mikudagur 2. november 1994síða 2

Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Múller Fyritaksstjóri. Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov FRÆLSI -— JAVNAÐUR — BROÐRALAG Blaðfóis- Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - | Uppseting PÆ Soslalurin Argjum 110Térshavn Kilmar Jan Hansen - om: P/i Pressan 1981 | Tøleion: 11820 Talefar: 14720 Jústinus Eidesgaard Utgevar: P/ Søslalurin 67. ÅRGANGUR Bústaður: Argjavegl 26 | Postadr. Postsmoga 76 Vitjan forsætisráðharrans VITJANIN hjá Poul Nyrup Rasmussen er ein sera týðandi hending í føroyskum politikki og alt eigur at verða gjørt, sum gerast kann fyri at fáa sum best burtur úr vitjanini. Vitjanin er eitt einastandandi høvi til at koma beinleiðis á tal við tann, sum meira enn nakar annar einstaklingur hevur ávirkan á lagnu okkara POUL Nyrup Rasmussen kemur til eitt sam- felag í djúpari kreppu. Afturgongdin er steðgað, siga tey klóku og tað kann vera ein uggi hjá landsstýri og tingmeiriluta, men teimum arbeiðsleysu og niðurundirkomnu hjálpir tað lítið at hoyra. Landskassin, kommunur, vinnu- fyritøkur og einstaklingar eru í botnleysari skuld — ein skuld, ið mangan gongur aftur til á- byrgdarleys donsk kreditfeleg og ágangandi og ikki minni åbyrgarleysar føroyskar peninga- stovnar og sølufyritøkur. Tiltøk verða sett í verk við tí endamáli at fáa gongd á aftur, men tiltøkini muna ov lítið. Hetta tí tiltøkini eru ikki nóg væl samskipað, ella tí ov nógvir ymiskir myndugleikar og stovnar eru um av- gerðirnar ella tí tiltøkini eru so langsiktað, at tað skal eitt Jobstol at bíða eftir virkninginum. Afturat hesum koma gll tey mótstríðandi áhugamálini hjá donskum og ødrum útlendsk- um kreditorum, fíggingargrunninum, stórbank- anum, Fiskavirking, skipaflotanum, lands- stýrinum, kommununum og donsku stjórnini og hennara baklandi ella manglandi baklandi á fólkatingi. »Mens græsset gror, dør horsemor«. Meðan alt hetta gongur fyri seg og åbyrgdar- politikarar her å landi og i Danmark desperatir leita eftir loysnum, blødir føroyska tjóðin burtur. VIT eru øll greið yvir, at hvørki landsstýrið ella Nyrup Rasmussen hava nakra lætta uppgávu | at loysa, men vit loyva okkum at vísa á, at ivin | um orsakir, tiltøk og virkning er stórur ikki | bert hjá manninum á gøtuni og á dekkinum, | men eisini millum búskapar- og samfelags- frødingar úti og heima. Tað framgongur tíverri | alt ov greitt av eitt nú Bonneru-frágreiðingini og ødrum ráðgevum hjá donsku stjórnini, at konservativu búskaparsjónarmiðini frá Schliitertidini framvegis eru í hásæti, tá um Føroyar ræður. Vit spyrja ti enn sum áður á hesum stað: Hví noyða okkum at nýta ein heilivág, sum ein ikki heldur vera nýtiligan hjá | sær sjálvum? Hví tvíhalda um ein strangan | búskaparpolitikk, id ger tað ómeguligt at reka ein arbeiðs- og vinnulívsfremjandi politikk, tá ein heima hjá sær sjálvum í >det egentlige Dan- mark« rekur ein sera virknan og arbeids- skapandi politikk og tað hartil við framúr- skarandi úrsliti? Er ikki tíðin nú komin at leggja til viks tann trongskygda og revsandi búskaparpolitikkin, sum Schliiter og Ellemann- Jensen noyddu okkum at reka og tað við einum katastrofalum úrsliti? Eru vit ikki nóg hart revsað fyri tað sokallada marglætið í 80' unum | og fyri tað, Lykketoft so vanvirðisliga hevur Oddagrein kallað »den færøske sognerådspolitik«, og hevur sami Lykketoft ikki sjálvan fólkatingsvaldagin boðað frá eini broyttari kós? Tað var væl ikki valflesk, men ráðharraorð at taka í álvara — ella hvat? Vit loyva okkum at minna á, at tann Friedmannpolitikk, vit eru tvungin at reka, hava javnaðarflokkar um allan heim víst frá sær við andstygd, ti hann bara hevur ført til neyð og elendigheit, har hann hevur verið rikin. Tað er óneyðugt at nevna dømi og forsætisråd- harrin kennir tey betur enn vit. Í hesum sam- bandi kunnu vit ikki bara okkum fyri at spyrja, um tað ikki eisini i Føroyum skal síggjast munur á, hvert ríkið hevur eina konservativt leidda stjórn ella eina sosialdemokratiska stjórn. ER ikki tíðin nú komin at sópa áhugamálini hjá ábyrgdarleysum donskum kreditorum til viks og seta áhugamálini hjá føroysku tjóðini í há- sætið? Danski javnaðarflokkurin hevur áður gingið ímóti streyminum fyri at hjálpa Føroyum | og tað við sera góðum úrsliti og uttan at hirða | um rinini og hvinini frá høgru helvt av fólka- | tinginum. Nevnini Stauning, H. C. Hansen og | J. O. Krag eru lýsandi dómi um júst hetta. TAÐ hjálpir tó lítið at leggja alla ábyrgd á danska forsætisrådharran. Høvudsåbyrgdin liggur å okkum sjålvum og å okkara sam- rådingarfélkum, t.v.s. landsstyrinum og tess rådgevarum. Tad eru hesi, id skulu geva donsku stjórnini eitt hóskandi mótspæl og skilagóð hugskot. Og her má í sannleikans áhuga sigast, at nógv restar í. Vit vita so ngkunlunda, hvat danir vilja og ætla, men vita vit hvat føroyingar vilja og ætla sjálvir? Fyri fólkinum er hetta dult, men vónandi hava landsstýrið og tess ráðgevarar gjørt sær púra greitt, hvørji ráð tey skulu geva forsætismálaráðharranum, nú hann hevur ómakað sær heilt ta longu leið til Føroya. TAÐ ræður um hjá teimum føroyingum, sum er so hepnir at hitta forsætisráðharran, at sann- føra hann um, at Danmark má leggja kósina um, tí kósin leiðir til katastrofu fyri búskapin og samanstoyt millum tjóðirnar og ger ríkis- felagsskapin sum felagsskap til ein absurditet. Danmark má útinna aktiva lívshjálp í staðin fyri nakað, sum næstan kundi verið at saman borið við aktiva deyðshjálp. Nyrup má sann- forast um, at vit hava ongan livandi kjans at rinda skuldina aftur. Hann má tí sannferast um. at rentan má frystast her og nú. Nyrup kann ikki skapa aftur tann fisk, sum vit sjálvi í ábyrgdarloysi hava oytt á Føroyagrunninum, men hann má kunna útvega okkum nógvar ferðir betri sømdir enn tær, vit í dag hava hjá ES (um tað, ið vit í dag hava yvirhevur kann kallast sømdir!). Og Nyrup má sannførast um, at tey trongu bond, id liggja i avtalunum vid Danmark, mugu loysast, so vit fáa rikið ein aktivan og arbeiðsskapandi vinnulívspolitikk aftur i Føroyum. Hartil må Nyrup sannførast um, at Danmark må hjálpa okkum fíggjarliga við hesum politikki. Eydnast hetta ikki, er deyðin í durunum. Tí er tað bókstaviliga ein spurningur um lív ella deyð, at føroyingar og danir finna hvønn annan í hesum máli. Verdi hetta sagt, hóast vit og allir føroyingar eru púra greiðir yvir, at tað als ikki er nøkur lett upp- gáva hjá forsætisráðharranum at skapa okkum goodwill og fáa fólkating og almenning at taka undir við einum nýggjum Feroyapolitikki. Hann fær í so máta heldur onga hjálp frá donsku pressuni, ið fyri tað mesta miðvíst villleiðir danska almenningin í hatursfullum álopum á føroyingar og við beinleiðis ósannind- um, ið illa semir seg pressu í demokratiskum landi. Her skal verða lagt afturat, at ávísir partar av føroysku fjølmidlunum hjálpa væl til! VIÐ hesum orðum ynskja vit Poul Nyrup Rasmussen hjartaliga vælkomnan til Føroya. Hetta var eingin veitslurgða, men ferð Nyrups er heldur eingin veitsluferð, men ein arbeiðs- vitjan, hvar hann eftir egnum ynski skal royna at seta seg inn í tingini á staðnum, lurta eftir tí føroyingurin hevur upp á hjarta og sidan at gera sær sínar niðurstøður. Ferð Nyrups er tað, summi kalla ein »fact finding mission« og ikki ein statsvitjan. Hetta er eitt frálíkt hugskot og vit fegnast øll av einum ærligum hjarta yvir vitjanina og vit vænta okkum øll nakað gott og positivt burturúr. Til summars í 1995 kemur Poul Nyrup Rasmussen aftur á almenna vitjan, statsvitjan, og tá skulu veitslurgðurnar ikki tróta, heldur ikki her í blaðnum, uttan mun til, hvat annars kemur burtur úr hesari ferðini. At enda skulu vit bert nevna, at okkum nýtist ikki at mæla fólki til at sýna forsætisráðharranum blíðskap og vinarlag, tí tað vita vit, at øll, sum hitta hann fara at gera. Vit føroyingar hava frá gamlari tíð havt orð á okkum fyri at sýna gest- um stóran blíðskap og mikið vinarlag og fara øll, sum hitta Nyrup sjálvandi at liva upp til hetta okkar góða orð. SOSIALURIN