týsdagur 6. desember 1994síða 16

Síða 16 Foreldur í biograf saman við børnum Nr. 233 — 6. DESEMBER 1994 Filmseftirlitið umhugsar eina skipan, har tað verður loyvt foreldrum ella óðrum avvarðandi vaksnum at hava børn vid sær i biograf til film, har aldursmarkið er nøkur få år hægri, enn barnid hevur aldur til. Henda skipan er galdandi i okkara grannalondum. Hon er iskoyti til vanliga filmsensurin og er gjørd út frå ti áskoðan, at tað ikki bilar um børn eru i tryggum hondum og kunnu fáa mynduga frágreiðing um filmsinnihald, sum tey annaðhvort ikki skilja heilt ella ógvast eitt sindur av. Hetta og mangt annað verður umrótt í kunningarskrivi frá F ilmseftirlitinum. Hóast føroyska Filmseftir- litið áður við millumbilum hevur kunnað almenningin um virkisøki stovnsins, t.d. hvat Filmseftirlitið hevur lógarheimild til at leggja seg út í og ikki, so bendir blaðskriving seinastu tíðina á, at vitanin enn er ógreið og tørvar at verða friskad upp við m.a. hesum kunningar- skrivi. Virkisøki almenna films- eftirlitsins fevnir um filmar, sum félk kunnu keypa sær ella leiga umframt at fara i biografin at hyggja eftir her å landi. Sama skipan er galdandi fyri flest øll filmseftirlit i ødrum londum, og hava statsligu filmseftirlitini so- statt ikki beinleiðis lógar- heimild til at leggja seg út í tað, sum verður borðreitt við í almennum sjónvarpum og teimum handilsliga riknu fylgisveinasjónvarp- unum tvartur um landa- merk. Filmseftirlitið og SVF Viðv. almennum sjónvarp- um er eftirlitsreglan vanliga tann, at sjónvarpsleiðslan og í ytsta enda tann statsligt valda nevndin hevur åbyrgdina, men samstundis er vanliga siðvenjan tann, at almenn sjónverp viðv. film- um laga seg eftir almenna filmseftirlitinum, eitt nú ikki sýna bannaðar filmar og akta aldursmerk films- eftirlitsins við m.a. at sýna vágiligar, men annars ar vaksnamannafilm- á kveldi, aftaná at oli eru løgst, og eiga sjónverp í skrá at boða skilliga r ikki er skikk- yngri ella børn Í hesum spurningi hevur føroyska filmseftirlitið hig- artil mett, at okkara SvF í summum forum kundi sýnt skynsamari atburð og eitt nú í ivamålum ómakað sær at spurt Filmseftirlitið um tess sensuravgerð og møgu- liga aldursmark og síðani kunngjørt hetta undan filmsyningum sum einskins brúxaravegleiðing, síðani tað í roynd og veru er ein og sam: almenningur sum aimdar fyri báðar stovnar Annars tykist SvF at vera rættiliga skynsamt, tá talan er um skelkandi myndir og frásagnir úr gerandislív- inum. sum tá tað t.d. undan ending frá borgarakrign- im i Rwanda ávaraði um. á komandi ótespiligar. myndirnar vóru Filmseftirlitið og fylgisveinasjonvørp Fylgisveinasjónvarpini, sum eitt nå Tórshavnar By- ráð sendir frá, gerst vituliga einki við hjá okkum á lokal- um og nationalum plani enn meguliga at slokkja, um ov- mikið býður ov mongum ímóti. Slíkar sjonvarpsstød- ir verða riknar út frá reint handilsligum sjónarmiðum við at lýsa fyri fyritøkur, og eg ivist í, um filmseftirlit í sjålvt stórum londum kunnu leggja seg út í nakað har. Spurningurin var nógv frammi á alheims filmseft- irlitsrådstevnuni í London í 1992, har foroyska Films- eftirlitið eisini var umboð- að, men har tóktist lítið annað at gera enn gjøgnum serfrødingafrågreidingar at formana handilssjónvarps- fólk til at sýna hógv í sínum programmurvali og films- framleiðsu, partvis tí at hildið var, at sumt filmstil- far kundi verða fólki og her serliga børnum og ungdóm- um til ógagns, umframt at fylgisveinasendistødir í ein- um landi samstundis lata sina filmsóhumsku »regna« nidur yvir lond og samfeløg, sum møguliga ikki hava ynskt hetta Og her eru vit í útnorði i einari serliga truplari støðu, av tí at tað, sum á euro iska meginlandinum ver sent seint á kvoldi, ve; tíðarmunin sæst fyrr á kveldi her hjá okkum og sjálvsagt = uppaftur fyrr longri vestri í útnorði. Hetta kann volda trupul- leikar, tá vágiligir filmar, sendir seint á kveldi í Euro- pa síggjast her um okkara leiðir áðrenn niðurfaringa- tíð barna. Eitt itøkiligt dømi um hetta fyribrigdið var, tá for- oyska Filmseftirlitið kravdi víðagitna erotiska filmin >9'/ uge« sýndan heilt seint á kveldi og hartil við strongum 18 ára aldurs- marki í biohellum, meðan TV3 gjøgnum býráðssend- aran stutt eftir kundi senda sama film tíðliga á kveldi (her hjá okkum vegna nevnda tidarmun). Filmseftirlitid vidv. biograffilmum I heyst hevur verid nakad av kjaki um, og atfinningum ímóti Filmseftirlitinum fyri at hava totalbannað tann nógv umredda filmin hjá víðagitna leikstjóranum Oliver Stone »Natural born killers, "sum annars var komin á skránna hjá Havn- ar Bio. Sagt skal verða frá, at biografurin, sum altíð, bein- anvegin aktaði einmæltu avgerð filmseftirlitsins, og hevur samstarvið við bio- grafar og videogramhand- lar altíð verið gott. Við tað at talan var um eina frumframførslu vida um í heininum, var avgerð filmseftirlitsins vágilig og djørv, men hevur síðani vist seg at vera púra rgtt. Nevnast kann í hesum sambandi, - at upprunaút- gávan av filminum mátti fimm ferðir gjøgnum sen- Surin í USA. Tað tók 2 mán- aðir, og filmurin var kliptur heilar 150 ferðir, so tað er ilt, at vita, hvussu uppruna út- gávan hevur sæð út, síðani foroyska filmseftirlitið ætlaði sær at kuta megin- partin burtur í endaligu loyvdu útgávuni í Amerika. Í Onglandi er filmurin total bannaður, og aðra staðir er talan yvirhøvur um hogt aldursmark. Annars er foroyska films- eftirlitið ikki erkvisið og »skjytur ikki spurvar við kanónum<, og dømi er um, at Filmseftirlitið hevur ver- ið linari í síni døming enn onnur filmseftirlit, tá tað hevur verið hildið at vera skilagott, t.v.s. í samsvari við mettan miðalhugburð hjá føroyska almenningin- um, og soleiðis eiga films- eftirlit yvirhøvur at virka við at meta eftir, hvat kann góðtakast av fjøldini um- framt sjálvsagt fyrst og fremst at sálda tað niður- brótandi og beinleiðis skaðiliga frá. Filmur er sum eldur og krút: frálíkt og hent í skila hondum og brúkt á rættan hátt, men vandamikið í skeivum hondum og nýtt uttan fyrilit. Og seinru árini eru mang- ir heilt góðir filmar, sonn listarverk, komnir fram, og verri verður tað ikki av, at fólk hava fingið hevi til at síggja teir heilt feskar í góð- um biografi, har estetiska njótingin kann gerast nakað heilt serligt í mun tl í heimabiografinum inni í stovuni, eitt nú á video. Fólk vera altíð ójevn á máli, um tað yvirhevur er beint at hava eftirlit við tal- aða og skrivaða orðinum og í filmshepi myndum vid, men sum gongdin hevur verið hesi seinru árini. eru 3 Eyðun Joensen er formaður í F ilmseftirlitinum. almennu filmseftirlitini nógvar staðir herd mun- andi. Orsekirnar kunnu vera, at summir partar av filmídnaðinum eru farnir út um alt rímiligt mark viðv. tí sidiliga og møguliga skaði- liga, serstakliga tá talan er um harðskapsfilmar, sam- stundis sum vísindin er vorðin meira bangin um skaðiliga árinið av summ- um filmum. Nevnast kann í hesum sambandi, at meðan før- oyska Filmseftirlitið í m.a. norðurlendskum høpi hig- artil hevur verið greitt tað harðasta, so hava tey lin- astu, eitt nú í Íslandi og Danmark, nú ætlanir um at herða eftirlitið munandi við serstakliga harðskapsfilm- um og smábarnapornografi. Aðra staðir hava teir seinru árini skoytt eina eyka skipan upp í filmsensurin, PG-skipanina (foreldra- fylgi), t.v.s. at loyvt verður foreldrum ella ødrum av- varðandi vaksnum at hava børn við sær í biograf til film, har aldursmarkið er nøkur få ár hægri enn barn- ið hevur aldur til, og er hetta út frá tí áskoðan, at tað ikki Tidindabladid CL Á bilar um bern eru í tryggum hondum og kunnu fáa mynduga frágreiðing um filmsinnjhald, sum tey annadhvørt ikki skilja heilt ella ógvast eitt sindur av. Filmseftirlitið kundi hugsað sær eina slíka skip- an eisini at galda í Føroyum, eisini tí at harvið høvdu nøkur foreldur og onnur av- varðandi fingið — størri ábyrgd fyri, hverjar filmar børn og ung sleppa at síggja, umframt at tað heyði lætt munandi um eina stirvna atgonguskipan hjá biografum, har sum nú mangan er neyðugt at skilja familjur sundur í atkomuh- øllini, skal verandi lóg og kunngerð um filmseftirlit haldast til fulnar. Føroyska Filmseftirlitið er ein lítil og sera bíliga rik- in stovnur, men hóskandi til landsins avmarkaðu fíggj- arorku. Filmseftirlitið er kanska ikki so effektivt, sum tað kundi verið, men frægari man vera, at hurðin er ring heldur enn eingin Tórshavn tann 01.12.1994 FILMSEFTIRLITIÐ Eyðun Joensen, form Á SO