hósdagur 1. september 1994síða 7

Tíðindablaðið { sosialurin ) Nr. 165 — 1. SEPTEMBER 1994 Síða7 Toll- og skattastjórin: Lættari um tikid verður av Fyri búskapin kann tað gera tað sama um skatta- og lønar- lækkingin kemur sjálvboðin ella tvungin, sigur Petur Alberg Lamhauge Nú fáa partarnir á arbeiðs- marknaðinum tvinnar kost- ir í at velja. Annaðhvort taka teir av tilboðnum at broyta lønarsåttmålarnar, so lønir lækka við 12 pro- sentum og fáa afturfyri skattalætta,- samanlagt eina lítla reallønarhækking, ella fremur landsstýrið ætlanina við lóg. Petur Alberg Lamhauge er stjóri á Toll- og Skatt- stovuni, og hann var eisini formaður í serliga arbeiðs- bólkinum, sum í 1990 gjørdi álitið um avleiðingar av eini lønar- og skatta- lækking. Hvat vil hann ráða pørtunum á arbeiðsmark- naðinum at gera? Lættari um tikið verður av tilboðnum -Fyri búskaparliga árinið kann tað gera tað sama, og fyri partarnar á arbeiðs- marknaðinum ger tað held- ur ongan fíggjarligan mun, burtursæð frá politiskum og fakpolitiskum metingum. Men umsitingarliga er stórur munur. Tað er nógv lættari at fremja skipanina, um tikið verður av tilboð- num, og lønarsåttmålarnir verda broyttir, sigur Petur Alberg Lamhauge. Hann sigur, at verdur skipanin framd sjålvbodin er einki sum forðar fyri, at hon kann fremjast eftir stuttari tíð,- tó best við eitt Skal skipanin hinvegin fremjast við lóg skal meira til. Broytingar í edv-skipanini og stórri ar- ársskifti. beiðsorka. Í samgonguskjalinum stendur, at verða sáttmálar- nir á arbeiðsmarknaðinum broyttir innan |. desember, verður skipanin sett í verk við lóg frá 1. ikki januar komandi. Skattastjórin sigur, at eftir einum mánað klára teir ikki at fáa skipanina at virka og tí má landsstýrið skjótast gjørligt geva boð um at arbeiða við hesum møgu- leika, um so brúk verður fyri honum ella ikki. Trupul at skilja Í álitinum frá 1990 verður millum annað sagt, at sum er, er skattaskipanin trupul at skilja, og verður ikki við hesi minni trupul Lesarabrøv Góði Tordur Í Sosialinum í gjár (30. aug.), nevnir tú sam- gonguskjalið eina demo- kratisering av samfelag- num, og tað ljóðar væl! Men einastaðni verður tú spurdur, um fólk skulu fáa eitt oyra aftufyri ikki at liva í synd, og tú svarar sjálvandi. Orðatakið skeri eg teg her, so missi eg teg har, kom mær til hugs. Góði Tordur, kanst tú vissa meg um, at lønin ikki verður skerd tilsvar- Annars er einki vunnið. Vinarliga Flóvin Eidesgaard « Sp +. 4 broyting. Tað váttar Petur Alberg Lamhauge, at í so máta er einki broytt síðani álitið varð skrivað, men hann leggur aftrat, at tað eru politikararnir helst eisini greiðir yvir. Skattastjórin er annars varin at siga sína hugsan um hesa broyting. Han sigur tó so mikið, at hon hevur búskaparligar fyrimunir, men hvussu stórar veit eingin. Tað einasta, sum kann sigast við vissu her og nú er, hvussu skipanin kostar landskassanum áðr- enn fyrimunirnir koma. Ber til í lítlum landi Men hvussu ber tað til, at onnur lond í búskaparligari trongstødu ikki hava funnið fram til eina tílíka skipan, sum nú verður søgd at bjarga føroyska búskapin- um? Petur Alberg Lamhauge sigur, at tað hevur eisini verið arbeitt við tílíkum tankum í ødrum londum uttan at hava sett eina tílíka skipan í verk. Skattastjórin Tað verður munandi lættari at fremja broytingina um partarnir á arbeiðsmarknaðinum sjálvbodnir taka við tilboðnum, heldur Petur Alberg Lamhauge, skattastjóri. Mynd: Kalmar sigur, at vit eru ikki sjálv- støðugt land, men hava felags valuta við annað land, og tí eru ikki somu møguleikar at åvirka kost- nadarstødi sum sjålvstødug lond. Petur Alberg Lamhauge heldur tad eisini gera mun, at hetta landið er so lítið og harvið lætt at hava yvirlit yvir, at tað kann bera til her, hóast tað ikki ber til aðra staðni. tór.- Nýggja samgongan: Tað skal aftur loysa seg at Vinna pening — Lønir og skattur skulu lækka soleiðis, at meira verður eftir í borgarans lumma Nýggja samgongan heldur, at núverandi skattatrýst er ov stórt og hevur óhepnar búskap- arligar avleiðingar, og at tað ti er alneyðugt at lækka trýstið. Í samgonguskjalinum verður millum annað sagt, at høga skattatryst- ið hevur við sær, at fólk í hópatali flyta av landin- um, og at skattatrýsið má ikki verða atvoldin til framhaldandi fráflyt- ing. Hamæst skal skatta- lóggávan ikki darva virkishugin, men skal eggja til vinnuligt fyri- takssemi. Samgonguskjalið boðar frá eini reallønar- hækking sum svarar til í minsta lagi eitt prosent av samlaðu lenarút- gjaldingunum. Hetta kostar landskassanum 32 milliónir. Men reallgnarhækk- ingin skal eisini bera í sær lækking av kostnað- arstødinum, og ti er ætlanin at lækka allar lønir við 12 prosentum frá 1. januar komandi. Men afturfyri fáa fólk eisini tilsvarandi minni skatt. Tilboð til arbeiðsmarknaðin Samgongan gevur pørt- unum á arbeiðsmark- naðinum í fyrsta lagi eitt tilboð at fara niður í løn móti at fáa minni í skatti og hetta skal arbeiðs- marknaðurin taka stóðu til í seinasta lagi 1. oktober. Men taka partarnir á arbeiðsmrknaðinum ikki av hesum tilboði, og sostatt ongar broytingar gjørdar í sáttmálunum innan 1. desember í ár, fullari kompensatión í 12 prosentum. Hetta verður gjørt 1. januar komandi. Grundupphæddin skattafri Vísir tað seg, at lønar- og skattalækkingin hev- ur eitt positivt árin á samfelagsbúskapin, sum tikið verður til í samgonguskjalinum, verður kostnadarstødid lækkað við átta prosent- um aftrat frá 1. januar 1996. Sagt verður, at botnfrádráttur skal tryggja låginntøkunum lagaligari skatting, so- leiðis at grundupphædd- in í fólkapensiónini og inntøkur åjavnt við hana verða skattafríar. Samgonguflokkarnir síga, at tað skal aftur loysa seg hjá fólki at arbeiða, vinna pening, spara saman og gera iløgur. Eisini er ætlanin at endurskoda alla skatta- skipanina og gera hana meira einfalda, og somuleiðis at lækka marginalskattin. Ferdafrådråtturin skal setast aftur í gildi. Byta Inntøkur sinåmillum Skattur og hjúnarbands- stóða eru eisini nevnd í samgonguskjalinum. Sagt verður, at arbeiðast skal fyri at hjúnarbands- stóða ikki skal hava negativa skattliga ávirk- an. Somuleiðis sigur samgonguskjalið, at ar- beitt verður fyri at fremja broytingar í skattalógini við atliti til, at hjúnafelagar í ávísan mun kunnu býta skatt- skyldugu inntøkuna sundur sínámillum. Samgongan ætlar eisi- ni at broyta skipanina við mervirðisgjaldinum soleiðis, at tað ikki verður eins stórt á gllum vørubélkum. Og har- aftrat eru samgongu- flokkar samdir um at