hósdagur 1. desember 1994síða 2

FRÆLSI- JAVNAÐUR — BRØDRALAG Blaðfóik. Randi Jacobsen - Dagny Fiskiveiðiavtalur og Loynikrókur SO hendi tað, sum eitt nú undanfarni fiski- málaráðharrin alla tíðina hevur stúrt og borið ótta fyri: at politiska stødutakanin - ella mang- ulin av slíkari - til virksemið í Loynikrókinum skuldi kosta okkum túsundtals tons av dýrum toski í Barentshavnum. Í farnu viku undirskrivadu føroyingar og russar undir nýggja fiskiveiðiavtalu. Vit verðam skerdir við 2000 tonsum av toski og er ein orsøkin til hetta tann, at vit hava loyvt land- ingum í Føroyum av fiski úr Loynikrókinum. Hetta var tað, sum undanfarni fiskimálaráð- harrin aftur og aftur gjørdi okkara lóggevandi løgting vart vid: nevniliga møguligu avleið- ingarnar av ikki at lurta eftir norsku og russisku hóttanum um at skerja føroysku kvoturnar í Barrentshavinum lótu vit hesi skip landa fiskin í Føroyum. HETTA var so russiska reaktiónin. Í næstu viku koma norðmenn til Føroya. Og vit hava longu frætt, at Loynikróksfiskurin verður á skránni tá eisini. Spurningurin er so um tað fer at eydnast norðmonnum at gera álvara av sínum hóttanum. Og um tað í heila tikið ber til. TAÐ er greitt, at núverandi fiskimálaráðharri og eisini løgmaður hava verið fullvitandi um tær avleiðingar, sum teirra "lata standa til" politikkur hevur havt á hesum øki. Við ikki at lurta eftir ávaringunum frá norðmonnum og russum um, at tað fór at fáa fylgjur fyri kvotur okkara, tóku vit ímóti fiski frá Loynikróks- skipum, havateir væl eisini mett, at vit kunnu liva við eini møguligari kvotalækking. Har gongur so longu sjón fyri søgn i russarasátt- málanum. Nú kemur so túrurin til norðmenn. TÁ Ivan Johannesen, fiskimálaráðharri í Degi og Viku umber seg við, at eingin lóg hevur verið, sum hevur heimilað landsstýrinum at steðga landingunum, so er slík tala jú burtur- við. Ti er tað ikki nettup uppgávan hjá einum fiskimálaráðharra at smíða nýggjar lógir, har hesar skulu tæna fiskivinnupolitikkinum! At hann so velur at síga, at eingin lóg er sum heimiðlar sær at steðga landingum, merkir so, at antin er hann sína uppgávu vaksin ella heldur hann tað vera skeivt at leggja seg út í landingarnar. Tað er so ein ærlig sak, men so kundi hann bara sagt tað sum tað er. Vit halda tað vera sera vágiligt við einum fiskimálaráð- harra, sum ikki torir at siga tingini sum tey eru, men bara letur sum luft, letur standa til - og so má tað vísa seg, hvørjar avleiðingarnar vera. LØGMAÐUR hevur sagt, at undanfarna lands- stýrið hevur verið alt ov varið, tá tað snúði seg um at tryggja føroyingum rættindi í altjóða sjógvi. Vit harafturímóti halda, at fiskivinnu- politikkurin hjá Arabo var greiður og ærligur. Har var eingin slingur í valsinum. Sostalunin „Joensen - Térfinn Smith - Kilmar Jan Hansen - Tjóðveldisflokkurin: Vit eiga sjálv at stýra oljuvinnuni Leygardagin 26. november 1994 hevði Tjóðveldis- flokkurin eykafloksting í Havn. Á skránni var verandi politiska gongdin og land- sins kreppa, harundir — viðvíkjandi heimastýri — donsk serfrødingay virtøka —avtalan við donsku stjórn- ina 17. november 1994 — arbeiðsloysi/vinnuloysi — hvat kann gerast við tað? — fiskivinnupolitikkurin — skattaseting/skattatryst/ fólkaflyting. Flokstingið ásannar, at ongin ogn er í heimastýris- lógini, sum varð kroyst nið- ur yvir Føroya fólk móti fólksins vilja. Nú er tann stundin komin, at heima- stýrislógin verður avsøgd. Samráðingar eiga at verða tiknar upp beinanvegin við danir um eina endaliga loysn landanna millum, ið fr Føroyum fult tjóðar- rælsi Verðurtað ikki gjørt, so verða Føroyar uppaftur tættari knýttar at Danmørk- ini og beinleiðis stýrdar haðani. Avtalan frá 17. november 1994 váttar hetta sama: Føroyar skulu stýrast av donskum embætismonn- um, politiskt, vinnuliga og fíggjarliga. Hetta er tilætl- aður danskur hjálandapoli- tikkur av grovasta slagi, sum nú má fáa hóskandi føroyskt aftursvar. Føroyska samfelagid og umsitingin hava vid ringum úrslitið verið skorin eftir donskum leisti, og við hesi nýggju avtalu verður hildið fram eftir somu kós. Nú skulu danskir embætis- menn gera bygnaðarbroyt- ingar innan heilsu- og sjúkrahúsverkið, almanna- OP, skúlaverkið o.a. Sambært hesa somu av- talu skulu vit eftir øllum at dóma eisini við danskari serfrødingahjålp lirkast og lumpast inn í Evropeiska Samveldid. Sama ger seg galdandi fyriundirgrundina, hon skal eydrænast. Eftir seinastu avtaluni er greitt, at danir av øllum alvi royna at fáa sær framíhjárættindi til ríki- dømid í undirgrund okkara og avgerandi ávirkan á stýringina av einari før- oyskari oljuvinnu. Vit eiga sjålvi at styra ti føroysku Utgevari: P/T Sastalurin Uppseting. PÆ Sosialurin Prent: P/E Pressan 1981 Argjum Telefon; 11820 oljuvinnuni og útbúgving- ini í frålandavinnu og søkja okkum neyduga serkøna hjålp, sum vit sjålvi meta tørv vera á, í tann mun og har vit halda tað vera neyð- ugt. Flokstingið ásannaði, at neyðugt er at skapa varandi arbeiðspláss. Hetta gerst ikki við at vera råvøruiit- flytari, tað veri seg av fiski, olju ella annað, ella byggja tilverugrundarlagið á rá- vøru, sum vit ikki sjálvi hava. Rættast hevði verið í ein- um vinnuskapandi politikki at gera ein arbeiðsskapandi framtaksgrunn við føroysk- um grundfæ, har sum før- oyingar sjálvir leggja vinnupolitikkin til rættis. Vandin vid ti nýggja 200 milliéna grunninum, sum nú verður gjørdur, er at tað í veruleikanum verða dansk- ir embætismenn, sum koma at leggja komandi føroyskt vinnulív til rættis. Meginreglan í fiski- vinnupolitikki landsins má vera tann, at vit røkja og nýta fiskirikidømi land- grunsins á slíkan hátt, at hetta rikidømi verður varð- Bústaður: Argjavegl 26 67. ÁRGANGUR Postadr.: Postsmoga 76 110 Tórshavn Teletax: 14720 veitt og umsitið sum var- andi grundarlag undir før- oyska búskapinum, at royndirnar verða ikki stórri enn fiskastovnarnir tola, at teir fiskastovnar, ið nú eru ovveiddir, verða uppaftur- bygdir, at stødd og saman- seting veiðiflotans verður lagað eftir hesum møgu- leikum. Nógv stórri dentur eigur at verða lagdur á ser- framleiðslu í fiskiidnadin- um, sum saman við virknari fiskasølu og marknadarrøkt skulu geva landinum størri útflutningsvirði. Eisini eig- ur stórri dentur at verða lagdur á at røkja og varð- veita okkara reina havum- hvørvi, enn tað sum higartil hevur verið gjørt. Ein grundleggjandi broyting má sum skjótast verða gjørd í føroysku skatta- og avgjaldsskipan- ini, soleiðis at borgarar landsins yvirhøvur fáa góð- ar umstødur at búgva, virka og trívast í sínum egna landi. Vegna Floksting Tjóðve loksins Óli Holm, formaður Spentu bein fyri Mikkjalsbók Vit, sum gleddu okkum til at kunna fáa megnarbókina um ein av fremstu mentamonnum og skaldum okkara, Mikkjal D. Á Ryggi, fyri fyrst lýsta prisin, fingu seinni sum vátan vøtt, tå uvpkom, at hon knappliga skuldi kosta munandi meira. f mun til so mangt annad, sum undan útgávu sum oftast er >viðtikið< at vera so og so gott, men sum alt ov ofta ikki hevur so nógv upp á seg, er nýggi prísurin á stórfingnu >Mikkjalsbókini< kanska ikki av leið kortini. Tað, ið tó undrar mest, er, at orsøkin fyri hækkaða prísinum sigst vera, at bókhandlarnir nú ætla sær 35 prosent av bóka- prísinum og ikki sum áður 25 prosent. 35 prosent fyri at handa bók- ina yvir diskin og annars at bera tað aftur, sum ikki varð selt. Hettamásigast at vera toluligt í mun til tað, tey skrivandi fáa fyri teirra stríð. Væl vita vit, atymsir grunnar stuðla, summum betri enn ðrum, men so vælmeinandi teir kunnu vera, ætlaðu teir neyvan, at meira enn triðing- urin av stuðlinum skuldi fara til bókhandlarnar. . Við hetta lag verður ikki nógvur føroyskur lesnaður seldur — hverki til jóla í ár ella Mikkjals-fan Arbeiðsskapandi verkætlanir Tað fer nú at koma meira skip- að gongd á at fáa arbeiðsskap- andi verkætlan. Tað eru fleiri forðingar, ein hevur mett á vegnum, ið hava seinkað ein- um nóg mikið. Tað er talan um fleiri forrætningar, ið ein skjótt skal byrja, tá ið forðingarnar eru fingnar av vegnum. Tað er einki dulsmál, at al- tjóða fyritøkurnar vilja hjálpa einum í gongd. Tað skal skap- ast fyritreytir/grundarlag fyri bæði firma og arbeiðsskapandi verkætlan. Tað er talan um bæði náttúr- úrdráttir, kosmetikk og damu- og harraundirklæði. Tað er eis- ini talan um smykkir o.a.t., fundir, skeiðvirksemi, venj- ingar og vitjanir uttanífrá. Tað er einki dulsmál, at al- tjóða fyritøkurnar umframt føroyska marknaðin eisini ynskja ein á marknaðin uttan- lands. Tað eru góðar fortjen- astur, ið tær bjóða einum, so at ein kann uppliva sínar dreym- ar. Tað eru treytir, ið ein skal ganga undir og reglur at fylgja, sum ikki er loyvt at kunna um. Tað hevur við upphavsrættindi 0.a.t. at gera; tað eru fleiri før- oyingar, ið eru altjóða konsu- lentar í Føroyum. Tað eru nógv praktisk viðurskifti, ið skulu fáast upp á pláss, áðrenn byrjast kann av álvara. Tað eru fleiri, ið hava fregn- ast um hesa arbeiðsskapandi verkætlan. Tað verður høvi hjá hópin av føroyingum at fáa sjålvstødugt arbeiði sum al- tjóða konsulent, so hesi eisini náa sínar dreymar. Tað eru góðar royndir, ein t.d. hevur av náttúruúrdráttum, ið ein hevur roynt. Tað sama skal eisini roynast við eitt nú kosmetikk o.ø.t. Tað er størsta avbjóðing í lívinum, ein hevur fingið hesi seinastu árini. Tað tekur tíð at fáa alt upp á pláss, ið kemur at umfata alt landið. Tað fæst meira at vita seinni, tá ið komið er undir land við fyrireikingunum. Hans Birgir Hansen