leygardagur 24. september 1994síða 2

FI | d Á FRÆLSI-JAVNAÐUR-—BROÐRALAG Blaðfólk. Randi Jacobsen - Dagny Jeensen - Tórfinn Smith - Kilmar Jan Hansen - Jústinus Eidesgaard Ábyrgdarbiaðstjóri: Jan Miller Fyritaksstjóri. Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov Skilagóð avgerð NÝGGJA landsstýrið ætlar ikki at broyta kós í marknasamráðinginum við Bretland. Løgmaður, sum umsitur hetta málsgki í Tinganesi, ætlar at lata nevndina samráðast víðari við bretar við tí fyri eygað at finna samráðingarloysn. Tvs. at tað verður ikki kappað á stokkinum nú og gjørt bretum greitt, at einki er at samráðast um vilja teir ikki góðtaka føroysku krgvini. Hetta varð annars tað, sum lagt varð upp tl í samgonguskjalinum millum teir borgarligu flokkarnar. Tá varð sjálv marknatrætan tíkin við í samgonguskjalið. Har varð sagt, at før- oyingar halda fast um, at fiskimarkid eisini skal vera undirgrundarmark. Tað hevur seinn verið víst á m.a. her í blaðnum, at óhóskandi var at seta slíkt í eitt alment samgonguskjal júst um somu tíð sum ein nevnd roynir at finna eina samráðingarloysn. VIT kunnu bert fegnast um, at løgmaður og landsstýrið geva samrådingarnevndini meiri tíð til tess at røkka eini loysn við samráðingarborðið. Hetta er eitt alt ov álvarsligt mál til at føroyskir politikarar brúka tað sum eitthvørt annað politiskt trætumål. Her er talan um møguliga ómetalig stór rikidømi, sum standa upp á spæl, og tå tað snýr seg um samráðingar við onnur lond um slíkt viðbrekið mál, so eiga vit at lata hetta upp í hendurnar á teimum, sum umsita hetta mál í Tinganesi og teimum fólkum, sum sita og samráðast. TAÐ hevur verið frammi millum fram- standandi politikarar, at tað gongur alt ov seint við hesum samráðingum, og at vit nú áttu at gjørt bretum greitt, at tað er her til og so ikki longur. Og vilja bretar ikki góðtaka føroysku krøvini, so eigur málið at fara til Haag. Hetta er vandamikil tala mitt í einum samráðingarumfari. Vit mugu ansa væl eftir ikki at geva bretum ngkur kort á hondina. Soleingi vit ikki vita um tað er ein fyrimunur ella ein vansi fyri okkum at fara til Haag við málinum eigur vit at royna eina samráðingarloysn, tí tað kann vera, at hon fer at geva okkum eitt frægari úrslit enn ein dómur í Haag. Hetta er júst tað vit hava latið upp í hendurnar á væl skúlaðum fólkum og hesar mugu vit so hava álit á. Hinvegin er tað sera týdningarmikið, at tað er tætt samband millum samrådingarnevnd og landsstyri og løgting, soleiðis at hvor veit av hvørjum gðrum. Tað, sum er umráðandi er, at málið ikki verður brúkt sum politisk kastibløka her heima. Kós- in løgmaður og landsstýrið hava lagt tykist vera ein borgan fyri, at so verður ikki. RØKIST einki fyri eini loysn í næstu framtíð heldur, so eiga nevnd og mynd- ugleikar at gera støðuna upp tvs. at kanna, hvat tænir okkum best: antin at fáa málið upp á hægsta politiska stødi ella at fara til Haag við tí. Hvat Haag- dómstólinum viðvíkur, so er tað tían- verri ein sannroynd, at flestu av dóm- unum, sum eru feldir í nakað líknandi málum (nú eru eingi slík mál heilt eins) ikki eru til fyrimun fyri okkum. Tí eiga Útgevari: P/1 Soslalurin Uppseting: PT Saslalurin Prent: P/f Pressan 1981 vit ikki óneyðugt at framprovokera eina Haagloysn, um alt annað er betri. LAT tað annars verða sligið fast, at vit taka fult og heilt undir vit teimum, sum halda, at miðlinjan eigur at vera undir- grundarmark. Men hinvegin mugu vit so ikki gloyma, at bretar hinumegin hava sína áskoðan. Ber til at finra eina samráðingarloysn, har møguliga báðir partar verða noyddir úl at slaka, annar meira og hin minni, og henda verður betri fyri Føroyar enn ein Haagloysn, so má tað vera tað skilabesta. Men til tess at kunna finna út av hesum krevst vitan, kunnleiki, samráðingartaktikkur, tol og mangt annað. Og tað er nettup tað vit hava funnið nøkur fólk til at gera brúk av. Vit siga ikki, at landsstýrið skal hava blint álit á hesum fólkum, men vit mugu í hvussu er hava álit á, at hesi fólk gera eitt gott arbeiði, og at tey, har tey hava brúk fyri serfrødingahjålk, fara eftir henni uttan mun til, hvat hon kostar. BRETAR leggja alla orku í at byrja oljuframleiðslu frå økinum millum Het- land og Føroyar. Teir hava sera góðar vónir og longu nú verður tann fyrsta oljan pumpað upp í eitt gangaskip - sum ein fyrireiking til veruliga framleiðslu um eitt ár. Hetta heldur onkur ger før- oysku støðuna í samráðingunum verri, tí sjálvir eru vit ikki farnir at bora eftir olju. Tvs. at bretar í eini møguligari sak kunnu brúka sítt nógv virksemi til at rættvísgera eina vunna hevd í økinum. Her mugu vit ikki gloyma, at tað bretar krevja, er eitt øki, sum er innan fyri 67. ÁRGANGUR Bústaður: Argjavegl 26 | Postadr.. Postsmoga 76 Argjum 110 Tórshavn Telefon; 11820 Teletax: 14720 okkara fiskimark. Tað er ikki tala um altjóða sjógv. Tí meta vit ikki, at teir kunnu brúka sítt egna virksemi á einum øki, sum er teirra og sum vit ikki gera nakað krav upp á - til at gera krav upp á eitt øki, sum liggur uttan fyri teirra egna. TAÐ eru tey, sum halda, at tað gongur ov seint her hjá okkum. At vit fyri langari tíð síðani áttu at sett spakan í. Hertil er at síga, at tað var klókur politikkur hjá undanfarnum landsstýrum ikki at fara undir kanningar, soleingi undirgrundin framvegis var donsk og vit enn íkki vóru komin á mál í okkara samrådingunum við danir um yvirtøku av undirgrundini. Tað kann hugsast, at høvdu undanfarin landsstýri bara sæð fyri sær svart gull og lagt sektina á ognarviðurskiftini til ráevni í undir- grundini, tá høvdu danir neyvan latið okkum hana. At Schluter av enn ókend- um grundum lat føroyingar fáa und- irgrundina mundi kanska vera ti, at hann ikki metti møguleikar vera fyri olju. Ella hetta var av taktiskum orsøkum i sambandi vid tjakid um oljudirektiv og EF. Men tað stutta av tí langa er, at vit hava fingið undirgrundina, og at vit nú royna at vísa aftur bretskum krøvum til ein part av henni. Vit eru í ferð við at kanna undirgrundina og um stutta tíð fyriliggja tey fyrstu úrslitini. Tástaðni kann møgulig boring setast út í kortið. Heldur onkur, at tað gongur ov seint , tå halda vit, at tað gongur tann rætta vegin. SOSIALURIN Fiskur frá menningarlondunum hóttir prísirnar: Fer at streyma til ES í næstum — Fiskiídnaðurin i Europa kann bert bjargast við grundleggjandi broytingum, sigur griski fiskikommiserurin Yannis Paleokrassis betri møgullcikar at selja fisk í ES. Nú er frakt við flogfarið vorðin bíligari og roknað verður við at fiskur frá Norður og Suðurame- rika fer at streyma inn í ES. Prísurin fellur — Tað er ongin orsøl til at halda, at menningarlondini ikki fara at økja um útflutningin til ES. Higartil hava menningarlondini bert havt ein lítlan leiklut í fiskainnflutninginum í ES, men tey standa fyri 60 prosentum av innflutning- inum til Japan og USA. Verða prísirnir í ES og USA og Japan mettir saman, so slepst ikki undan, at prís- imir í Europafara at falla, stendur í frágreiðingini. jústinus Lesarabrøv Abortlógin og Fiskur frå menningar- londunum fer komandi årini at streyma inn tvir europæiska marknadin. Tann kreppurakti euro- pæiski — fiskiidnadurin, kann rokna við uppaftur stórri prísfalli, fleiri tvingsilsuppheggingar- skipanum og nýggjum krøvum um minsta mál av fiski. Hesi døpru tíðindir stava frá eini frágreiðing, sum er skrivað í trúnaði, men sum er komin fram fyri al- menningin. Frágreiðingina hevur griski fiskikommi- serurin i ES skrivad, hann eitur Yannis Paleokrassis. I frågreidingini stendur, at at fiskiidnadurin i Europa bert kann bjargast vid grund- leggjandi broytingum, skrivar danska dagblaðið Børsen. Frágreiðingin er gjørd til fundin millum fiskimála- ráðharrarnar í ES í næstu viku. Hon kemur ikki við nøkrum uppskoti um hvussu veidutrystid kann minkast, men hetta slepst ikki undan, verdur mett. Frågreidingin slær fast, at Stórur partur av fiskiidnad- inum i ES og serliga i Frak- landi, ikki er kappingar- førur. GATT-trupulleikar Kommisiónin hevur aftaná hart franskt trýst, roynt at leggja minstaprís á innfluttan fisk. Men Paleo- krassis vísir á, at ES má ansa eftir at fiskipolitikk- urin ikki má føra við sær fastar minstaprísir, eins og í landbúnaðinum. Hetta fer GATT íkki í longdini at góðtaka. Seinastu 10 árini er ES vorðin alt meira bundið av innfluttum físki. Hett: kemst av ti felags fiski- vinnupolitikkinum í ES. TAC og kvotur til tey einstøku londini í ES leggur loft á møgulcikan at nøkta sin egna tørv. Sambært frågreidingina, so er euro- pæiski fiskiskapurin ikki longur kappingarførur. — Tað er stórur munur á teimum einstøku londunum í ES, men tey sum klára seg ringast hava størsta flotan, størstu skuldina, langt til fiskileiðirnar, høgt kostn- a0arstødi, og vánaligt sam- band við marknaðin, serliga tá hugsað verður um feskar vørur, stendur í rapportini. Við EEA avtaluni fingu fiskimenn í Norðanlondum Haldið $OStalin javnstoðulógin Til Turið Debes Hentze. Takk fyri grein tina í Dimmalætting 13.09.94 og í Sosialinum 15.09.94. Vit taka fult undir við tínum sjónarmiðum um javnstødu- lógina og abortlógina. Tað harmar okkum, at hesir fyrra samgonguskjalinum. Tað var eitt stórt mistak. Vinarliga Lisbeth L. Petersen Maria Hansen spurningar vóru tiknir við í tí