leygardagur 5. november 1994síða 11

Nr. 212 — 5. NOVEMBER 1994 Síða 11 Tidindabladid CSV ] inleikarar nearar vera við á kon z rt um vikuskiftid. Storsligin symfonikonsert Føroya Symfoniorkestur saman vid solistum og stórum kóri framførir Requiem av W. A. Mozart í Christianskirkjuni leygardagin 5. november kl. 16.00 og sunnudagin 6. november kl. 16.00 í Norðurlandahúsinum. Dirigentur: Kjell Seim úr Noreg. Kórvenjing: Olavur Jøkladal. Solistar: Helga Botne, Noreg, sopran. Laura Nykånen, Finland, alt. John Lauritsen; Danmark, tenor. Thomas Thoamsson, Ísland, bass. Eitt requiem er ein deyðs- messa, og orðini stava frá inngangsorðunum í ka- tólsku bønini »requiem æternam dona eis« (gev teimum æviga hvilu). Sein- asta verk sitt, Requiem, legdi Mozart eftir sær uttan at fåa fullført tad. Um upprunan til verkið verdur søgd tann kenslu- borna søgan, at í juli mán- ada 1791, medan Mozart var í holt við »Gandafloyt- una<, kom eitt kveldið ein honum ókendur maður í longum, gráum kappa á vitjan; maðurin hevði við sær eitt loynibræv, sum snúði seg um at fáa Mozart at skriva eina deyðsmessu. Hvussu messan var og hvat innihald, skuldi Mozart sjálvur avgera; men hann mátti ikki royna at finna fram til, hvør hevði bidid um messuna. Ila fyri av sjúku var Mozarti dátt við av hesi vitjan og áheitan, og honum kom tað fyri, sum vóru hetta eini boð >handan reyn<, og sum heldur vóru ein áheitan um at fara undir egnu deyðsmessu sina. Henda áheitan man hava vaktdjúpar hugsanir í huga- heimi hans og givið honum kenslu av serligari ábyrgd. Í tílíkari sálarligari støðu er íkomið ella sprottið seinasta verk hansara, eitt verk við einum tílíkum gudabornum yvirbrá, sum hetta stór- menni enn ikki hevði fingið fram í fyrri verkum. Tann loyndarfulla søgan um, hvussu hetta verk varð til, hevur ivaleyst gjørt sitt til, at verkið er vorðið so umhildið. Men aftan fyri hesa legendu, vísti tað seg seinni, at finnast ein rætti- liga verulig hending. Hin fremmandi, sum kom við á- heitanini um at skriva eina deyðsmessu, og samstundis legði gjaldið á borðið, var boðberi frá einum sera tón- leikahugaðum greiva, Walsegg, sum ofta hevði biðið um verk frá navn- framum tónasetarum, og síðani givið tey út sum síni egnu. Hetta var so tann turr- isligi veruleikin aftan fyri ta søguna. Ein djúp sorg fyllir fyrsta partin av requiem, bønin um æviga hvíld teirra farnu. Fagottir og bassetthorn ella klarinettir bera fram við kúran og klagan tað álvar- sama requiemtemaið, og fýra næstan beiskar akkord- ir frá basúnunum enda inn- gangin. Við einum døprum forte koma kærrøddirnar inn og flætta seg við requiemtema- ið, meðan strúkararnir fylgja við bønandi synkop- um. Í stuttum millumspæli veksur hetta sorgarlyndi, og í sopranunum ljómar log- andi >et lux perpetua luceat eis< (og tað æviga ljósið lýsi fyri teimum) og síðani »sléknar« tað spakuliga í ljódliga kórinum. Sera stór- barur er næsti partur av dupultfugaini, har orðini Kyrie eleison (harri, vár- kunna teimum) og Christe eleison (Kristus, várkunna teimum) sameinast í hesi sórbæru dupultfugaini. Ein serkend órógv merkist í sambandi við hetta hugalag, ein angist, sum um tú hevur varhugan av tí komandi ræðslu. Í øðrum satsi, Dies irae (vreiðinnar dagur) kemur dómadagur við allari sínari megi yvir okkum, og við hvøssum yvirbrá seta inn kórreddirnar. Men tað vakra og tignarliga lagið í basúnint, í triðja satsinum, Tuba mirum (dómadags- basúnin) gevur okkum var- hugan av, at Mozart hevur ætlað at givið okkum mynd- ina av einum mildum dóm- ara. Satsurin verður fram- førdur bert av teim fýra so- listunum. Fjórði partur, Rex tre- mendae (tann veldigi kongur) har kórið syngur, ber dám av tignarligum veldi; bert seinastu taktimar av hesum stutta satsi eru ein eyðmjúk bøn um frelsu. Recordare (hav meg í huga) í fimta satsi er eitt tað vakrasta pettið í verkinum. Tað er sett upp sum ein rondo, og ikki minst eru tað teir djúpu klarinettónarnir, sum eru við til at skapa henda vakra ljóðdámin. Sætti satsurin, Confutat- is maledictis (stóðga teim- um, sum ilt tosa) byrjar við mansrøddum við ógvuslig- um stevi, sum skal av- mynda kvøl teirra glataðu, meðan kvinnurgddirnar innímillum við blíðari rødd- um biðja um at tey verða roknað millum teirra bjarg- aðu. Altkórið endar við eini bøn um frelsu. Sjeyndi satsurin, Lacri- mosa dies illa(dagurin við sárligum gráti) ber av gll- um í vakurleika. Tað blíða, talandi lagið, sum ongantíð gerst kensluhugað, verður roknað sum eitt tað innilig- asta og størsta, Mozart skapti. Her vilja kønir menn vera vid, at Sussmayer hev- ur skrivad ein part av hes- um, men eftir åvising frå Mozart. Nú kemur tað sokallada offertorium, sum í hesum verkinum er í tveimum sats- um. Fyrri satsurin, sum er tann áttandi, Domine Jesu (kongurin Jesus) er ein bøn um, at tey deyðu ikki verða verandi í deyðsríkinum, men av erkaeinglinum Michael verða leidd til teir ljósu bústaðir, sum einaferð vórðu lovaðir Abrahami og hansara eftirkomarum. Satsurin endar við orðun- um: »quam olim Abrahae promisti«. Niggjundi satsur, Hosti- as (kvóéldmáltíðin) verður sungin av kórinum einsa- malt og satsurin endar við somu orðunum um lyftið, sum varð givið Abrahami. Tíggjundi satsurin, Sanctus (heilagur) er sera stuttur, men sígandi við teirri stuttu hosiannafuguni; haðani hevjar seg tað kenda, Benedictus, (vælsignaður veri tú) sum solokvartett. Seinasti satsurin, Agnus dei, (tú, Guðs lamb) er fyltur av djúpari gudsóttan; í eyðmýkt níg tey trúgvandi fyri miskunnsemi Guðs. Sum endi ljóma til orðini »CUm Ssanctis tuis in aeter- num< (Saman við tínum heilagu í allar ævir) í eini dupultfugu úr byrjanini. Menn hava hugsað um, um Mozart skuldi havt gjørt hetta við eini serligari ætlan, ella hetta hevur Sussmayer gjørt sum eina neyðloysn, fyri at koma burtur úr verk- unum. Tann spurningurin verður standandi. Nýtt musikkanlegg Spildurnýtt óbrúkt KENWOOD musikk- anlegg selist við ollum fyri kr. 6.500. 1 ára garanti. Kostar nýtt kr. 8.500 — sparið kr. 2.000. Tlf. 10930 ROKKJALLARIN Vit átaka okkum at selja fyri fólk. Eisini keypa vit deyðsbúgv. | | ROKKJALLARIN - Tlf. 11990 | | Tinghúsvegur 40-31 100 Tórshavn | Blindastovnur Føroya hevur opið måndag-friggjadag kl. 9-16. Telefonir: 18222 og 19288. # VÆ) Ein svørt og hvit lagna Boris Gulko, - eingin lagna hevur verið meiri svørt og hvít enn hans- ara. Fyrst vann hann sovjetiska meistara- skapin. Søkti um útferð- arloyvi til Israel men fekk leikbann frákomm- unistunum ístaðin. Meðan hanr. bíðaði eftir svari og mikudagin , i seinastu viku, vann Gulko USA meistara- skapin í Key West. Tilvera hansara hevur verið vend upp og niður, og Gulko gjørdist grå- hærdur fyri tíðina. Leik- bannið hevur helst for- Bað honum í at røkka ein dyst um HM. Heppið fyri Kasparov og Kar- pov. Hóast síni 47 ár hevur Boris Gulko nevniliga eina stóra plus skoru móti teimum báðum. Eftir, at hann í 1986 búsettist í USA, hava av- rikini hjá natúr talent- inum verið upp og niður. Í fjør varð hann "jumbo" (t.v.s. aftastur) við USA meistaraskapin og í ár vann Gulko í stórum stíli. Hyggið bara at hes- um talvinum : Hvítur: Boris Gulko Svartur: Gregory Kaidanov 1. c4 c6 2. ed d5 3. exd5 Rif6 4. d4 cxd5 5. Ric3 e6 6. Rif3 Be7 7. cxd5 Rixd5 8. Bd3 Ric6 9. 0-0 0-0 10. Róel Bf6 11. a3 Bd7 12. Bc2 Róc8 ?! Sæð i bakspegilinum átti Svartur ivaleyst at spælt : 12. -; Rix c3 ,so hevði Gulko ikki tann offiserin at leypa á við. 13. Rie4 Be? 14. Fd3 g6 15. Bd2 Fb6 16. b4! Rófd$8 17. Bb3 Be8 18. Róacl a6 19. há Ria7 ?! 20. RicS Ric6 21. h5 Fa? 22. hxgó hxgó 61 OL we KA7 | pmamimavi Hvitur leikar. 23. Rix e6 ! Mundi tað ikki vera so, at varhugin var nóg mik- ið úl at Gulko offraði? Frúgvin hjá Kaidanov er parkerað á a7. Svarti Kongurin hevur eingan kjans, ikki meiri enn eitt kavablak hevur í reins- unareldinum. 23. - fx e6 24. Réx e6 Bf7 25. Réxg6+! Kf8 Vidmerking: Ella fråbrigdi 1: 25. - Bxg6 26. Fxg6+ Kh8 27. Fh5+ Kg7 28. Bh6+ Kh8 29. Bf4 Kg8 30. Bxd5+ BRóx ds 31. FxdS5+ Kxfð 32. RieS og Hvítur vinnur. 26. Róhó, Ke8 27. Róel og Svartur gavst. Og fråbrigdi 2: rå HER Bg8 28. Fg6+ Kd7 29. Bx d5 Fx d5 30. Bg5 Kc7 31. Bx e7 Rix e7 32. Fg3+ Kd7 33. Fd6+ Ke8 34. Fx e7+ måt Endaliga kappingar- stødan, i ovara enda gjørdist hendan : 1. GULKO 9,5 av 13 2.-3. Seirawan, Christiansen 8 4.-6. Benjamin, Shabalov og Yermolinsky 7,5 stig Kelda Bjarke Kristensen í "Det Fri Aktuelt” 29.10.1994 Læknaval Tey, id ynskja at skifta lækna frå 1. jan. 1995, eiga at siga frå nu og i seinasta lagi 30. november 1994. Havnar Sjukrakassi