og — um vidrar — undir Vest- mannabjørgini. Livdin, Dj. iGellsgetu 1 = Opið er soleiðis: Mikukveid frá kl. 20—23, triggja- kvøld og leygarkvøld frá kl. 19.00 til 01.00, og sunnukvøld frá kl. 19.00 til 23.00. Aidursmarkið er 16 år. -