mikudagur 7. september 1994síða 2

TAÐ SKAL BERA TIL BÆÐI Reagan og Thatcher høvdu øvundad okkum hesa skipan. Hetta vóru orðini hjá einum av tingmonnum fólkafloksins í sjónvarpinum sunnukvgldið. Við hesum sipaði hann til nýggja studningsbarn fólkafloksins, 12% arbeiðsgevarastudningin, sum hesin flokkur fekk við í borgarliga samgonguskjalið, sum tó varð av ongum. Í hvussu so er á hesum sinni. At | fólkafloksmenn halda, at uppskot teirra um at allir arbeiðsgevarar skuldu fáa 12% afturgoldnar av útgoldnu lønunum í skattinum, er teirra sjónarmið. At seta hetta uppskot í samband við figgjarpolitikkin hjá so høgravendum politikarum sum Thatcher og Reagan er einki minni enn stór skomm, men sigur ikki so lítið um uppskotið og serstakliga fólkaflokkin heldur. Neyvan eru tað gll konservativ/borgarlig, sum fegnast um at fáa eina skipan, ið so víðgongd høgraf6lk sum Thatcher og Reagan øvunda okkum. Hasi Breckanskliku orðini fella neyvan heldur í góða jørð hjá øllum fólkafloksfólki, Anfinni t.d. FÓLKALFLOKSMENN siga, at teir eru teir einastu, sum hava nakran politikk. Og rætt hava teir, um orðið studningspolitikk verður sett ístaðin. Teirra politikkur er umrødda studnings- uppskot og so avtøka av Fiskavirking. Er hetta politikkur? Eitt uppskot, sum skal lata hvørjum ti einasta arbeids- gevara 12% av lønariitreidslunum aftur- goldnar úr landskassanum er ikki nøkur politisk loysn. Tvgrturímóti er her bara talan um umfordeiling. Tú sigur so og so nógvum alment løntum fólkum upp og forkemur nøkrum almennum tæn- astum og letur pengarnar tey fåa til livsins uppihald til allar arbeidsgevar- arnar í landinum. Hetta siga teir er fyri at lækka kostnadarstødid og fáa fleiri hendur í arbeiði. Hetta er tó ikki so. Tú hevur als onga trygd fyri, at peningurin ikki fer til privatforbrúk hjá arbeiðsgev- aranum, tí ongar treytir fylgja við. Virki, sum kanska ongan møguleika | FRÆLSI- JAVNADUR— BRØDRALAG 67. ÅRGANGUR Bladioik; Randi Jacobsen - Dagny Utgevar: PÆ Saslalurin Bústaður: Argjavegi 26 | Postadr.: Postsmoga 76 — Jøensen - Tórfinn Smith - | Uppsetng. P/T Saslalurin Argjum 110Térshavn — Hilmar Jan Hansen - Prent: PT Pressan 1981 | Teisíon; 11820 ” Telefar: 14720 - hava at klára seg kortini æna so eitt sindur longri við hesum pengum. Men tú hevur onga sum helst trygd fyri, at hesin studningur fær gongd á nakað vinnulív. HITT uppskot fólkafloksins er avtøka av Fiskavirking. Um fólkafloksmenn halda, at slík avtøka fer at fáa gongd á arbeiðið á teimum 20 flakavirkjunum kring landið, so mugu teir trigva um- aftur. Vit halda ikki, at Fiskavirking er endaliga loysnin, men at fyrigykla sær, at meira virksemi hevði verið kring landið, um Fiskavirking varð upployst, er heilt burturvið. Summa summarum hevur fólkaflokkurin als ongan politikk, tí uppskot floksins til tess at fáa vinnu- lívið í gongd, hava møguliga beinleiðis øvugta effekt. Tað verður ein nýggjur koddi hjá vinnulívinum. TAÐ hvílir stór ábyrgd á teimum flokkum, sum nú eru farnir at royna at skipa nýtt landsstýri. Vit vita, at talan er um eina samanseting, sum kann tykjast mongum løgin. Hvussu skulu samband og javnaðarflokkur, sum so leingi hava verið "figgindar” nú bráddliga fáa eitt samstarv at virka? Hvussu kunnu javn- aðarflokkur og verkamannafylking fáa nakað burtur úr einum samarbeiði, tá hesir flokkar í veruleikanum eru (hava verið) ringastu "figgindar”. Og soleiðis kundi verið hildið fram. Vit eiga ikki at vera blind fyri hesum sannroyndum. Spurningurin er ti: ber tað til at reka ein politik við hesum flokkum? Tað kann bert tíðin vísa. Nú teir borgarligu ikki so frægt sum kláraðu at liva upp til álit veljarans er einki annað at gera enn at royna aðrar møguleikar, tí eitt stýri skulu vit hava. Nýval eigur bert at vera ein síðsta loysn. TAÐ er so vón okkara, at umrøddu flokkar, sum nú royna at skipa sam- gongu, kunnu semjast um ein politikk, sum fyrst og fremst kann fáa stabilitet í aftur og síðani fáa gongd á. Væl vitandi, at tað sær svart út, um vit eitt nú hava seinastu serfrødingafrågreidingina í huga, so mugu vit tvinga okkum til at siga: at tað skal bera til. Tað er so at royna at brúka tað besta frá øllum. Tað skal bara vera ein áheitan her á verkamannafylkingina um ikki at vera órealistisk. Men at hava bæði bein á jørdini. Tú fær einki samstarv at ganga við bert at langa út eftir øðrum og alla tíðina gera ultimativ krøv galdandi. Hetta eyðkendi fólkaflokkin og vónandi fer hetta ikki at eyðkenna nakran av flokkunum, sum nú samráðast. UMFRAMT at fáa skil á her heima, so er neyðugt at vit nú beinanvegin leggja eina strategi til rættis mótvegis dønum. Her mugu vit finna eina javnvág, sum er rímulig og røtt. Vit hava ongan rætt til at geva dønum skyldina fyri allar okkara vanlukkur, men vit hava so sanniliga heldur ikki nakra orsøk til at gerast undirbrotlig og leggja okkum á knæ fyri dønum og góðtaka allar teirra dómar og avgerðir. Her er ikki talan um antin ella, um hvítt ella svart. Sum partur av einum ríkisfelagsskapi hava bæði føroyingar og danir ábyrgd og skyld í tí stóðu, sum Føroyar eru í í dag. Tá vit hava sannað hetta mugu vit eisini royna at liva upp til tær avbjóðingar, sum ein ríkisfelagsskapur fevnir um. Eftir okkara tykki er tað ikki rætt at brúka eina sambandsloysn og enn minni eina tjóðveldis-loysn, sum hava við ávíkavist amtsstødu og loysing við sær. Nýggja landsstýrið og danska stjórnin mugu til at gloyma tað, sum farið er og byrja heilt av nýggjum. Tað er meira enn nakrantíð neyðugt at báðir pariar lurta hvør eftir ødrum og royna at skilja hvør annan. Hetta er tað, sum ríkisfelagsskapurin eisini skal borga fyri. JAVNAÐARFLOKKURIN, sum hevur verið við til at gera flestu avtalur við danir, verður at sanna, at partar av hesum avtalum hava íkki verið so hepnir fyri okkum, og í tílíkum føri eiga vit at endurskoða avtalurnar. Men mest umráðandi er, at vit - nú nýggjar avtalur skulu gerast millum eitt nýtt landsstýri og eina nýggja danska stjórn - leggja agg til síðis og fara til verka við opnum sinni. Føroyingar eiga at vita, at høvdu vit ikki gjørt avtalur við danir um endurfigging, so hevði stødan í landi- num verið nógv meira katastrofal enn í dag. Tað er tí sera umráðandi, at vit eisini og ikk minst gera okkum greitt, hvat gott umrøddu avtalur hava havt við sær fyri okkum. Hetta eigur at verða gjørt í sama andadrátti, sum vit og danir saman royna at broyta og betra um teir óhepnu partarnar av avtalunum. Her verður m.a. hugsað um renturnar vit skulu gjalda aftur av lánunum, ið vórðu tíkin fyri at bjarga bankunum. NÚ ræður um at standa saman og brúka sunt skil. Flokkarnir í komandi sam- gongu mugu fara til Danmarkar við einum greiðum uppleggi og vísa, at tað tænir bæði Danmark og Føroyum at londini í felag taka skilagóðar avgerðir. Ein donsk stjórn má gera sær greitt, at Føroyar hava ikki brúk fyri donskum skrivaborðsloysnum, sum verða kroyst- ar niður yvir høvdid á okkum. Vit hava brúk fyri, at tvey stýri seta seg saman og útgreina støduna og síðani taka skilagóðar avgerðir. Ein høvudsfortreyt fyri hesum er at danski forsætisráðharrin - eftir komandi fólkatingsval - kemur til Føroya at vitja. Tað skal við hesum vera áheitan okkara á komandi forsætisráðharra, hvat enn hann eitur, um at koma til Føroya í hesum árinum. Hann skal vera hjartaliga vælkomin. Í blaðnum í dag skrivar John Smith annars grein, sum m.a. eisini er ætlað júst komandi danska forsætisráðharra- num. Hon ger støduna upp og vísir á, ' hvussu neyðugt tað er hjá bæði donsk- um og føroyskum politikarum og em- bætismonnum at meta støduna í Føroyum it frå røttum fortreytum. Nógvar av "loysnunum”, sum eru gjørdar hesi seinastu árini bera nedttup bráð av, at tær eru gjørdar út frá heilt skeivum fortreytum Tað eu m.a. hesar forteytir rithøvundin viðger í greinini. SOSIALURIN Kjartan D. Joensen, yvirtollari: Rotta sjáldsom umborð á føroyskum skipum Rotta varð funnin umborð á Smaragd herfyri, teir hava tó fingið ruddað hana út, sigur ein av manningini Rotta umborð á føroyskum Madurin, id skrivar rottu- skipi í dag er sjåldsom. sertifikatið, til føroysk skip Herfyri frættist at landarar | sum vitjaútlendskarhavnir, høvdu sæð rottu umborð á eitur Kjartan D. Joensen og isfiskatrolaranum = Sma- hann er yvirtollari í Havn. ragd, meðan hann lá og landaði í Miðvági. Umborð Eitt rottusertifikat eigur at merkja at skipið er rottu- á Smaragd verður váttað, at frítt. teir hava havt trupulleikar — Rotta er sjáldsom um- við rottu, men at hendan er borð á føroyskum skipum. útruddað nú. Vit geva heldur ikki rottu- sertifikat, skuldu vit sæð leivdir av rottu umborð á einum skipið, sigur Kjartan D. Joensen, yvirtollari á Tollbúðini í Havn. — Verður rotta sædd um- borð á skipi, so setir mann- ingin seg vanliga í samband við kommununa, har skipið hoyrir heima og teir fáa síðan rottueitur umborð. Tað kemur fyri at teir seta seg í samband við okkum og tá eru vit sjálvsagt til hjálpar, sigur Kjartan D. Joensen. — Bert einaferð tað eg veit um er komið fyri, at neyðugt hevur verið at gassa eitt føroyskt skip, tí tað var fult av rottu. Tað var tå gøtutrolarin Logos hevði verið í Maurentania og roynt. Komin heimaftur varð hann vístur frá bryggju í Fuglafirði, tí so nógv rotta var umborð. Hann lá úti á redini í Fuglafirði og danir komu til Føroya at gassa skipið. Í tilikum arbeiði er neyðugt at taka alt fólkið av skipinum og skalka væl til, sigur Kjartan D. Joensen. Trupulleikar við russum — Russisk skip hava ofta tey finastu rottusertifikat- ini, men hetta merkir ikki at onginrotta er umbord, serti- fikatini eru ikki eftirfarandi. - Herfyri varð neyðugt at vísa einum russiskum skip- ið burtur frá bryggju, tí so nógv rotta var umborð. Tað sama hendi fyri einum trimum árum síðan á Mið- vági, tá var eisini talan um ein russiskan trolara. Í sum- mar góvu vit loyvi til at russiska skipið kundi sleppa at flyta frysta fiskin yvir í eitt annað skip í Nóls- oyarfirði. Hetta gjørdu vit, tí russar flyta kolli fyri kolli við hond á plattar og tá talan var um frysta vøru var ongin vandi fyri at rotta skuldi finnast í henni, sigur Kjart- an D. Joensen. Kjartan sigur, at ikki er kravt at føroysk skip, sum bert fiska undir Føroyum skulu hava rottusertifikat umborð, men í millum- landasigling er hetta neyð- ugt. jústinus