týsdagur 6. september 1994síða 2

Borgarligt fallitt TAÐ mundi koma mongum dátt við, tá útvarpmaðurin tíðliga sunnumorgunin kundi siga Føroya fólki, at borgarliga samgongan hevði spælt fallitt. Stríð um målsøki sigst vera orsøkin til, at teir báðir stóru borgarligu flokkarnir ikki kundu semjast. Og tá samráðingarleið- arin, formaður sambandsfloksins hevði mist tað síðsta av sínum annars góða toli við teir tungu dreingirnar í fólka- flokkinum sum Edmund Joensen målbar seg í fjølmiðlunum sunnudagin, slitnaði. NÚ hevur sambandið so tikið stig til at kanna møguleikarnar fyri eini sam- gongu tvørtur um miðjuna og hevur gjørt av at tosa við javnadarflokkin fyrst og harnæst verkamannafylkingina. Hetta var annars júst tað, sum vit bóru upp á mál í oddagrein í farnu viku, tá samgongan eisini tyktist fara í vaskið. VÆL vitandi, at tað eru ymsar áskoð- anir í javnaðarflokkinum um hvat javnaðarflokkurin eigur at fyritaka sær: nakrar, sum siga, flokkurin undir ongum umstødum eigur at fara út í Tinganes saman við borgarligum flokkum, tí teir borgarligu sjálvir eiga at vísa, hvat teir duga til og síðani aðrar áskoðanir, sum siga, at finst eingin sam- gonguloysn uttan um javnaðarflokkin, so eigur flokkurin at kenna ábyrgd. So eru tað tey javnaðarfólk, sum halda, at javnaðarflokkurin á ongan hátt so frægt sum eigur at rætta sambandinum lítlafingur, og tað eru so onnur, sum halda, at flokkurin ikki kann sita lið um lið við verkamannafylkingini í Tinganesi. Javnaðarflokkurin er ein demokratiskur flokkur, og tískil finnast tað eisini nógvar ymsar áskoðanir í flokkinum. TAÐ er okkara meting, at javnaðar- flokkurin bæði demokratiskt og parla- mentariskt hevur borið seg rætt at higartil í spurningnum um at skipa landsstýri. Hann gjørdi beint, tá hann eftir valið lat teir borgarligu flokkarnar fáa høvi til at skipa eina samgongu, nú veljarin hevði víst á hesa. Teir borgar- ligu fingu nevniliga 20 tingmenn og er tað stórur meiriluti. Javnaðarflokkurin hevur so eisini víst á, at megnaðu hesir flokkar ikki at skipa samgongu, so var talan um eina nýggja stóðu. Og júst hetta er stødan nú. Sjálvandi er eitt nýval eisini ein møguleiki, men hann er lítið hugsandi. Vit meta tað í hvussu er vera ábyrgdarleyst av javnaðarflokk- inum, um hann nú - bara fyri at fáa fleiri atkvødur - setur fótur í spenni fyri at forða eini breiðari samgongu og roynir at eggja til nýval. SPURNINGURIN í løtuni er, hvat sam- bandið í veruleikanum leggur í vend- ingina: eina samgongu um miðjuna! Merkir hetta, at hann fer at góðtaka krøv frá bæði javnaðarflokki og verka- mannafylking, krøv, sum ganga kanska beinleiðis ímóti andanum í borgarliga samgonguskjalinum? Ella fer samband- ið at seta so strong krøv til hesar báðar flokkarnar um, at tað skal rekast borg- arligur politikkur, at hann tá forkemur hesum samgongumgguleikanum við vilja. Meinar sambandið nakað við eina samgongu um miðjuna við umrøddu flokkum, so verður flokkurin noyddur at sanna, at hann má virða fleiri av hjartamálunum hjá hesum flokkum. Tvs. at sambandið í veruleikanum noyðist at koppa 180 stig og skifta hest. Nú bråddliga at skula skipa samgongu við javnaðarflokk og verkamanna- fylking ístaðin fyri fólkaflokk krevur stóra toleransu og tillaging frá sam- bandinum. Men klárar sambandið hetta? Hetta er tann stóri spurningurin. Hinvegin er eisini greitt, at javnað- arflokkur og verkamannafylking ikki bara kunnu seta treytir. Tey mugu eisini til at virða ta sannroynd, at sambandið er størsti flokkur. Uopsetng. PAT Søslalurin Prent: PA gongu. Tad er eisini greitt, at verka- mannafylkingin må ikki sleppa undan at taka við ábyrgd, og tí eigur javnað- arflokkurin eisini at seta sum treyt, at verkamannafylkingin er við í eini sam- gongu. Her er eingin vegur uttan um. Nú manglar ein flokkur í fyri at fáa meiriluta. Vit halda, at tað besta vildi verið at fingið tjóðveldisflokkin við, hóast hetta kann verða ein beiskur biti at svølgja hjá sambandinum. Hinvegin eigur sambandið at endurskoða sínar fíggindamyndir. Sambandið kann nevniliga í dag ásanna, at tann flokkur, sum tað helt stóð tí næst í politikki, fólkaflokkurin, í veruleikanum er tess størsti fíggindi - í hvussu er um vit brúka samgongusamráðingarnar sum grundarlag fyri hesi meting. Utspilling Samgongan slitnaði. Glidu teir í oljuni? TAÐ er ein spurningur um at sam- ansjóva ynski og krgv, soleiðis at vit fáa eitt stýri, sum er ført fyri at stýra. Vit vita, at gjørdist borgarliga samgongan veruleiki, so hevdi hon ikki sitid leingi, tá hugsað verður um, hvussu ymisk kemiin er hjá sambandsmonnum og fólka- floksmonnum. Her hevur javnað- arflokkurin harafturímóti víst, at hann er førur fyri at arbeiða saman við flest øllum flokkum, og tískil eigur hann eisini at hava eina lyklastødu í eini komandi samgongu. Javnaðarflokkurin eigur at vísa seg sum ein åbyrgdarfiokk - ístaðin fyri fyri einhvgnn prís at tvíhalda um at vera í andstøðu - so eigur flokkurin at meta um nýggju støduna og - um tað ber til at fáa greið fingramerki í eitt nýtt samgonguskjal - at vera flokkurin, sum fær tað at bera til. Flokkurin eigur at seta krøv, soleiðis at javnaðarmál, sum flokkurin var noyddur at sleppa í síðstu samgongunum, aftur verða sett í hásæti. Samhaldsfasti skal vera verandi og helst útbyggjast. Tað er bert eitt av krøvunum. Hvat viðvíkur EU, so er stødan javnaðarfloksins greið. Flokkurin má so gera upp við seg sjálv- an, um hann skal ganga við til krav- /ynski sambandsfloksins at kanna av- leiðingar av EU-limaskapi ella tættari tilknýti til felagsskapin. Ein slík kann- ing eigur ikki at forkoma møguleik- anum fyri eini samgongu. TAÐ er greitt, at javnaðarflokkurin skal ikki vera klípi í eini borgarligari sam- Kalsbergs og Breckmans av formanni sambandsfloksins borgar í hvussu er ikki frå nøkrum positivum. Tá gll vita, hvussu álvarslig stødan er í samfelagn- um, so eiga eisini sambandið og tjóð- veldisflokkurin at grava sína stridsøksir. TAD eru aftur bod eftir javnadarflokk- inum fyri at fåa parlamentarisku skip- anina i Føroyum at virka. Aftur kann Føroya fólk ásanna, at javnadarflokk- urin er tann flokkurin, ið best dugir at fáa samarbeiði at ganga. Men tað er nakað nýtt, at flokkurin skal í Tinganes og ikki vera størsti flokkur. Nettup uppgávan at vera tann, sum fær tingini at glíða hevur flokkurin megnað so væl, tí hann hevur átt løgmann. Spurningurin er tí, um slíkt samstarv fæst at virka, uttan at javnaðarflokkurin eigur løg- mann. Vit vilja koma við tí uppskoti, at javnaðarflokkurin, sum tann veruligi samgongubyggjarin fær løgmann, og tå kann sambandið so fáa fleiri lands- stýrismenn umframt tingformannin. Tað hevði verið sambandinum til miklan heiður, um tað valdi aldursforsetan Jógvan Ingvard Olsen í henda álitissess. STØDAN í Føroyum er alt ov álvars- som til at spælt verður ping-pong og hasard við møguleikunum at fáa eitt stýri. Politisku flokkarnir skylda sínum veljarum, at teir seta saman eina sam- gongu. Tað ber rætt og slætt ikki til, at valdu politikararnir ikki megna hetta, meðan alt samfelagið rapar rundum um okkum. Vit síggja, hvussu Fiskavirking Bústaður. Argjavegi 26 Argjum er við at fara niður við flagginum. Vit síggja, at fleiri og fleiri skip fara av landinum, alsamt fleiri fólk rýma av landinum, ja samfelagið tykist at vera við at steðga heilt upp. Við javnað- arflokkin, verkamannafylkingina, tjóð- veldið og sambandsflokkin hava vit tí hesi greiðu boð: vísið at tit eru førir fyri at liva upp til álit veljarans - setið tykkum við samráðingarborðið í góðum treysti og leggið kortini á borðið. Fáið okkum eitt nýtt landsstýri, áðrenn henda vikan er av. Vit hava ikki ráð til taktiskt — politiskt spæl út í tað óendaliga. Hetta kann vera tað sama sum at spæla russiska roulette. MEINAR sambandið nakað við at fáa eina samgongu um miðjuna ella er her bara talan um taktiskar “mangvrir"? Kann tað veruliga vera so, at sambandið fer at seta javnaðarflokkinum so ómgegulig krøv, at í veruleikanum bara er úti eftir at tvinga javnaðarflokkin til at siga nei til at fara í samgongu, soleiðis at sambandið kann vísa á, at javndarflokkurin vildi kortini ikki vera við til at taka við ábyrgd? Og er tað kanska nakað um tað, sum Jóannes Hansen segði í sjónvarpinum, at teir borgarligu kortini fóru at finna saman aftur. Tað var bara ein spurningur um tíð og um at mikja støduna? Og fær fólkaflokkurin samgonguinitiativið, fer hann so at ganga gllum sambands- krøvunum á meti, soeidis at Edmund harvið bjargar andlit og soleiðis at fólkaflokkurin fær sína samgongu? Tí hvat betýðir tað fyri fólkafllokkin at geva sambandinum tað hann ynskir av målsøkjum, tå fólkaflokkurin jú longu hevur fingið ta týdningarmesta kravið uppfylt, nevniliga eitt samgonguskjal, sum nærum burturav er dikterað av fólkaflokkinum og sogar har dato er sett á, nær lokið verður tikið av lands- kassanum og studningurin aftur verður goldin teimum svongu arbeiðsgevar- unum. Nei fólkaflokkurin hevði longu fingið í posa og sekk, áðrenn farið varð at tosa um tal av landsstýrismonnum og býti av målsøkjum. Øll teirra krøv í hesum sambandi hava bara verið fyri at chikanera formann sambandsfloksins, sum so at enda takkaði fyri seg. Nú bíða fólkafloksmenninir bara eftir, at teir fáa eitt høvi til at gera tað gott aftur við Edmund. Hver veit, kanska teir longu hava boðað honum frá, at teir vilja skykka sær ordiligt. Og harvið sleppa teir báðir borgarligu flokkarnir undan at missa andlit mótvegis veljanunum, sum jú vildu hava eina borgarliga samgongu. ALT hetta eru gitingar og metingar. Tað kann vera, at vit eru á rættari leið. Tað kann eisini vera, at vit yvirtulka alt hetta sokallaða taktiska spælið. Kanska Edmundur við sínum nógv toli og treiskni hevur slept fólkaflokkiaum med alla. Eitt skal hann vera vísur í: setir hann javnaðarflokkinum órímulig krøv og harvið letur fólkaflokkinum initiativið og sambandið eftir tað fer upp í eina borgarliga samgongu, tá verður trúvirði hansara á einum sera sera lítlum stað. Nú fáa vit at síggja, hvussu leikur fer fram. SOSIALURIN