mikudagur 13. juli 1994síða 8

Síða 8 Nr. 131 — 13. JULI 1994 Undan løgtingsvalinum og serliga valkvóldið varð ofta tosað um umdómisvaldar og eykavaldar tingmenn. Tá valið er lið- ugt og tingið mannað, er eingin munur á umdómisvaldum og eykavaldum tingmonnum, men tað er munur á, hvussu teir verða valdir. Hetta hava vit biðið Jóannes Hansen, lærara í samfelagsfróði, um at greiða lesarum okkara frá. Jóannes Hansen hevur í mong ár undirvíst á studenta- skúlanum í Gótugjógv og nú á Kambsdali. Valkvøldid gjørdi hann viðmerkingar fyri sjónvarpið, har hann m.a. nam við somu spurningar. Vit geva Jóannesi orðið: Vit hava lutfalsliga val- skipan. Tað vil siga, at flokkarnir verða umboðað- ir í løgtinginum í tí lutfalli- num, sum teir hava fingið atkvødur á valinum. Færein flokkur fjóðringin av at- kvødunum, skal hann í prin- sippinum hava fjóðringin av ingmonnunum. Løgtingid broytti seinast vallógina í 1978. Tá varð talið á umdømisvaldum tingmonnum ásett til 27, og tað varð samtykt, at Norð- oyggjar og Suðuroy skuldu eiga hvør sínar fýra, Norð- streym, Vágar og Sandoy Fólkaflokkur Sambandsflokkur Javnaðarflokkur Sjálvstýrisflokkur Tjóðveldisflokkur Kristiligi Fólkafl. Hin Føroyski Flokkur Miðflokkur Verkamannafylking Frælsisfylking Umdømisvaldir hvør sinar tveir, Eysturoy fimm og Suðurstreym átta. Tað vil siga, at í sjálvari vallógini er ein partur av valinum avgjørdur. Hvussu valið víkir og vendir, so Skulu valdømini í hvussu so er hava omanfyri nevndu tingumbodan. Umboðanin er í stóran mun grundað á fólkatalið í valdómunum. Um teir 27 umdømis- valdu verða byttir soleiðis millum flokkarnar, at lut- fallið millum atkvødur og tingumboðan er samsvar- andi, er ikki neyðugt við eykavaldum tingmonnum. Mener ikki samsvar millum tey bæði lutføllini, so verða eykavaldu tingmenninir nýttir at javna við. Í vallóg- ini frá 1978 hevur tingið á- sett, at hægsta talið á eyka- valdum skal vera fimm, men tað kann eisini vera 4, 3, 2, I ella eingin. Um eina løtu venda vit aftur til, hvussu eykavaldu tingmenninir vórðu valdir á valinum 7. juli. Nú skulu vit fyrst síggja, hvussu um- dømisvaldu tingmenninir vórðu valdir. NO 765 426 434 459 694 403 56 NS 248 Tils. 4080 5974 3917 1434 3489 1606 616 1485 2417 483 EY 812 1537 565 s09 295 320 83 623 317 445 60 118 57 83 47 89 94 610 166 » 7 40 27 4 5 2 SS 1378 2176 1168 486 1i31 167 320 517 1118 Fyri at finna út av hvør kvødutalid hjå flokkunum í eigur átta umdømisvaldar flokkurskalhavaumdømis- valdømunumbytvid1,2,3 — tingmenn, sum dømi, so sær valdu menninar í einstøku osv. roknistykkið har soleiðis út: valdómunum, verður at- Nýta vit Suðurstreym, ið pe bytt vid I bytt vid 2 bytt vid 3 bytt vid 4 Í A 130) 689 (8) 459,33 B 2176(1) 1088 (6) 725,33 (7) 544 C 1168 (3) 584 D 486 E 1131 (4) 565,5 F 167 G 320 H 517 I 1118 (5) 559 J 311 Tá tingið verður mannað Tíðindablaðið (>), Jóannes Hansen, lærari í samfelagsfrødi hevði sina "debut" í beinleiðis sjónvarpssending valkvøldid. Hesa uppgávuna røkti hann framúr væl. Í hesi greinini fylgir hann upp nøkrum av tí, sum tosað varð um valkvøldid. Vit síggja, at um ein um- dømisvaldur var afturat, so átti javnaðarflokkurin hann, og at sambandsflokkurin hevði fingið fýra umdømis- valdar, um tað vóru tólv um- dømisvaldir. Teir umdømisvaldu Tå tad er lidugt roknad fyri øll sjey valdømini, verdur býtið av umdømisvaldum tingmonnum soleidis: ==mzQOnmmUNMnvY> ONDOOm åd om ln 00 ON Norðoyggjar var einasta valdømi, har munurin í at- kvgðum millum tveir flokk- ar var so lítil, at tað var hugsandi, at fínteljingin kundi bera broytingar við sær í umdømisvaldu ting- monnunum. Men mána- dagin frættu vit, at fíntelj- ingin í Norðoya valdømi broytti ikki munin millum javnaðarflokkin og sam- bandsflokkin, sum val- kveldið var átta atkvødur. Tinggáttin Tá farið verður undir at rokna upp á býtið av eyka- valdum tingmonnum, verð- ur atkvødutalid hjá øllum flokkunum tilsaman býtt við talinum á umdømis- valdum tingmonnum: 25.501 : 27 = 944. Flokkar við færri enn 944 atkvødum fáa ongan eyka- valdan tingmann. Hetta er sperrumarkið ella tinggátt- in, sum tað eisini verður rópt. Hin Føroyski Flokkur- in vid 616 atkvødum og - Frælsisfylkingin við 483 at- kvødum eru altso ov stuttir at røkka umbodan í tingi- num. Nú verður atkvødutalid hjá teimum flokkunum, sum eiga umdømisvaldar tingmenn, býtt við talinum á umdømisvaldu monnu- num. Hetta verður gjørt fyri at finna flokkin, sum í miðal hevur fægstar atkvødur upp á hvønn umdømisvalda tingmannin. Tann flokkur- in fær ongan eykamann valdan, ti tað verður í mun til hansara umboðan, at lut- fallið hjá hinum flokkunum >