leygardagur 26. november 1994síða 21

Tíðindablaðið CD Nr. 227 — 26. NOVEMBER 1994 Síða 21 > vinningi? Og endaliga: So leingi vit ikki hava nakað frægari, er tað tá klókt at byrja at taka kapitalistisku skipanina av? Eru hetta nýgggju juristar- nir, íð hava sett sær sum mál, eins og Hitler gjørdi tað, við at misnyta ákæru- valdið, at taka yvir tað pol- itiska valdið? FUNDAMENTALIS- TISKAR BRILLUR Ti, hetta nýggja slagið, ið sigst vera útgjørt við run- dum sagblødum, har onnur hava albogar, tykiskt vir- kað synkront við broytin- garnar í opiniónini? Men var hetta alt íkki neyvt í trå við c jiniónina og sostatt sum fjøldin vil- di hava hetta? Fyrrenn nú har nýggja maktcentrið í juraborgini í Keypmannahavn er fari í holt við at fínlesa hverja tankastriku vid fundamen- talistiskum brillum, tá, og tað er tað eg meini við, tá verður alt, eisini tað ku- tyme - betingada gjørt ólógligt! Tað verður ikki eitt tað ci- nasta av okkum ollum, íð ikki verður tikid og dømt, vita eftir! Kanska verður tað ein ser- lig alin, ið fer at vera nýtt, tá straffútmátingar skulu gerast fyri tey okkum, ið hava troðkað ein hampuli- gan bil inn í húsafígging- supphæddirnar, og nú byr- jar eisini at bliva galið vo- rið við fyrstastcinskriteriu- num hja Jesusi Kristi, jo men se: Tað var ikki eg, drongirnir teir fýrdu meg . … Í bankanum vart tú háðaður, var tú so bytur at koma við tínum egna pe- ningi. Tað stóð í fagurlit- tum faldarum, at tå nærmast var býttur, um tú setti tín egna pening í eitt (vinnu) tól: "Takið við ok- kara tilboði um fígging, brúkið okkara pening, tað er eingin orsøk at binda egnan pening í (vinnu )tól." Fyri at:tað ikki skal vera lygn, so er tilboð bankans avmyndað her. KATASTROFA Tann, ið hevur ábyrgdina av at hava sett hetta skrið- ulop í ferð, er hann ikki klárur yvir hvat hetta í ver- sta falli kann enda við? Tá síggi eg burtur frá í fyrsta umfari, at hann Øv, hvør enn hann ella tey so eru, sjålvi koma at vera ti- kin av hesu somu skridu, so sikkurt sum amen í kirkjuni. Tað umgongst ik- ki. ER ALT BROYTT Mátin at gera eitt skitsu- projekt, at meta um kost- naðin. at fáa ætlanina vir- ðismetta, at søkja um fígging, at fáa principiella tilsøgn, at detailprojektera og koma til nýggj tøl, at gera nýggjar mcungar, at gera broytingar í bygg jti- dini, at gera upp, og fåa endaliga fígging, hetta er tann máti ið verður brúktur í flest øllum fórum. Í princippinum akkurat tað sama sum eg og kona mín, ella tú og kona tín, kanska børnini við, hava siti runt køksbordi, meðan skitsað, prátað og roknað varð, tá ið tak skuldi fáast yvir høvdid, ikki bert her hjá okkum, men eisini í Dan- mark og øllum vesturhei- minum, umframt flestu að- ra staðni í heiminum, so er hetta måtin ið liggur til grund fyri okkara slagi av búskapi, tí kapitalistiska "fría" marknaðarbúskapi- num. Tað eru nøkur, ið halda at alt hetta kundi verið betri. Kommunistarnir royndu eitt annað slag av skipan, hon royndist heldur ikki so væl. KOLLVELTING Tað, sum er hent og hendir í Føroyum, kann tað spyr- jast um: Er tað ein roynd at:trevla upp grundarlagið fyri okkara búskaparligu fyritreytum, her í llum ti vestara heimspartinum, el- la hvat? Men kanska at:tað verður ikki so galið, vit avrætta bara nógmikið av folki , so ríkiligt, at vit eru viss um, at tað eisini hevur eydnast at raka tey id ra- kast skulu. At vit fáa nøkur óynskt lík, tað hoyrir seg bara til. Tak td. Hiroshima. Har drupu vit nøkur 100.000, men vit fingu so sanniliga blást tað japanska keisarahúsið til himmals, ella gjørdu vit ik- ki tað? Jo men se, Iraq det var sgu da í orden. Har blástu vit einar 4 - 500 000 iraqar heim til teirra Harra, fyri at basa Satan te og vit fingu hann. Hann er ikki vid at koma fyri seg aftur, fyrrenn nå. So um eini 1200 til 2000 fólk beinleiðis ella ikki beinleiðis vera rakt í he- sum umfarið - jo men se, tað skulu tit bara læra at li- va við. Og um nakar fær ilt í aftur- partin av at eg skrivi danskt - hvat bagir - er danskt ikki trygd fyri ok- kara rættartrygd? DANSKE BANK Eingin veit, kanska fáa vit Juraborgina at hyggja nærri at einum máli, har farið var í so vítt, sbr. ka- pitalistiskum mátum. Tað var tann kollo sali yvirprí- surin føroyski skattgjaldar- ar, yvir landskassan, vórðu kroystir at lata fyri Den Danske Bank. Kann tað ik- ki eisini sigast vera yvirfígging? Ella var tað bara "tough business," gott arbeiði 0.s.v, alt í allarfi- nasta lagi, sjálvt um tað kostar nakrar hundrað fer- dir meira enn tað, id tala verður um í samband við skipabyggjumál? Ella Ráfiskaspurningurin har Fouchénevndin í 21,5 ár kostaði skattgjal- daranum ml. 10 og 12 milliardir krónur, gjørt upp sbr.89 tólum. Ella bara fla- kaídnaðin, har tað eydna- dist donskum konsulentfy- ritøkum, vid føroyskum undirskriftum, at fåa fíggjað ein (yvir) pris, stóran uml. 1 000 milliónir krónir, um tað forslær, men hver veit og enn verri, hvor skal siga, at slíkt he- vur nakað við yvirfigging at gera?. Nei eg meini so við. Nú tá ið skriðan er lopin, hví so ikki royna at fáa heila lortið við? Vit reisa okkum tá aftur sum fuglurin Fønix , strip- totalt strippad, uppaftur úr øskuni rein, lu- trad, avsmurd, men so rein við tann bera kropp, líka so nakin sum Adam og Eva, áðrenn tey vóru varð við, at nakað var niðan fyri nalvan. Eitt sindur av einum para- doxi. Aðrenn syndafalli kundu vit saktans havt ti- kid upp hin fyrsta stcinin, men nú ber illa til, vil hann ikki fáa ein australs- kan form, ið ger, at hann rakar okkum sjálvi? Nei eg bara spyrji. Eg hugsi um húsini, bilin, vaskimaskinurnar, frysu- boxirnar, sterco, sjónvarp, Rhodos, Mallorca, um at skifta køkin út, svart arbei- Di 0.S.V. O.S.V. Ella um byrgingina norðan fyri Streymin og Føroya Banka og Olaf Olsen. Ella neyndarformanssessin á Skála Skipasmiðju, aftan á at ein ministari fyri handil og ídna sendi tveir avtø- kustjórar til skipasmiðju- na, har Heygadrangur, á sinni, stóð í hálvum gekki og hvussu í verðini tað skuldi kunna lata seg gera aftan á, sum ministari at hava koyrt skipasmiðjuna á heysin, sjálvur at kunna partognast hesa skipasmið- ju og sjálvur at kunna seta seg í formannssessin eftir hetta. NEMESIS Tað verður sagt, at einki er so ringt, at:tað ikki er got fyri okkurt. Kanska fara hesir glúbsku nýggju juris- tarnir í holt vid at hyggja eftir teimum viðurskiftu- num eisini? Spurningurin ið eftir stendur, er um het- ta alt íkki heilt sjålvfylgju- ligt eisini fer at raka ein sjálvan? Og er tað ikki ci- sini soleiðis at citthvørt stcinkast å cin annan, djúpast sæd er cin kryplan av einum sjålvum, ti hevur nakar fragd av at annar ferð illa, tå er ein illa sjúkur og hevur cina kry- plaða sál. Eg hugsi um meg sjálvan! PRESSA Komi eisini at hugsa um journalistin á Sosialinum, Jåstinus Ejdesgaard. Hann skrivar 22 nov.: Uppger- ðin mótvegis åltatiårinum heldur fram. Hendan upp- gerð kemur ikki at ríka foroyingin, men kann hon seta eina skorðu undir foroysku skútuna, so hon ikki aftur dettur á liðuna. so er nógv vunnið Nei, rætt hevur tú Júsúnus: Abyrgdin og ræuvísi ver- dur ikki funnið, um teir fjøruti skuldsettu (Følkadømdir í somu løtu, Pressan vildi tað so!) enda í rættinum, og kanska fáa dóm. At "rætta bakara fyri smið" er ikki ræutvísi og tað flytur onga ábyrgd. Justitsmorð er eingin skor- da, Warlurímóti tað er veg- urin ul sjålvsdestruktion, tað er frelst fundamentalis- ma, tað er hykl og mo- ralskt forfall. AVMARKA SKRÆDL Men lat okkum fyri fyrst halda og vóna at hetta ci- nans fer at snúgva seg um skip og skipabygging. Skaðaárinini verða tá av- markað ul yrkisøki0 skip/skipabygging og met- ast kann fyri og ímóti, tá tað í Føroyum, komandi 100 árini ikki verður møguligt hjá nøkrum føroyingi (clla nøkrum ødrum vid ulknyti ul Føroyar) so mikid sum at nevna orðið skip, fyri ikki at tala um at:fáa figgja nakra skipabygging. UTTAN SKIP Føroyar og løroyingar skulu í Ld. 100 år liva ut- tan at:tala um, ella fáast við tey amboð, sum higar- til hava hildi okkum á lívi. Hetta skulu vit il at venja okkum við, tí hetta eru konsekvensirnar av hesi terroristlíknandi herterdi- ni, og tá er ógvusligu síðu- årinini ikki tikin vid, tí tey eru so umfatandi at illa ber til at fyristilla sær teir sor- garlcikir, ið eru farnir fram inni hjá hundradtals famil- jum, hjá mammum og børnum og næstringum til hesu fólk ið fingu jødisku Krystallnåttina so nær inn at lívinum sum tilfellið bleiv. PRESSUVIT Neyvan mundi tað verða tílíkt journalistiska TV- stjørna okkara Ø. Winthe- reig mundi hava í huga- num tá hann byrjaði sín kanónjournalistik í Svf? Eg minnist at eg hugsaði: Endiliga hava vit fingi ein journalist, ið torur at siga tað ið sigast skal. Nú fór at bera til, at fáa allar teir stóru tabuspurningarnar fram í ljósi: Ovurfiskiska- pin, grunnarnir, flotasa- mansctingin, flakavinnan, blokkframlcidslan og tær 500 milliónirnar, hetta yvir studningin kostaði samfe- lagnum, um árið. Og avdú- kingarnar um, at veðhald- smilliónirnar í '89 gjørdist eitt vinnulivspolitiskt strategisk mál, Og søgan um hvussu 180 milliónir í Wwungnari uppsparing vóru býttar út millum Flakavir- kisleiðslurnar av landstyri- num J.Sundstein. Men hvat fingu vit? Hey- gadrang, hvors fíggjarliga grundarlag var sorla av so- mu cirindaleysu kreftum sum fóru vid 2000 millió- num í effekuivum vedhal- dum eftir einans 20 mána- ðum. Hcvdi tað so av illum veri eitt reint skot! Men ein neyðrakett skotin beint upp í loft, har hon hevur hingið líka síðan, eyg- gleidd dag og nátt av ci- num fólki, ið einki annað hevur sæð, meðan svartir skuggar fjala okkara son- nu, stóru og fjøltáuaðu tru- pulleikar. Teir, ið eingin talar um. Slíkt er at har- mast um. 4-500 ARBEIÐSPLASS OG ROTIN EGG Sum onkur tók til, at tað ikki í føroyska skipasmið- jurelateraða heiminum, ik- ki hevur funnist okkurt ro- ud egg, tað er dumgongi- ligt, men so at taka og sen- da allan eggjakassan í ringrås, tað må sigast at vera harmuligt. Nógvir okkara hava stridst alla okkara ævi, at byggja okkum føroyingum skip og ein skipa smiðjuídna. Ikki eina løtu hevur tað verið neyðugt annað enn at fegnast um gongdina sei- nastu, gott 30, árini. Eisini hava vit verið stoltir, hvør í sínum lagi av avrikunum hjá hinum, eisini sjálvt um tað ikki eydnaðist nóg væl at virka saman, og bæði in- nan- og uttanlanda, at stan- da meira samdir. Kortini nógvir 100 góðir manns hava kent tað sum stóran heiður at hava verið vid at bygt føroyska flotan upp. Nú er hann rotin og hvat At hava mist alt hettar á ' gólvið sum konsekvens av i ð hásum fundamentalistisk- um brølum um blóð og hevnd, um fongsul og kon- fiskation, tað er harmiligt. RÆTTARTRYGD Móti terrorismu er bert eitt vápn: Okkara pressa. Utan so, at okkara pressa fer uppí part við terroristu- num. Hetta tykist at vera tað, ið hent er. Spurningurin er hví? Hví er hetta so? Er tað tí at øll hesi, ið man- na okkara pressu, eru so rein, at tey í hvørjum små- luti eru so frelst, at tey hal- da seg til, at kunna gera tað sum Jesus fekk sett ein stoppara fyri, tá hann seg- i: "Tak tú, id er reinur, og kasta tann fyrsta stei- nin”. Ella er hetta følt av hatri, blanda vid býttleika. Pa- nikkur og/ella orkymlan. Ti - kann tað ikki sigast, at vit hava vid, å einhvønn hátt merkilig, fólk at gera, sum soleiðis hava tveitt al- lar føroyinar, tað samlaða føroyska fólki, tjóðina alla, í føvningin á Kirsten Ja- cobsen, til háspott og sku- tils millum, fyrst og fremst alt danska fólkið. Gyklar ein føroyskur jour- nalistur sær sovorðið sum hetta, at danir fara at skilja ímillum tvey sløg av fólkum: tey sum hava fin- gist við skip, og so tey sum aldrin hava havt við eitt skip at gera, sum til dømis onkur føroyskur journalis- tur? Halda føroyskir journali- star, at tað er munur á ei- num føroyingi og einum føroyingi, í Danmark, í Grønlandi, í Skoulandi, í Englandi, í Noregi, Íslandi ella í Svíaríki, at tey frem- mandu fara at siga: Hatta er cin føroyingur, sum cin- ki hevur haft við skip at gera, hann hevur bert fin- gist við at súgva føroyska landskassan fyri 5 - 600 milliónir, um ári í 21,5 ár. (Hann er kannska okkara løgmálaráðharri idag, og kann í ti skilið beita poli- tiid eftir einum og hvørjum, ið bara hevur hugt skeivt uppá hann se1- nastu 20 árini) ella hasin, hann ger tað ikki í skipum, hann hevur bert haft onkra yvirfíggjaða Idé, ella hasin hevur einans fingist við spekulatión í jørð, og er sostatt so gullreinur, og hasin, hann hevur einans fingist við tann samlaða føroyska flakaíðnaðin ( fy- rigevið, tað vóru ikki føroyingar, tað vóru danir íð fingu lagt einar 1000 milliónir oman á réella vir- di, á teim fyroysku flaka- virkinum, vistnok!). Og hvor var tað, ið mátti gjal- da í síðsta enda? VIT, jú men er tað ikki altid so? Men vóru tað ikki cisini VIT id róptu flakavirki á hvørjum tanga? -Jú guð var tað so, og havandi støðuna í Vági, í Sandoyn- ni og aðrastaðni við, í hu- ga, halda vit so ikki fram at rópa akkurat líka so hart, sum vit altid hava gjørt tað? Ella hasin, hann hevur einans fingist við sethúsayvirfígging, ja hann fekk virðið so langt upp, at hann í låniupphæd- dini eisini hevdi nógmikið til bæði luxusbil og uttan- landaferðir. Ella tak han- dan fýrin har, hann hevur bert selt sína arbeiðsmegi og tænastur somikið ni- danfyri dagsprisin, at:skat- turin er frároknaður, solet- dis at felagskassin/land- skassin er vorin snyttur fy- ri sin part, men hann kann jú saktans, hann arbeiðir ikki hjá ti almenna, verður ikki kannað-ur í høvd og reyv og hann kann gera, sum honun lystir. SAKLIG FJØLLBROYTT RÆTTARTRYGD? Sambart Ø.Winthereig (Fjølnir 7/94) er fremsta mál hjá einum (føroysk- um) journalisu: Sakligheit og fjølbroyuni? Eitt er at fara undir stórvask, men at drassa alt oman ul grannan og har byrja at leika í, hvat er tað fyri nakað? Ein spurningurin um etikk og moral kann tað so slet- us ikki verða talan um. Er tað nakar ið kann ímynda sær eina moralska kapita- lismu ið virkar sambært etiskum reglum? J.smith. ps. Men hetta er kannska sett í senu av Tjóðveldis- monnum ið nú eru vornir ótolnir og vilja hava loys- ing, tí loysing ferð at spyr- jast burtur úr so ella so! Ella tað var bara Staturin ið vildi trekkja tennimar úr føroyingum nú teir av ál- vara eru farnir at:telva við bretar um 1 000 milliarda oljuvirdir, i føroysku un- dirgrundini? Ella er hetta alt kannska ikki annað enn mín egna raplandi paranoia? John Smith