fríggjadagur 11. juli 2003síða 15

28 Nr. 129 - 11. juli 2003 Nr. 129 - 11. juli 2003 29 Niðursjóðingarvirkið Kovin í Sandavági hevur óvanligar fyritreytir at arbeiða undir. Allar vanligar marknaðarumstøður siga, at raksturin eigur ikki at bera til. Og kortini hevur tað eydnast at reka fyri- tøkuna í harðari kapping við aðrar á sama marknaði ÍDNAÐUR Edvard Joensen Undir marknaðarviður- skiftum, sum sambært stjóranum ikki áttu at borið til, kappast niðursjóðingar- virkið Kovin í Sandavági við onnur virki á sama marknaði. Og hóast kapp- ingin er hørð, og vegurin á marknaðin er bæði langur og torførur, heldur stjórin á Kovanum, at virkið eisini í framtíðini fer at hava lív lagað. – Bara tann sannroynd, at vit skulu flyta allan pakn- ing, og alt, sum skal setast til lidnu vøruna, inn í land- ið, áðrenn farast kann til arbeiðis, átti at verið nokk til, at virkið ikki hóraði undan, sigur Ari Thomas- sen, stjóri á Kovanum. Her í Føroyum hava vit einki annað enn bara sjálva rávøruna. Alt hitt skal fyrst flytast til landið og síðan útaftur, áðrenn tað er komið á marknaðin, har tað skal seljast. Tað sigur seg sálvt, at tað er harðar treytir at kappast undir, tá vit tvær ferðir skulu flyta megin- partin av tí, vit selja, alla hesa longu leið. Tað skuldi so verið hildið upp í móti bíligari rávøru, til fram- leiðslu okkara, men so er heldur ikki, sigur hann. Men gott er seiggið, og frálíka góð man lidna vøran vera, tí hóast allar hesar forðingar, ber tað til at selja ta vøru, tey duga so væl at gera á Kovanum. Vøran Kovin er niðursjóðingar- virki burturav, og tað sum gjørt verður burturúr, er fiskur og fiskaúrdráttir. Rogn er helst tann kend- asta vøran, Kovin ger. Men tey eru kortini bara ein minni partur av samlaðu framleiðsluni. Tann størsti parturin av samlaðu fram- leiðsluni eru rækjur í dós- um, eins og vanligur fiskur eisini er komin væl við, greiðir stjórin á Kovanum frá. Úr rognum ger Kovin ymsar útdráttir. Best kenna fólk ivaleyst niðursjóðaðu rognini í blikkum. Men annars verða rogn viðgjørd á nógvar ymsar hættir, sigur Ari Thomassen. Bæði fryst og saltað rogn verða arbeidd á virkinum. Kappingin um rognini er hørð, sigur hann. Fleiri onnur virki í landinum hava lagt seg eftir at keypa rogn. Tey vera so fryst ella saltað. Kovin er einasta niður- sjóðingarvirkið burturav, sum er í Føroyum. Av øðrum framleiðslum er Kovin eisini farin undir at gera patéir av ymsum sløgum. Eitt nú úr laksi, rækjum og tunfiski. Hetta er vøra, sum løgd verður í gløs og seld. Eisini á før- oyska marknaðinum. Umframt er so eisini ein fiskapaté, ella fiskakøka, á enskum nevnd Fish Luncheon Meat, sum mest varð ætlað til útflutnings. – Hendan patéin kom í grundini í sum ein ætlað menningar- ella neyðhjálp, greiðir Ari Thomassen frá. Men sum fráliðið er, er vøran so farin aðrar vegir í meira handilsligum saman- hangi. Hetta er vøra, sum ætlað er marknaði, har køliskáp- ini ikki eru so vanlig sum hjá okkum, greiðir hann frá. Eitt nú lond í Afrika, Miðeystri ella eisini í Suð- ureuropa. Hendan vøran er í tí bí- ligara endanum. Talan er um fiskapaté, har inni- haldið bert verður sagt at vera fiskur. Einki verður nevnt um, hvat slag av fiski, talan er um. Júst við tí fyri eyga at sleppa undan at binda seg til nakað og hava møguleika fyri at brúka ta rávøru, sum til einahvørja tíð er at fáa. Vanliga er tað kortini upsi og/ella hýsa, sum brúkt verða í hesi vøruni. Vørumenning Hóast fólk kunnu fáa ta fatan, at talan er um somu vøru, sum regluliga kemur á marknaðin, er tað ikki bara so, sigur stjórin á Kov- anum. Vøran líkist sær sjálvari, og tað ger vøru- lýsingin eisini. Men alla tíðina verður arbeitt við at menna ta kendu vøruna, so hon støðugt kann verða betri. Tað kunnu vera ymsir hættir, arbeiðið í praksis verður gjørt uppá. Tað velst um so ymisk ting. Ein kann vera, at Kovin býður seg fram við eini vøru, sum ávísir kundar so eru áhugaðir í at keypa. Tá kundin hevur sæð vøruna, kann so ymsikt vera, sum hann vil hava broytt alt eftir, hvat mett verður at hansara marknaður aftur heldur vera best. – Kemur ein slík áheitan, so gera vit tað, sigur Ari Thomassen. Og so er tað eisini komið fyri, at kundin kortini hevur tað álit á Kovanum, at hann keypir ta vøruna, Kovin bjóðar, uttan at hava sæð ella roynt hana fyrst. – Tað er veruliga hent, sigur stjórin á Kovanum, at vøra er seld, áðrenn hon er liðugt ment og framleidd. Hinvegin er eisini rætti- liga vanligt, at kundin biður um eina ávísa vøru, sum Kovin ikki frammundan hevur á vøruskrá síni. Tá verður so farið undir at menna hesa serstøku vøruna eftir ynski kundans, greiðir Ari Thomassen frá. Og hesin hátturin er í grundini tann, sum bestur er, heldur hann. Og so er tað eisini hent, at vøra, sum Kovin hevur ment og gjørt heilt lidna, er farin fyri einki, tí ikki slapst av við hana á ætlaða maknaðinum. Eitt nú tí, at kvotaloft er á ES markn- aðinum fyri ávísar vørur, sum framleiddar verða í Føroyum. Tað er spennandi og eis- ini tungt viðhvørt at standa fyri hesi vørumenningini. Serliga tá tað so eisini kemur fyri, at arbeitt verður við menning av eini ávísari vøru í eini trý ár ella so, og úrslitið so bara verður, at hon kortini ikki kann seljast. Men tað er eisini ein partur av leikinum. Fjaldur framleiðari Treytirnar eru ymiskar hjá einum virki sum Kovanum. Og tað eru verri enn so altíð, at tann, sum í seinasta enda skal brúka vøruna, ið Kovin framleiðir, yvirhøvur veit av, at hon er frá Kov- anum. Keypir tú eitt nú laksa- ella rækjupatéir í nýggju gløsunum, sum Kovin er farin at selja, er eingin ivi um, hvaðani vøran kemur. Á teimum umleið 200.000 – 300.000 gløsunum, sum árlig verða seld – eini 15.000 – 20.000 teirra í Føroyum – stendur týðu- liga, at hetta er framleiðsla hjá Kovanum. Men soleiðis er ikki altíð. Tí ofta stendur bara, at tal- an er um vøru, sum fram- leidd er fyri tann og tann ávísa kundan. Tó skal autorisatiónsnummarið hjá framleiðaranum altíð standa á pakninginum. Men tað heilt vanligt er í hesi vinnuni, at kundin, sum skal hava lidnu vør- una, eisini fær hana pakk- aða í egnan pakning. Størsti einstaki kundin, sum keypir niðursjóðarar vørur frá Kovanum, er Princess Food í Englandi. Og tann vøran verður løgd í pakning við teirra navni og merki á. – Men slíkar eru treytir- nar í hesi vinnuni, og tær ganga vit so undir. Tað týdningarmesta er tó, at virkið er í gongd, og vit fáa tað at mæla runt, sigur Ari Thomassen, stjóri á Kovan- um, har eini 25 fólk reglu- liga útinna umleið 15 árs- verk. Fyritreytirnar eru óvanligar Kovin er niðursjóðingarvirki burturav, og tað sum gjørt verður burturúr, er fiskur og fiskaúrdráttir Mynd: Edvard Joensen – Hendan patéin kom í grundini í sum ein ætlað menningar- ella neyðhjálp, sigur Ari Thomassen, stjóri á Kovanum Mynd: Edvard Joensen C M Y K 29 28