hósdagur 29. september 1994síða 6

Síða 6 Nr. 185 — 29. SEPTEMBER 1994 Verkamannafylkingin: Umboðar politisk heimleys Eingin kann við vissu siga, hvaðani flokkar fáa sínar atkvødur, men Jógvan Mørk- øre, samfelagsfrødingur held- ur, at mest sannlikt er, at Verkamannafylkingin i størsta mun hevur fingið sínar atkvødur frá politiskt heimleysum vinstru megin miðjuna. Stórar broytingar hendu á løgtingsvalinum. Millum annað fór Javnadarflokk- urin niður í helvt í ting- manningini, og Verka- mannafylkingin fekk try umbod vald å ting. Vid fólkatingsvalið gjørdist Verkamannafylk- ingin fjórði størsti flokkur. Hon gjørdist eisini størst í fleiri bygdum. Men hvaðani fær fylkingin sínar atkvød- ur. Fleiri vilja vera við, at flestu atkvødurnar koma frå Javnadarflokkinum. Men sjålv sigur Verkamanna- fylkingin, at føroyskur politikkur snyr seg ikki um høgra ella vinstra ella um samband ella sjálvstýri. Føroyskur politikkur snýr seg í dag um at finna skilagóðar og praktiskar loysnir, sigur fylkingin. Hvat sigur ein samfelags- frødingur um hesi viður- skifti, og hvussu kunnu vit rokna við tað verður fram- yvir. Vit hava spurt Jógvan Mørkøre. Ikki sum aðrastaðni Sambandið millum fak- felagsrørsluna og åvisan politiskan flokk ella flokkar havaaltíð verið heilt øOrvisi í Føroyum enn í til dømis hinum norðanlondnum. Aðrastaðni hevur verið og er eitt tætt samband millum fakfelagsrørsluna og Jav- naðarflokkin, men hetta hevur bert verið partvíst galdandi í Føroyum vísir Jógvan Mørkøre á. -Undan seinra heimsbar- daga stuðlaðu nógv fak- felagsfólk Sjálvstýrisflok- kin, serliga fiskimenn. Hendan leiklutin yvirtók Tjóðveldisflokkurin eftir heimsbardagan. Tá stóð mangan hart á millum Tjóðveldisflokkin og Jav- naðarflokkin á fakfelags- frontinum. -Fakfelagsrørslan hevur heldur ikki sjálv staðið saman sum vit kenna tað úr grannalondunum. Vit hava ongantíð sum í gðrum norð- urlondum havt eitt LO. -Undan krígnum vóru Nú sleppur Ingeborg Vinther eisini at vera viðat býta samfelagskøkuna. Mynd:Kalmar røddir innan Føroya Ar- beidarafelag sum vildu lima felagsskapin inn i danska arbeidaralandsfelagsskapin men helst mundu tað vera sjálvstýrisfólkini, sum forðaðu hesum. -Fyrst í fimtiårunum vóru røddir frammi um at sam- eina Føroya Fiskimanna- felag og Føroya Arbeið- arafelag til eitt føroyskt LO, men hetta bleiv heldur ikki til nakad. Vit kunnu heldur siga tvørturim6ti, ti fleiri av teimum feløgum, sum ådur hava verið saman, hava skipað seg í sjålvstødug feløg, sigur Jógvan Mørk- øre, og leggur aftrat, at á sama hátt kann sigast, at føroyski Javnaðarflokkurin hevur heldur ongantíð havt ta somu støduna sum í hin- um norðanlondnum mót- vegis fakfeløgnum. -Tað hevur sjálvandi altíð verið ynskidreymurin hjá Javnaðarflokkinum at vera arbeiðaraflokkurin,- at vera í somu stóðu sum javnað- arflokkar aðrastaðni. Har- aftrat var flokkurin stovn- aður fyri ein stóran part av fakfelagsfólki, og tí er tað beinleiðis katastrofalt um flokkurin heldur, at hann nú hevur spælt av við júst hendan partin av atkvød- num til Verkamannafylk- ingina, sigur Jógvan Mørk- øre Starvsfólkaflokkur Men hann sigur seg ivast í, um tað er so. Jógvan Mørkøre vísir á eina kan- ning, sum ein dani gjørdi í 1992 av føroysku flokk- unum og veljarafjøldini. Hann kom til tað úrslit, at millum ófaklærd átti Fólka- flokkurin 17 prosent, Sam- bandsflokkurin 19, Javnað- arflokkurin 21 og Tjóð- veldisflokkurin 16 prosent. Við ødrum orðum er ikki talan um, at júst Javnaðar- flokkurin hevur monopol upp á hesar atkvødurnar. Millum faklærdar hand- verkarar stendur Fólka- flokkurin sterkastur við 33 prosentum, Javnaðarflokk- urin 17, Sambandsflokkur- in 20 og Tóðveldisflokkurin 11 prosent. Hinvegin stendur Javnað- arflokkurin, sambært hesi kanningini, sterkastur mill- um starvsfólk. Her eigur flokkurin 28 prosent hjó teimum lægru løntu starvs- fólkunum og 41 prosent millum tey hægri lentu starvsfólkini. Eingin av teimum størru flokkunum koma upp um 20 prosent. -Hetta er áðrenn Verka- mannafylkingin stakk seg uppat tað vísti seg, at sterk- asta stødan hjá Javnaðar- flokkinum ikki júst er millum tey lægst løtu, vísir Jógvan Mørkøre á. -Tað er tí ein stórur spur- ningur um Verkamanna- fylkingin er farin avstað við júst — javnadaratkvødum, heldur Jógvan Mørkøre. Hann vísir á, at formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafel- ag hevur sagt, at akademik- ararnir eru farnir við Jav- naðarflokkinum, og tað má sigast at nakað er um tað. Jógvan Mørkøre heldur, at ein av orsøknum til, at Verkamannafylkingin er vorðin so sterk er, at júst tey lægstløntu tørva onkran at umboda seg. Hverki høgra ella vinstra Hvar liggur fylkingin pol- itiskt? -Fylkingin sigur sjálv at í somu løtu aðrir flokkar uppfylla tað sum fólk rokna av teimum, fer Verka- mannafylkingin at gevast. Samstundis sigur fylkingin, at hon tekur ikki stóðu til høgra og vinstra. Um fylk- ingin er vorðin til, orsaka av at aðrir flokkar hava svikið sína søguligu stevnu má tað merkja, at Javnaðarflokk- urin er drigin móti miðjuni, men so hongur ikki rættiliga saman hjá fylkingini. Ein kann spyrja nær fylkingin heldur, at hinir flokkarnir eru komnir á beint aftur. Er tað tá Javnaðarflokkurin hevur flutt seg longur móti vinstru? Um so er kann fylkingin ikki siga, at hon ikki tekur stóðu til høgra ella vinstra í politikki, held- ur Jógvan Mørkøre. -Fer eitt nú Javnaðar- flokkurin ikki til vinstru kann roknast við, at Verka- mannafylkingin leggur seg í tað plássið, og hevur tá tikið stóðu sum vinstrasinnaður Tíðindablaðið [ sostafurin | Leygardagin fundadust tey í Verkamannafylkingini. Teirra millum var eisini formaðurin í Havnar Arbeiðsmannafelag, Kalr Johansen, og Andrias Debes, neyndarlimur. Mynd: Kalmar flokkur. -Vil Verkamannafylkingin ikki sjálv siga hvar hon liggur politiskt kunnu onnur sjálvandi gera tað fyri tey, og tá er mest sannlíkt at siga, at Verkamannafylk- ingin er eitt boð upp á ein politikk sum skal liggja til vinstru fyri teir flokkar, sum hava flutt seg móti miðjuni, heldur Jógvan Mørkøre. Eingir kjarnuveljarar Kann ein fylking yvirliva vid at siga, at politikkur snyr seg ikki um høgra ella vinstra, ikki um samband ella sjålvstyri, men bert um praktiskan politikk? -Tað vísir seg at ganga væl. Tað vísir seg ikki at geva tað stóra at umboða áhugamálini hjá ávísum bólkum. Tað er meira spurningurin at presentera politikk, sigur Jógvan Mørkøre,- at duga at slota eftir ávísum málum frá vali til val so kann man koma langt, men samstundis er tað trupult, tí á hendan hátt fær ein flokkur ella fylking ikki nakran fastan viðhalds- skara. Tað sum kemur lætt fer eisini lætt, sigur sam- felagsfrødingurin. Hann heldur, at stødan hjå Verkamannafylkingini er trupul á tann hátt, at fólk vænta sær nógv av henni og eingin fastur skari er av kjarnuveljarum uttan so, at fylkingin hevur tíkið hann frá øðrum flokki ella flokk- um. -Hinvegin kann Verka- Framhald á síðu 9