mikudagur 5. oktober 1994síða 13

Tíðindablaðið [ sosialurin | Nr. 189 — 5. OKTOBER 1994 Sida 13 Esperanto er loysnin å teim miklu måltrupulleikunum i ES Í blaðnum Esperanto-Nýtt, nr. 2, vórðu máltrupulleikar í ES viðgjørdir. Blaðið varð sent til øll 100áttatitrý EU-valevnini, ið vórðu spurd, hvat tey nú hildu um hetta. Einans 15 svar- aðu aftur. Tey nógvu, ið ikki svaraðu, hava meguliga ikki tikið stóðu. Men gongdin í millumtjóða viðurskiftum fer at noyða ES at finna eina aðra loysn, enn nú er har øll 12 mál verða tulkað, við sjeyti tveim- um tulkingar møguleikum. Hin árliga esperanto alheims ráðstevnan varð í ár hildin í Seul, Korea. Sexti5 tjóðir vóru umboðaðar, men tú hoyrdi bert eitt felags mál, esperanto, so, her er prógvið fyri, at máltrup- ulleikin kann loysast. Og tað uttan at nøkur einstøk tjóð noyðir sítt mål á aðrar tjóðir. Á alheims ráðstevnum eigur ein sjálvandi ikki at nýta eitt tjóð- armál, men eitt altj58amål. Nýt veturin til at læra teg esperanto!!! Nógva staðni eru tilboð. Men, ein kann eisini lesa/læra seg sjálv/ur. Týski esperanto ungdómur- in, Germana Esperanto-Junu- laro heldur kombinerað ráð- stevnu og skeið, frá 27. sep- tember til 3. januar. Arbeiðs- setningurin er sera fjøltåttar. Í ár var tað: »Vidurskiftini í millum ymisk Riki«. Har var breitt orðaskifti, alt varð um- røtt, frå ST, tollmúrar Europu, til »Minniluta mål i Frak- landi«. Hvussu politikkur og figgjarvald åvirkar Målini«. Har vóru sera upplýsandi orða- skifti og fyrilestrar, ið broyttu hugsanina um menningar- landapolitikk Europu. Um- framt hevuðs dagsskránna vóru alla tíðina tvær/tríggjar aðrar paralell-skráir. T.d. dansiskeið, fótbóltur, mál- skeið (ikki einans í esperanto, men eisini í nógv minkaðum fólkamálum í Bretagne og Korsiku...) Um kveldið var barrin sjálvandi opin, og diskotekið var opið til tann ljósa morgun. Møtt vóru uml. 240 fólk, har av meginparturin millum 15 og tríati ár. Nýggj koma altíð við hvert ár, so tað er uml. ein triðingur av ókend- um andlitum. Blaðið Esperanto-Nýtt spurdi nakað síðani øll 100 áttati 3 donsku EU-valevini: Kann danskt yvirliva, um tað fer at verða tulkað til 20 mál í EU? Hvat halda tygum um esperanto sum samskiftismál. Ebbe Carlsen, Sentrums- Demokratarnir: >Flokkur mín hevur ikki felagsstødu til mál- trupulleikan, ið vexur. Ein loysn finnst á hesum Bábels ruðuleika: 1( Esperanto verður viðurkent sum nýtiligt, óheft ES-mál, at byggja brigv, og esperanto fær stóðu sum felags ES-mál saman við hinum ES- málunum, sum ger tað, at lond- ini eisini kunnu krevja tulking- ar frá øSrum, almennum mál- um, til esperanto. Og 2) Attalið av gørum, alment viðurkend- um EU-málum verður minkað til tvey: Franskt og enskt. 3) Í ødrum lagi/subsidiert, at týskt og italskt verda, saman vid enskum og fronskum, alment viðurkend ES-mál. 4) At tað verður fult valfrælsi og full javnstøda millum nevndu 4 mál, á jøvnum feti við espe- ranto, samanber punkt eitt. 5) Tey minnu måløkini í EU, og seinni ikomin størri måløki mugu her eftir velja millum tey fáu, alment viðurkendu málini, tað er: Nevndu måløki kunnu ikki krevja tulking, frá egnum máli og til eitt av alment viður - kendu EU-málunum. Hetta meti eg praktiskt og neyðugt, og hetta vil eg sum ES-valevni, og møguliga ES- tingmaður, arbeiða fyri«. Niels H. K. Arbel, Sen- trums-Demokratarnir: >Ég vil persónliga arbeiða fyri at nýta esperanto í Europa-Samveld- inum, so langt, tingið kann á- virka, serliga fyri at skipa eitt alternativ til enskt <. Greta Bille, Radikala Vinstra: >Longu nú er tað ein stórur máltrupulleiki, ið ikki verður minni, um nakað land kemur inn sum nýggjur limur. Td. verður tað ómeguligt at fáa viðurkenning fyri, at einans eitt norrønt mál verður alment, og tann lítli minniluti, ið viðurkennir tað, fer at vera rúk- andi ósamdur um, hvat av teim $ norrønu málunum, ið skal hava viðurkenning. Danskt Ld. kann einans varðveitast, um danskt framvegis verður móðurmál Dana, ið teir hugsa á, og sm teir mest nýta í sam- skiftinum sína millum, og sum teir tí fúsir vilja ofra fæfeingi til. Helst verða í framtíðini al- mennu málini nógv avmarkað, so eftir verða týskt, franskt og enskt, sum sonevnd »rættar- mál<. Skjala týðingar til og úrhinum málunum verður egni trupulleiki landanna. Somu- leiðis verða tulkingarútreiðsl- urnar, (til og úr móðurmálin- um, til tey 3 almennu málni), at hvíla á teimum einstøku lond- unum. Í serligum fórum kunnu tað verða tulkingar í ting- nevndini, tað ber ikki til nú. Greitt er, at nógvir av trupul- leikunum, serliga hin hegi kostnaðurin, og skjalatýðing- arnar, kunnu loysast, tá espe- ranto verður nýtt sum brúar- mál, í samskiftinum. Har við verða aðrir trupulleikar ikki loystir. Nýhugsan t.d. er sam- tengd við nýskapan í málinum, nýhugsan hendir á og í móður- málinum. Esperanto er ikki móðurmál, (= fyrimunur fyri valdsharrarnar), kann tí elva ein óynsktan stívleika, í tí demokratisku, politisku skip- anini, ið skal fylgja við tíðini, og við menningini<. Esperantistarnir Sum seyður í rætt !!! Samstundis sum menn eru í út- heiminum og kunna seg um ferðavinnu, soleiðis at okur í framtíðini kunnu selja Føroyar sum komandi ferðapláss, hev- ur Strandfaraskip Landsins sent Suðuroynna nøkur ár aftur í tíðina. Strandfaraskip Land- sins hevur funnið út av, at fólk úr Suðri royna at sleppa ókeyp- is við Teistanum og, tá ið okur sigla norður og suður við Teistanum. Rættari sagt, okur snýta Strandfaraskip Landsins fyri nakrar krónur. Hetta hvur Strandfaraskip Landsins sett ein stoppara fyri. Tey hava flutt søluna av ferða- seðlum niður á bildekkið, fyri at forða fólki at koma umborð, uttan at hava keypt ferðaseðil, men hetta kann ein ikki bjóða fólki. Hetta merkir, at fólk og bilar aftur verða sum seyður í rætt, tå ið ferðaseðil verður keyptur. Ein skuldi trúð, at starvsfólkið um borð á Teistanum var farið á fjall, sum tey reka ferðafólk- ini yvir til ferðaseðlassluna á dekkinum. Tað var júst hetta, Arbeidseftirlitid fyri nøkrum árum síðani var ímóti, at fólk og bilar fara í land saman av dekkinum. Úrslitið av hesum varð, at Farstødin varð bygd, men å Drelnesi var alt enn ein stórur hurlivasi. Ein trappa varð keypt til endamálið, so- leiðis at ferðafólkini fara í land á sama hátt sum á Farstødini, men hon liggur sum eitt skríms! á Drelnesi. Meðan Far- stødin dúgliga verður vist fram, tá útlendingar koma til landið, er komið fyri, at Far- støðin hevur verið stongd fyri okkum suðuroyingum. Okur verða noyddir at fara inn á bil- dekkið. Eisini skal hugsast um bilarnar, tá ið fólk fara trokandi millum bilarnar við taskum 0.6. og tað einasta, tey hugsa um, er at sleppa út av bildekk- inum fyri at slepa undan osan- um. Sum prikkurin yvir i-num hevur Strandfaraskip Landsins í huganum at fáa eina bingju, sum mskal tæna sum ferða- sedlasøla. Bingjan skal setast á Bryggjuni á Drelnesi, og so skal ein keypa ferðaseðil, áðr- enn farið verður umborð. So suðuroyingar síggja fram til at standa í rað, í kavaroki og sjó- roki, um veturin fyri at fáa ein ferðaseðil. Fylgjurnar av, at Strandferðslan ronir at fáa øll ferðandi at gjalda, ger at Teist- in verður seinkaður. Komið er fyri, at Teistin hevur verið 40 min. seinkaður. Hetta førir við sær, at bussar eru farnir, tí teir mugu halda sína ferðaætlan, og tískil standa ferðandi uttan møguleika at koma víðari. Ein fær hug at trúgva, at Strandfaraskip Landsins ikki virðir okkum suðuroyingar frægari enn nakrar seyðir, ið standa í einari rætt. Okur hava rætt til at fáa betri viðferð enn nú, sjálvt um okur búgva í Suðri. Nei, góðu menn!!! Tykur verða noyddir at finna eina betri loysn hvat viðvíkur Suð- uroynni. Sum nú er er alt út av lagi vånaligt. Tykur gera, at okur fara at ferðast minni, men tað er júst tað, tykur eru úti eftir. So taka tykur Teistan frá okk- um, tí tað ber seg ikki figgj- arliga at hava Teistan siglandi, og so seta tykur eitt minni fera- skip, t.d. Pride, at sigla millum Sandoynna og Hvalba. So upp- náa tykur, tað tykur av fyrstan tíð vóru úti eftir. Tí umborð á Pride hava tykur betri eftirlit við, hvor keypir ferðaseðil ella ikki. Ein sera 6nøgdur suðuroyingur Opið er soleiðis: Mikukvøld frá kl. 20-23, rigge kveld og leygarkveld frá kl. 19.00 tli 01.00, og sunnukvøld frá kl. 19.00 til 23.00. Aldursmarklb or 18 ár. Tíðindaskriv frá Ráðnum fyri Ferðslutrygd: Kappingin um Selasáru veturin 1994-95 Nú byrjar kappingin um Selasáru aftur. Enda- málið við tiltakinum er at venja næmingarnar at ganga við endurskini. Harumframt hevur til- takið góða ávirkan á onnur, bæði ung og gomul. At tiltakið er skipað sum kapping, er fyri at fáa spenning í, so stuttligari verður. Kapp- ast verður í millum skúlaflokkar um, hvør ið raskastur er at møta upp í skúlanum við endur- skini. Til kappingina hesa- ferð er sangur yrktur (Regin Patursson), og umframt at sangurin verður at hoyra í Barna- útvarpinum, so er hann eisini prentaður á mjólk- arpakkum. Um kappingina Endurskinini, sum verða nýtt í kappingini, eru av tí slagnum, sum verða fest við karðalási. Tey skulu festast um annað beinið. Umráð- andi er, at endurskinið verður borið, soleiðis at tað er sjónligt Allir næmingar, sum eru við í kappingini, fáa hvor sítt, ókeypis. Tað er Føroya Banki, sum letur endur- skinini. Flokslærarin, ella aðrir lærarar, skriva upp hvønn morgun, hvørji børn, ið hava end- urskin á sær. Skúla- flokkurin, sum aftan á tvær virkur hevur verið raskastur at minnast til at ganga við endurskini, fær »Selasåru« í varð- veitslu tær næstu tvær vikurnar — til næsta um- far er liðugt. Selasára er ein nósi í fullari stødd, og hon dugir at heilsa. Úrslitið av hverjum kappingarumfari verður kunngjørt í Barnaút- varpinum. Byrjað verður eftir heystfrítíðina um hálv- an oktober, og hildið verður fram til fyrst í de- sember, tá jólasteðgur verður. Byrjað verður aftur fyrst í januar 95, og kappingin endar síðst í februar 85. Tíðindaskriv frá Amnesty International, Føroya Deild: PAKISTAN Lógir um gudsspottan nýttar móti minnilutabólkum Í Pakistan eru lógirnar um guðsspottan so strangar, at í teim eru åløgd krøv um deyðarevsing, og hesar lógir verða í vaksandi mun nýttar at ræða limir av átrúnaðarligum minnilutum sum td. Ahmadiar og Ilviljin móti slíkum bólkum, ofta vavt saman við persónligum fíggindaskapi ella professionellari/ peningaligari kapping, hevur ført við sær hópin av ógrundaðum ákærum um guðsspottan, og nógv fólk verða hildin í varðhaldi sum samvitskufangar av hesari orsøk. Ein 13 ára gamal drongur, sum er skuldsettur fyri at hava skrivað gudsspottandi orð á veggin á einari mosku, sjálvt um hann hvørki dugdi at lesa ella skriva, varð leyslatin móti veðhaldi í november aftan á at hava sitið í varðhaldi í 6 mánaðir. Dåmurin í lógini hevur elvt til, at fólk halda seg hava rætt at taka lógina í egnar hendur. Í apríl var ein kristin, sum var ákærður fyri gudsspottan, skotin til deyðis úti á gøtuni í Lahore, og ein muslimur var steinaður til deyðis í Gujranwala av einum bólki av fólki, sum hildu hann vera kristnan og hildu hann hava brent koranina. Amnesty International almannakunngjørdi í juli eina frágreiðing, har heitt varð á stjórnina um at lóggeva móti hesi misnýtslu. Stjórnin gav tá lyftir um, at stig skuldu verða tíkin til at forða fyri mis- nýtslu av lógini. Men muslimar mótmæltu hesum og stjórnin gavst við ætlanum sínum um at leggja lógaruppskot fyri tingið um mildari mannagongd í gudsspottanarmálum. Muslimar hóttu við at drepa ráðharran fyri lóggávu og settu somuleiðis fram deyðshóttanir móti fleiri mannarættindafólkum.