leygardagur 10. desember 1994síða 2

FRÆLSI — JAVNAÐUR — BRØDRALAG Tørvandi sambandsstev TAÐ er einki óvanligt i ti, at viðgerðin av einum fíggjarlógaruppskotið er bæði harð og hvass- orðað. Heldur einki óvanligt er í ti, at ting- menn, sum annars eru parlamentariska grundarlagið undir landsstýrinum, taka harð- liga til orðanna móti uppskotum úr Tinganesi. Hetta er partur av tí grundleggjandi ordaskift- inum, sum er so týðandi fyri okkara demo- krati. MEN tað ber tó ikki til, at hver einsakur tingmaður í samgongu kemur við hóttanum um samgonguslit verða hansara og hennara ynski og krøv gingin á meti. Tað má bera til at hava eitt saklig og serigst orðaskifti uttan at tingmenn seta samgonguna upp á spæl. Serliga hugstoytt er at hoyra tingkvinnu sam- bandsfloksins úr Vestmanna, sum er vorðin "ynglingsoffur" hjá loftmiðlunum. Spurning- urin um plaseringina av fiskivinnuskúlanum hevur eftir okkara hugsan verið høvudsevni í fleiri av sendingunum hjá umrøddu loft- miðlum, og tað halda vit vera sera løgid. Ikki tí at vit undirmeta tydningin av hesum skúla. Men tað kann ikki vera rætt at seta ljóskastaran á bert eitt ávíst mál, táhugsað verður um at fíggjarlógin er so nógv nógv annað. Tingkvinna sambandsfloksins áttu eisini at dugað sær hógv, tá hon leggur fram síni sjónarmið aftur og aftur og kemur við eini hóttan fyri og aðrari eftir. Sjálvandi hevur hon loyvi at hava sínar meiningar um hetta mál, men tað átti at borið til at skift orð um hetta í sambandsflokkinum, nú tá ein sambandsm aður umsitur skúlamál. Hví fara í kriggj um henda skúla og hamið seta kílar í sam- gonguna. Hví hevur hon ikki tikið hetta málið upp fyrr? Sama kann sigast um aðrar sam- bandsmenn, sum royna at spæla skugga- stjórn, meðan teir sjálvir eru í stjórn, sum Jóannes Eidesgaard so væl mælti um í tinginum. Tað verður eingin langlívað sam- gonga, um sambandsmenn og -kvinnur aftur og aftur royna at spæla fríspæl og tváa sínar hendur. ENDAMALIÐ við at samanseta eina samgongu við júst fýra flokkum var nettup tað at sleppa undan at skula vera bundin av seks fólkafloks tingmonnum, sum í samgongu allar draga sína egnu línu og dyrka síni egnu áhugamál. Teir fýra flokkarnir fóru í samgongu við tí fyri eygað at vísa fólki, at tað ber til at standa saman og stýra, eisini tá avgerðir, sum ikki gllum líka líkar væl, skulu takast. Tað skal tí vera áheitan okkara á sambands- tingmenn um at vísa, at teir stuða hesi samgonguni og manningini teir hava sett út í Tinganes. Tað kann ikki bera til, at meðan triggir sambandsmenn í Tinganesi reka ein politikk, so reka fleiri av tingmonnum floksins ein heilt annan politikk frá tingsins gátt. Sasíalunin Blaðfóik: Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Útgevari: PM Saslalurin Uppseting: P/F Søslalurin Prent: P/t Pressan 1981 67. ÅRGANGUR 110Térshavn Teletax: 14720 Fróðskaparsetrið og vinnulig menning Viðmerking til fíggjarlógaruppskotið VONMEMRI 199 PR - — Tá ið fíggjarlógaruppskotið varð lagt fram, segði Jóannes Eidesgaard, at dentur verður lagdur á at tryggja vinnuliga menning. Hetta skuldi verða gjørt við at menna fiskastovn- arnar, at seta ymiskar fíggjar- grunnar á stovn, at lækka el- prísin o.s.fr. Hetta ljóðar so vakurt, og er atvóna, atokk-urt gott spyrst burturúr, men hetta eru ikki allar fyritreytimar. Vitan og gransking eru ógvu- liga grundleggjandi fyritreytir fyri allari menning, líkamikið um tað snýr seg um at rgkja fiskastovnarnar, at menna fiskiídnaðin ella oljuvinnuna, ið so nógv verður væntað av. Í Føroyum er einasti veruligi granskingarstovnur Fróðskap- arsetur Føroya. Tí er ikki sam- svar ímillum ætlanina at skerja Fróðskaparsetrið so nógv og tosið um búskapar- menning. Ógvuliga hugstoytt er tað, at tey fólkavaldu tykjast at vísa so litlan ans fyri, hvønn týdning eitt fróðskaparsetur hevur fyri samfelag okkara, bæði sum granskingarstovnur, lærustovnur og sum grundar- steinur undir okkara mentanar- virðum. Hvussu við jarðfréði- ligum kanning á okkara egna øki, og hvussu við grundarlag- num undir okkara fiskifrødi- ligu menning. Hvussu við okk- ara egna máli? Vit kunnu ikki rokna við, at aðrir fara at taka synd í føroyingum og ger ar- beiðið fyri okkum. Ræðslan og virðingin fyri dønum tykist vera so stór, at okkara kosnu menn kappast um at bróta niður alt virksemi, ið byggir á okkara egna fyri at tekkjast danska hjálandaveld- inum. Boðini frá landsstýrinum eru, at sparingin á Fróðskapar- setrinum fyrst og fremst skal umfata alla undirvísing. Bara í hesum boðunum er ein týðilig ábending um framtíðina hjá Setrinum. Tá næsta fíggjarlóg verður gjørd, verður kanska hugsað sum so, at hvat skulu vit hava eitt Fróðskaparsetur til, sum ongar næmingar hevur? Við at leggja niður alla undirvísing frá 1/1-1995, ber til at spara helvtina av teimum 1,2 mió. kr., sum skulu verða spardar komandi ár. Tí verður úrslitið, at fleiri granskingar- stórv mugu verða løgd niður, og við tað at uppsagnartíðin er seks mánaðir, fer sparingin at hava dupulta ávirkan. Hugsa vit um, hvussu trupult er at fáa skikkað fólk at granska og at undirvísa, og hvussu leingi tað tekur at uppbyggja ein slíkan stovn, er vandi fyri, at stovnurin ongantíð kemur at virka aftur. Fróðskaparsetrið er soleiðis sett saman, at fer ein persónur burtur úr heildini, dettur skipanin sundur, tí í fleiri fórum er bara ein granskari á hverjum øki. Tá sparast skal, á hvønn hátt skal hetta so verða gjørt? Skal tað vera søgufrødingurin, mál- frødingurin, ella samfelags- frødingurin, ið skal verða sagd- urupp? Ellaskal ein deild verða løgd niður? Í minsta lagi áttu politikarar at tíkið stóðu til, hvat teir vilja við einum slíkum stovni. Um eingin politiskur endamálssetningur er fyri stovnin, hví so ikki heldur taka hann av í morgin? So kundu vit spart 9,1 mió. kr. umframt tær ætlaðu 1,2 mió. kr. Taka vit sparingina tey farnu seks árini tilsamans, so er Fróð- skaparsetrið skert úr sløk-um 15 mió. kr. niður í góðar 9 mió. kr., hetta er ein skerjing upp á sløk 40%. Hava vit í huga, at skúlaverkið tilsamans hevur fingið eina játtan, ið er fleiri mió. kr. hægri enn í fjør, & mannagongdin óskiljandi. Tí so hesi somu fólk tosa um a seta á stovn eina oljuútbúgv ing, ið skal verða skipað av hesum sama stovni, so gers stødan heilt låturlig. Tú ferst a ivast stórligta í tí politiska trú virðinum, tí hetta er jú skemt, tí ið tað er best. Nógv týðandi gransking fer fram á Fróðskaparsetrinum sum ikki kann fara fram aðra- staðni, tí hon er so staðbundin Lata vit ikki ungdómin fáa inn- lit í hesa gransking, er vandi fyri, at týðandi virði fara fyri skeytið. lvaratos, takið heldur lógvatak um ein av okkara seinastu skansum, so vit kunnu samskipa ta vitan, ið vit eiga, at byggja upp eitt burðardygt samfelag. Leggja vit undirvís- ingina á Fróðskaparsetrinum niður, so taka vit burtur møgu- leikan ai menna samfelagið eftir fóroyskum leisti. Halda vit á at krúpa undir donskum harraboðum, og bróta vit niður alt okkara, so stíga vit ikki úr rossaspori. Her gongur sjón fyri søgn. Óli Jákup Niclassen ÉT Banksaneringen m.v. endnu engang I Dimmalætting og Sosialu- rin fra henholdsvisden 6. og 7. ds. fremkommer Oli Ja- cobsen og Birgir Danielsen med nogle meget skarpe be- mærkninger om mit indlæg vedrørende kritikken af banksaneringen m.v. Der bruges udtryk som arrogan- ce, nedladenhed og illoyali- tet, og visse af mine kom- mentarer udlægges på en måde, der komplet forvri- der meningen. Man mindes H. C. Andersens historie om troldspejlet. Endvidere mener Birgir Danielsen at kunne udtale sig på det færøske folks vegne, når han i overskrif- ten taler om en voksende til- lidskrise i relation til min persån. Jeg kender ikke det færøske folks forhold til Birgir Danielsen, men jeg kender til gengæld mange forstandige og dygtige fær- inger, som i deres holdning og behandling af andre mennesker viser det om- dømme og det sindelag, som skal til for at skabe en fornuftig dialog. Min første indskydelse var ikke at reagere på de to indlæg. Det er nu engang sådan, at fornuftige og an- stændige mennesker, og den gruppe vil jeg gerne til- høre, næsten aldrig kommer godt ud af en pressepole- mik, som den der her er lagt op til. Når jeg alligevel har fundet anledning til et par replikker, skyldes det bl.a. Birgir Danielsens tilsynela- dende ukendskab til Lands- styrets pressemeddelelse af 22. marts 1993 om aktiebyt- tet. = Jeg tillader mig at citere herfra: »Finansieringsfonden af 1992, hvis grundkapital er indskudt af Færøernes landsstyre, og Den Danske Bank har indgået aftale om at ændre ejerforholdene i P/F Føroya Banka og P/F Sjóvinnubankanum. Færgernes landsstyre og den danske regering, der ifølge Finansieringsfon- dens vedtægter skal god- kende sádanne beslutnin- ger, har givet de nødvendi- ge godkendelser. Denne — reorganisering foretages først og fremmest for at koordinere den ind- sats, der er nødvendig for at ændre og forbedre den fær- øske erhvervsstruktur. Denne indsats vil omfatte ikke mindst gældseftergi- velse og fremskaffelse af fornøden anlægs- og drift- skapital. Færøernes landsstyre og den danske regering er sammen med Finansie- ringsfonden af 1992 og Den Danske Bank enige om det nødvendige i denne indsats for at sirke stabilitet og fremgang i den økonomiske aktivitet og dermed den fremtidige velfærd og be- skæftigelse på Færøerne«. Citat slut. Der stod også andre ting i pressemedde- lelsen, der helt og holdent var konciperet af Landssty- ret, men de nævnte passager var de vigtigste. Man kan selvfølgelig vælge at se bort fra rollefor- delingen i den beslutnings- proces, der fremgår heraf. Man kan også vælge at se bort fra eller være uenig i den anførte motivering. Ja, man kan vælge i det hele ta- get at se bort fra de politiske realiteter í denne sagt og i stedet for koncentrere op- mærksomheden om Finan- sieringsfondens formand og alle hans gerninger, med andre ord begive sig ind i en personfiksering. Dette var stilen i Tréndur Djurhuus' meget omtalte fjernsynsudsendelse den 26. oktober 1993, og sidst har Oli Jacobsen i oven- nævnte indlæg bevæget sig ind i samme bane ved sit spørgsmål om, hvorvidt jeg er gået Den Danske Banks ærinde. Dette nærmer sig injurier, men den slags kan man altså tillade sig, når der fra min side kommer et ind- læg, der forsøger at rette op på nogle af de åbenlyse skævheder og fejltagelser, der har præget dele af den offentlige debat. Et par yderligere be- mærkninger til Birgir Da- nielsen. Jeg har ikke og kan ikke udtale mig om interne drøftelser mellem Sjóvin- nubankins tidligere ledelse og Finanstilsynet í oktober 1992. Jeg var ikke til stede ved disse lejligheder og var idet hele taget ikke involve- ret i forhandlingerne forud for bankens rekonstruktion. Finansieringsfonden kom først ind i billedet måneden efter, og stod således uden for optakten til den sanering af banksystemet, der her- med blev indledt. Det er selvfølgelig bekla- geligt, hvis kritikken af Fi- nansieringsfonden har sine rødder i manglende og in- konsistent — information, men jeg har svært ved at godtage argumentet i be- tragtning af alt det, der er sagt og skrevet. Kritikken bunder snarere i en almin- delig frustration over, at Landskassen har måttet på- tage sig en gældsbyrde på 2 1/2 mia. kr., og at der ved sa- neringen af fiskeindustrien er blevet nedlagt et antal fi- - letfabrikker. Og mon ikke der samtidig er kredse på Færøerne, der gerne ser sø- gelyset drejet andre steder hen for at dække over egne tvivlsomme gerninger i de såkaldt gyldne år. Dette skal være mine sid- ste bemærkninger. Det me- get kritiserede indlæg var et forsøg på at bringe klarhed og undgå mytedannelser samt at fokusere på de egentlige problemer, nem- lig den uhyggeligt store ar- æt