hósdagur 20. oktober 1994síða 8

Síða 8 Nr. 200 — 20. OKTOBER 1994 Tíðindablaðið CH Hugleiðingar um fiskivinnu/fiskavirking: Meira enn 100 illionir í vinningi Hetta vildi verði úrslitið um tann leiðslan, íð hevur stílað fyri borgum í pf.Fiskavirking hevði haft skipað fyri virkseminum innan føroysku flaka- vinnuna beint áðrenn korthúsið rapaði. Voru virksemið og rakstrar- úrslitini hjápf. Fiskavirking samanborin við tað (ella sett inn í tað), sum var galdandi fyri, at kallað samladu, før- oysku flakavinnuna í 1989, so vildi úrslitið verið meira enn 100 milliónir krónir í vinningi.Tí er tað bæði 6- grundað, grunt og tendenti- øst hendan vålkanin sær í einum millumúrsliti hjá pf. Fiskavirking fyri fyrstu 6 mánaðarnar í hesun árinum. VANTANDI UNDIRTØKA Tad er als ikki negativt, at fólk ikki reidiliga kunnu góðtaka kantuta og mangan óstórðsliga mátan, íð Fiska- virking talar og handlar uppá, tí fólk eru von við nakað heilt annað. Tað er tað til munar millum pf.Fis- kavirking, id er og Føroya Fiskasølu, íð var, at teir, íð nú ráða fyri borgun, tykjast at siga sum er og tala sann- heit, meðan Fiskasølan, id var, talaði "ósatt"og brúkti milliónir til sína "ósonnu" talu! Og satt er tað at stjórin í Fiskavirking mangan er 6- heppin við sínum kontantu formuleringum. Hetta kundi tað verið býtt munan- di um. Lítil ivi man vera um, at Fiskavirking hevði fingið meira vind í seglini, tá tað kemur til fólkaliga undirtøku, um meira hevði verið gjørt við at greitt frá, hví tað nú verður gjørt sum tað verður gjørt. Øll eru vit soleiðis, at ongum líkar kensluna, íð líknar henni tú fært, verður tú tikin á bóli. Og sjáldan eru sjálvt positi- var gerðir sjálvforklárandi. POPULISTISKT TVASS Men subjektivt populistiskt tvass er tað, íð tað er minnst brúk fyri, nú tað undir sera truplum umstødum verður roynt at fáa skavað sum mest burtur úr øskuni aftur, aftan á totalakollapsið, sum føroyskari fiskivinnu var fyri, orsaka av, at menn, i stadin fyri at virka vørdur burtur úr ránsveiddum fiski, løgdust á at veiða stud- ningsmilliardir úr Råfiska- grunninum. Almennur Studningur sum teir nú við- ganga var teirra fremsta mál, heldur enn at gera sølu- verur burtur úr tí fiskid, íð av Fiskasøluni, íð varð, saman við privatu banku- num, varð tvangstýrdur inn á teirra virki, har hann var avroknaður soleiðis, atallur flotin glapp monnum av hondum. FØROYSKUR TOLLUR I BRETLANDI I Bretlandi var tikin avreid- ingartollur: 15%, íð bretskir myndugleikar av føroyin- gum vóru biðnir um at å- leggja fóroyskum fiskiski- pum. Endin var sum øll minnast at allur flotin end- aði áflakavirkishondum, og í stóran mun sita teir makt- strukturar, íð vóru, støðugt á hesum flota, meðan allur fiskur skjott er um at verða stýrdur sama veg, beint í føvninginå Olaf Olsen, Dit- lev Eldevig og Jógvan Ing- vard Olsen, sum nú "bulka fisk á gólvinum",umframt og afturat, teirri bulking, íð støðugt fer fram umborð á flotanum AVLOPS- KAPITALUR Og áhugaverdi spurningu- rin er framvegis: Hvussu kann tað spyrjast "avlops“ kapitalur burtur úr einari falleraðari studnings- vinnu? Løgid verður tað, um hesir "fiskar" ikki skjótt fara at tátta takið um pf. Fiskavirking, um henda processin ikki longu er farin í gongd? Livst so spyrst. Men tað tykist vera vorðið eitt lyndiseykenni okkara, at sita og bíða eftir, at gongdin avlagast hagar til, attað vendist ikki aftur. Óhugnaligast í so máta eru okkara tómdu fiskigrunnar! TORVMOLD OG GYKLINGAR Ólavur Ellefsen sigur í Fjølni 6/94 soleiðis, citat: Tað er at blaka fólki torv- mold í eyguni at siga, at virksemið hevði verið stór- ri, um flakavinnan varð býtt út á smærri eindir. Ve- ruleikin er, at í einum up- ploystum Fiskavirking he- vði tú haft somu ( vánaligu) fortreytir at arbeitt undir: Somu råvøru, sama kostn- aðarstóði og sama markn- að. Sjálvsagt kundu sand- oyarpolitikkarar = lættari (kanska) drigið virksemi til Sandoynna, men ongin or- søk er at halda, at markna- ðarkreftirnar høvdu givið eitt javnari býti av virk- seminum enn í dag. Og í samandráttinum sigur Ólavur: Fyrigyklingarnar hjá ávísum politikkarum um at Føroyar vóru bjar ga- ðar, um Fiskavirking varð upployst,hava einki hald í veruleikanum.. LIÐNAR VØRUR? Omanfyri nevndu sjónar- mið eru ivaleyst so rétt, sum tey eru søgd. Men tað er neyvan so rætt tað, id Olav- ur Ellefsen sigur um viður- skiftini, undan Fiskavirk- ing, tá hann vil vera við at flestu flakavirki í Føroyum kundu framleiða so at siga allar vørur og gjørdu hetta. Hettar var ikki so. Tvørt- urímóti, mesta differentie- ringin var meðan USA marknaður var fyri 5 punds vøru, sum eina tíð fevndi um 15% av framleiðsluni, men so nógv tann Størsti parturin av framleiðsluni var frystur blokkur, meðan framleiðslan av sokallaðum borðklárum verum íkki røkk 0,5% av útflutningi- num. Almannakunngjørdu åtflutningstølini vóru vill- leidandi. Tølini hjå Fiska- virking sýna, at tað nú verða framleidd fleiri vørusløg og at framleiðslan av borð- klárum vørum er 6-faldað (Og tá eru íkki tald við vørusløg, íð ikki hoyra til bólkin, so sum gjørt varð fyrr). Eisini sýna tølini at tað er farin fram ein procen- tuel útjavning ímillum vø- rusløgini. Onnur framleiðs- la enn blokkur er farin at telja meira. SKULDI HELDUR TAGT Minnst av øllum skuldi kunna væntast, at ein hin dýrasti drongurin í føroysk- ari fiskivinnu, Jákup í Lopra nakrantíð fór at lata munnin upp aftur. Líka so lítið skuldi ein vænta hetta av Ola Jacobsen, formanni- num í Føroya Fiskimanna- felag, nå håttvirdi land- styrismadurin i leiting eftir møguleikum, íð sum tungan á vågskålini sat og stýrði milliardir út í hetta virksemi og tess leiðslur. Eitt virk- semið íð hann neyðvendug- vís fram um nakran annan í samfelagnum mátti vitað, var eitt vælskipað virksemi framt av eirindaleysum spekulantum, í almennum studningi - jú lat okkum bert fáa rættartrygd - latið okk- um fáa innlit í virksemið Óla Jacobsens í Ráfiska- grunninum -