hósdagur 3. november 1994síða 2

Ríkisfelagsskapurin Oddagrein SÍÐAN 1906 hava vit føroyingar verið ósamdir um hverja statsrættarliga stæðu land okkara skal hava. Sambandsflokk urin varð sum kunnugt stovnaður, tí rikmenn og embætismenn gjørdust rædsluslignir, tá Jóannes Patursson í valstríðnum 1906 kom fram við einum tilboði frá donsku stjórnini um heima- stýri. Treytin fyri hesum heimastyri var, at føroyingar sjálvir rind- aðu tað, tað kostaði. Hetta varð tíverri alt av ongum. TVEYOGFJØRUTI ár skuldu ganga, áður enn vit fingu heimastýri Heimastýrislógin hevur nú virkað í 46 ár og sum kunnugt eru vit føroyingar framvegis ikki samdir um, hverja rikisrættarliga stæðu, vit skulu hava. Hetta gongur greitt fram av teimum mongu floksskráunum. Javnaðarflokkurin hevur alla tíðina hoyrt til teirra, sum hava verið nøgd við heimastýrislógina, håast flokkurin i 1946 ynskti eitt meira vittgangandi sjålvstyri. Hesi 46 árini eru stórar yvirtøkur framdar og er tað nú flestøllum greitt, at møguleikarnir í heimastýrislógini eru um at vera troyttir til fulnar. ÚT frá hesum er spumingurin um rikisfelagsskapin so líðandi aftur vorðin aktuellur og varð hann nógv frammi í valstríðnum 1990, tá javnaðarflokkurin boðaði frá, at hann fór at koma við uppskoti til sjálvstýrislóg, um hann annars fekk álit veljarans. Hetta sjónarmið voldi onga øsing ella trupulleikar á annan hátt og á tingi vóru allir flokkar sinnadir at taka upp orðaskifti um ríksifelagsskapin. MEN so komu skrællini og føroyingar fingu annað at hugsa um enn meira sjálvræði. Avtalurnar við Danmark, húsagangirnir, ar beiðsloysið, fiskaloysið og prísfall — alt gjørdist meira vónleyst og eingin flokkur hevði hug ella yvirskot til at taka upp spum- ingin um eina nýggja og meira tíðarhóskandi sjálvstýrislóg. Í staðin kastaðu flokkarnir seg yvir eina nýggja stýrisskipanar lóg, sum skuldi hon fyribyrgja øllum politiskum mistøkum og loysa allar trupulleikar í framtíðini. Livst so spyrst og hetta nýtist ikki at merkja, at spumingurin um stæðu okkara í rikinum er óaktuellur. Tvørturimåti, so er hann vid at gerast aktuellur aftur av álvara um enn á ein annan hátt, enn tey flestu høvdu hugsað sær. STØDAN er nevniliga tann, at hvussu so illa okkum dámar at nevna tað, so er ríkisfelagsskapurin tengdur at figgjarliga stuð!- inum úr danska ríkiskassanum. Allir føroyingar hava eina ser- staka kenslu fyri Danmark. Vit eru góð við Danmark. Hetta kemur av teimum mongu vina- og ættarbondum, ið eru millum londini og ikki minst av tí fleiri hundrað ára gamla felagsskap- inum. Hinvegin kunnu vit spyrja: Hondina á hjartað, hvussu nógvir føroyingar vóru samríkismenn/konur, um eingin blokk- stuðul var? Ein løgin spurningur at koma við júst í hesum deg- um, ja, kanska beinleiðis óhóskandi, næstan ófólkaligur. Nei, als ikki tí gongdin síðan oktober 1992, har blokkstuðulin meira og meira er vorðin ein partur av samráðingunum, ger tað, at neyðugt er aftur at viðgera rikisfelagsskapin í stærsta álvara. Danskir og føroyskir myndugleikar hava meira ella minni opin- lýst knýtt fíggjarligu hjálpina at spurninginum um blokkin og um tað oljurikidømi, sum ivaleys er í føroysku undirgrundini. Hetta er kanska upp á longri sikt tann mest vittrøkkandi og mest álvar- sama avleidingin av búskaparkreppuni og teimum avtalum, sum gjørdar eru og sum sjálvsagt hava verið til mikla hjálp á mongum økjum. VIÐ at knýta figgjarligu hjálpina til Føroya at møguligum treytum fyri framhaldandi blokkstudli og at rættindunum til oljuna eru vit antin vit vilja tað ella ikki komin inn á eina nýggja gongd, sum antin leiðir til meiri samband ella til meiri sjálvstýri fyri ikki at síga loysing. Vit hava jú fingið at vita, at vinningurin av oljuni skal mótroknast í blokkinum. Hverjar fylgjur henda avgerð upp á longri sikt fær fyri ríkisrættarligu stæðu okkara er ikki torført at meta um. Flokkarnir, sum taka lut í samráðingunum, eiga tí at gera sær púra greitt, hvert teir framhaldandi skulu góðtaka hesar treytir og hvussu teir so skulu takla eina gongd, sum vit ikki eru harrar yvir. Fyri javnadarflokkin er spurningurin meira aktuellur og brennandi enn hjá nøkrum ødrum, tí eingin hevur sum hann vart ríkisfelagsskapin, soleiðis sum hann er útform- aður í heimastýrislógini. Hetta fær ein at hugsa um tey ofta søgdu ordini, at vit eru dumpad í heimastyri. Kann væl vera, men standa heimastýrið og ríkisstýrið ikki eisini til at dumpa i ríkisfelagsskapi. Svarið upp á henda spuming liggur ikki so ræði. Vit fáa eina hóming av svarinum longu seinni í hesum mánaða, men endaliga svarið fyriliggur ikki fyrr enn oljan renn- ur. Sosialurin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Múller Fyritaksstjóri: Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov FRÆLSI— JAVNADUR — BRØDRALAG Blaðfólk- Randi Jacobsen - Dagny Útgevari: P/1 Saslalurin 67. ÁRGANGUR Joensen - Tårfinn Smith - | Uppseting P/T Sosialurin Argjum 110 Tórshavn Kilmar Jan Hansen - A P/í Pressan 1981 | Telefon: 11820 Telefax: 14720 Jústinus Eidesgaard Fáa ikki fiska fyri hjåveidu Tad ber snøkt sagt ikki til at fiska sum er. Avmarkingarnar i samband vid hjáveiðu er ålvarslig forðing, sigur Jógvan A. Johannesen, tingmaður -Taðer ov nógv ið forðar fyri, at til ber at fiska yvirhøvur. Millum størstu fordingarnar eru avmarkingamar i hjå- veiduni, segði Jógvan A. Johannesen á tingi, og hann vísti á, at bátarnir, sum fiska upsa, høvdu longu fyrra hálvárið fingið so mikið av hjáveiðu at ikki bar til at halda fram. Tað var eitt mál frá Miðflokkinum, sum var til viðgerðar fríggjadag- in, sum fekk tingmannin hjá Javnaðarflokkinum á Sandi at taka orðið. Miðflokkurin skeyt upp, at løgtingi0 áleggur landsstýrinum sum skjótast att taka neyðug stig til at råvøra úr hav- inum í størst muguligan mun verdur avreidd og virkað her á landi. Jógvan A. Johannesen helt annars, at sjálvandi eiga vit at virka veiðuna her á landi, men stóri trupulleikin er, at ov lítið fæst av fiski, partvist av sjålvskaptum trupulleik- um. Henrik Old vildi vera vid, at tad var sjålvandi lætt hjå Miðflokkinum at áleggja landsstýrinum eitt og annað, men at áleggja tí at fáa fisk tá eingin er, verður torført. Henrik Old helt annars, at tey fáu tons, sum verða avreidd uttan- lands, muna lítið. Hesi tonsini kundi eitt ein- sum vinnuligt --so er tað ... KOYRISKÚLIN Á ARGJUM tromm:12270 stakt flakavirki lættliga arbeitt undan eftir trim- um vikum, segði hann Ivasamt uttan studning Ivan Johannesen, lands- stýrismaður í fiskivinnu- málum segði, at stórur munur er frá tá stuðulin til fiskivinnuna var upp á tað mesta og so nú, við eru farin í hina grøvina, sum hann málbar seg. Ivan Johannesen segði seg ivast í um tað ber til at reka fiskivinnu uttan nakran stuðul. -Sjálvandi = arbeiðir landsstýrið fyri, at so nógvur fiskur verður virkaður í Føroyum sum gjørligt, men ikki kann sigast nakað ilt um skip sum landa uttanlanda ul betri prís enn tey kunnu fáa fyri fiskin her i Føroyum tá ein veit, at fleiri skip fiska ikki fyri annað enn til rakstur, segði landsstýrismaður- in. Ivan Johannesen nam eisini við spurningin um triðjalandsfiskin, sum er trupul at selja til ES orsaka av tollinum. -Tað er m.a. áv hesi orsøk vit royna at fáa betri marknadartreytir við ES, men hetta verða sera truplar samráðing- ar, segði fiskimálaráð- harrin. tór.- Tel. 88100 SKANDINAVISK TALE ÍSLENDSKT MÁL ENGLISH SPOKEN DEUTSHE SPRACHE Bústaður. Argjavegl 26 | Postadr.: Postsmoga 76 | | Í Frá Norðstreymoyar Javnaðarfelag Aðalfundur felagsins verður í KAPPRÓÐRARNEYSTINUM Í HVALVÍK sunnudagin 20. nov., kl. 20 Skrá samb. lógini. Marita Petersen, floksformaður, luttekur og greiðir frå politisku støduni. Nevndin Lysing r Skråseting Føroya Vidvikjandi årsgjaldi Sambært Kunngerd um gjøld Skrå- seting Føroya fyri parta- og små- partafeløg, nr. 203 frå 28. desember 1993, vidvikjandi årsgjald er åsett: $6. Fyri innsending og kunngering av årsrokniskapum v.m. verda goldnar 300 kr. um årid, fyri småpartafeløg t6 200 kr. Stk. 2. Tað i stk. 1 nevnda gjald fevnir eisini um fråbodan um broyting av års- roknskaparári, grannskodaravidur- skiftum, navni ella heimstadi. Stk. 3. Gjaldid fellur til gjaldingar, tå id serligt uppkrav er móttikið. Feløg, ið eru undir avtøku, tå id uppkravid er sent, skulu ikki gjalda. Skråseting Føroya sendir i hesum døgum út postgirouppkrav til øll parta- og småpartafeløg fyri 1994-årsgjald, sum skal verda goldid i seinasta lagi 1. desember 1994. Tórshavn tann 1. november 1994 Skråseting Føroya Til Islandsvinir i Færeyjum Það fólk, sem hefur áhuga á að hittast eina kvøldsstund, vinsamlega hafið samband við Njál í sima 19194.