fríggjadagur 16. desember 1994síða 8

Síða 8 Nr. 241 — 16. DESEMBER 1994 Stoðið máast undan lærda háskúlanum Jógvan Mørkøre fer av samfelagsvisindadeildini og í Arbeiðsloysistryggingina Stýrið fyri Arbeiðsloysis- tryggingina setti fyrr í vik- uni Jógvan Mørkøre í nýggja stjórastarvið. At ein av grundstuðlunum undir hægri lestri á lærdum há- skúla í Føroyum nú fer úr starvinum er staðfesting av veruleikanum, sum vit nevndu í blaðnum leygar- dagin, nevniliga at tey, sum eru hótt av uppsøgnum fara at leypa av søkkandi skút- uni og fåa sær starv, sum er meiri trygt, enn stovnur, ið ætlast at spara umleið so stóran part av játtanini. Jógvan Mørkøre er út- búgvin cand. mag. frá lærda háskúlanum í Keypmanna- havn við samfelagsfrødi og geografi sum lærugreinum. Eftir lokna útbúgving arb- eiddi hann eitt skifti á Stu- dentaskúlanum og HF skeiðnum í Eysturoy, seinni á Føroya Studentaskúla í Hoydølum og síðani 1989 á Frédskaparsetrinum. Meðan hann var lærari í Hoydglum, var Jógvan Mørkøre eitt skifti formað- ur í Yrkisfelagnum hjá stu- dentaskúlalærarum. Granskingin Tey stívliga fimm árini, Jógvan Mørkøre hevur ver- ið á Fróðskaparsetrinum, hevur setningurin verið at seta samfelagsdeildina á stovn. Ein partur av arb- eiðsorkuni hevur verið nýtt- ur til at granskingararbeið, og í ti sambandinum er Jógvan Mørkøre á fleiri ókj- um komin við íkasti til sam- Tíðindablaðið #7", felagstjaki. | Eitt nú hevur hann fingist nógv við fiskivinnupolit- ikkin, sum hevur verið ríkin í sjeyti og áttati árunum. Hann hevur havt avgjørdar áskoðanir um, hvat hevur verið orsøkin ul óhepnu gongdina, og í tí samband- inum var fyri trimum árum síðani mikil hólmgonga í bløðunum millum Ola Jac- obsen, landsstýrismann, sum tá var formaður í Fiski- mannafelagnum, og ný- kjósaða stjóran í Arbeiðs- loysistryggingini. Seinastu mánaðirnar hev- ur Jógvan Mørkøre verið nógv frammi í sambandi við avtalurnar, sum eru gjørdar millum donsku stjórnina og landsstýrið. Tey lesandi Umframt granskingar- arbeiðið er stórur partur av arbeiðstíðini á setrinum nýttur til at fyrireika upp- tóku av lesandi. Ein nevnd kom í 1986 við einum upp- skoti um, hvussu Fróðskap- arsetrið skuldi skipast sum lærdur háskúli, og tað var í tráð við álitið, at samfelags- deildin tók fyrstu næming- arnar inn í 1993. Ein av fyritreytunum at taka næmingar inn var, at teimum varð tryggjað upp- tóku á útlendskum læru- stovnum til framhaldandi lestur, áðrenn teir fóru undir stødisårid í Føroyum. Tað hevur eydnast setrinum at fáa samstarv í lag við Ro- bert Gordon lærda háskúlan í Aberdeen og við Álborg Universitetscenter. Næm- ingingunum, sum tóku stødisårid í summar, stóð í boði at halda fram við lesn- aðinum á hesum stovnum, og fleiri eru í holt við hesar útbúgvingarnar. Landsstýrið hevur í við- merkingunum ul figgjar- lógaruppskotið skotið upp, at eingir næmingar verða tiknir inn á samfelagsdeild- ina komandi summar, men hóast drívmegin á deildini fer í annað starv, so halda tey lesandi fram til í summ- ar, og tá fáa tey møguleika at halda fram á útlendsku stovnunum. Framtíðin Tað verður neyvan nakar settur í starvið sum samfel- agsfrødingur á Fróðskapar- setrinum, og tað vil siga, at samstarvið innan samfel- agsvísind, sum seinastu fimm árini er fingið í lag og styrkt millum lærda háskúl- an í Føroyum og teir oman fyri nevndu útlendsku skúl- arnar, so við og við fer at halda uppat Samstarvid hevur ikki bara fevnt um næmingarnar, men eisini um verkætlanir innan gransking og fyrireiking av ráðstevnum og líknandi til- tókum. Stýrið fyri Arbeiðsloysis- tryggingina valdi Jógvan Mørkøre millum seks um- søkjarar. Roknað verður við, at hann formliga tekur við nýggja starvinum fyrst í nýggja árinum, helst verður tað 1. februar. -nes Nu stjorna tey lærdu ALS Stórar uppgåvur liggja fyri framman hjá nýggja stjóranum og starvsfólkunum á ALS Eingin stovnur og einki virki í Føroyum er vaksið so nógv í vavi seinastu árini, sum ALS er vaksið. Tá nýggi stjórin tekur við fyrst í nýggja árinum, fer starvsfólkatalið at tátta í tey 20, og tað er neyvan at skjóta við síðuna av at vænta, at samlaða útgjaldið í 1995 og lgnarútreiðslurnar til starvsfólkini fara at at hækka ikki so lítið, tá sam- mett verður við 1994. Stjórasetanin er líður í nýggjum bygnaði á ALS. Ovast er ein stjóri, sum skal hava tríggjar deildir undir sær. Eina deild til Arbeiðs- ávísing, sum Torgerð Niel- sen verður deildarleiðari fyri, eina fíggjardeild, sum Petur Annfinn Johannesen skal hava ábyrgdina av og eina tryggingardeild. Tað varð lýst eftir leiðara til ta deildina samstundis sum tað varð lýst eftir stjóra, men stýrið valdi bara at seta stjóran. Ein av fyrstu uppgávun- um hjá nýggja stjóranum verður at seta leiðara fyri tryggingardeildina og at seta løgfrødingin, sum stýr- ið lýsti eftir, samstundis sum hini bæði størvini vóru leys. Kennir arbeiðið Tánýggi stjórin í ALS fer at meta á fundi við stýrið, verður hann ikki ókendur við umhvørvid. Jógvan Mørkøre hevur sitid sum limur í nevndini fyri ALS, valdur at umboða 22 fakfel- ég, sum hava sáttmála við landsstýrið. Tað verður heldur einki nýtt í at mata Ola Jacobsen í stýrinum. Fram til hann gjørdist landsstýrismaður, umboðaði Óli Jacobsen fiskimenninar í stýrinum, og nú metir hann viOhvørt á stýrisfundum, tí hann mill- um annað er landsstýris- stýrismaður = í arbeiðs- marknaðarmálum og har- við ALS spurningum. Nógv at tríva í Uppgávurnar hjá nýggju leiðsluni í ALS eru nógvar og fjøltáttaðar. Fyri stuttum er avrátt, at útgjaldið skal hækkast, so tað aftur verður 70 prosent av arbeidsmannalønini, at rullandi útgjaldið skuldi takast av, og at tíðin, sum arbeiðsleys kunnu fáa út- gjald úr skipanini, skuldi leingjast. Á fíggjarlógaruppskot- inum hjá landsstýrinum, sum figgjarnevndin situr og vendir og snarar hesa vik- una, eru 50 milliónir krónur settar av til arbeiðsleys. Stóri = spurningurin er, hvussu langt hesar millión- imar røkka saman við ti, sum verður goldið inn av lønmåttakarunum, ið fram- vegis hava arbeiði, og av arbeiðsgevarunum. Røddir hava verið frammi, sum siga, at botn- urin á kassanum fer at siggj- ast rættiliga skjótt, og at hann verður tómur, áðrenn fyrsta fjórðingsárið av 1995 er farið afturum. Tað ber ikki til við vissu at siga, hvussu gongdin verður hesum viðvíkjandi, Hon er m. a. tengd at, hvussu tað verður við talin- um á teimum arbeiðsleysu. Hverja ferðein arbeiðsleys- ur fer í arbeiði minkar út- gjaldið og inngjaldið veks- ur, og hverja ferð ein í arb- eiði gerst arbeiðsleysur, hækkar útgjaldið, meðan inngjaldið minkar. Tí sigur tað seg sjálvt, at talið á teim- um í arbeiði hevur nógv at siga. Tað talið er tengt at fleiri lutum. T.d. hevur tað nógv at siga, hvussu nógvur fiskur kemur upp á land. Arbeiðsávísingin Ein onnur uppgáva hjá nýggju leiðsluni í ALS er at fáa Arbeiðsávísingina at rigga. Upprunaliga var ætl- anin við skipanini, at hon eisini skuldi vera ein ávís- ing viðvíkjandi arbeiði og ødrum framtidarmøgulcik- um hjá teimum arbeidstøku, men gongdin í arbeiðsloys- inum tók beinini undan flesiu uppgávunum, soleið- is at starvsfólkini higartil hava havt meiri enn nóg mikið við at taka sær av spurningunum, sum standa fremst hjá teimum, sum eru komin út í arbeiðsloysi. Leisturin, sum skipanin upprunaliga varð skorin eft- ir, var soleiðis háttaður, at arbeiðsávísingin var hjá lokalu arbeidarafeløgun- um. Andin í hesum mundi vera, at tað varð eina mest hugsað um, at tað fóru at verða limir i arbeiðarafel- øgunum, sum fóru at gerast arbeiðsleys og harvið fóru at hava tørv á arbeiðsávís- ing. Gongdin hevur verið ødr- vísi, enn roknað varð við, tí so ógvuliga nógv onnur enn bert limirnir í arbeiðs- mannafeløgunum hava merkt svidan av arbeids- loysinum. Nýstovnaða ávísingardeildin hjá ALS skal samstarva við lokalu ávísingarnar, men tað er neyvan at tamba hugflogið ov nógv at rokna við, at tað fara at standast spenningar um, hvørjar uppgávur åvis- ingardeildin skal røkja og hvørjar lokalu åvisingarnar skulu røkja. Nýggja leidslan — stjóri, fíggjarstjóri, løgfrødingur og åvisingarleidari — hava bókligan lærdóm, meðan andin upprunaliga var, at her var talan um spurningar, sum lokalu fakfelagsfólkini skuldu syrgja fyri. Hvussu tað samanspælið fer at tørna út, velst m.a. um handalag hjá leiðsluni. Eydnast tað ikki væl, so ber væl til at ímynda sær, at kinkur kem- ur i millum arbeidarafeløg- ini og ALS, og tå er so stutt til politiska kreppu, av teirri orsøk, at verkamannafylk- ingin stendur Føroya Arb- eidarafelag so nær. -nes