fríggjadagur 30. desember 1994síða 2

blaðið Við áramót Oddagrein ÁRIÐ, id nú er um at vera farið, var á mangan hátt eitt tungt ár. Arbeiðsloysi og vanlukkur á sjógvin- um, húsagongdir og eingin positiv vend i búskapar- ligu gongdini at hóma. Afturat gllum hesum skulu leggjast teir evindaligu dómadagsspádómarnir frá øllum teimum mongu serfrødingum, ið eftir áheit- an ella sjálvbodnir hava analyserað og mett um støduna. Ja, tað hevur beinleiðis regnað yvir Før- oya fólk við døprum spádómum og katastrofu- myndum. Her er eingin vón og einki ljós fyri stavn, um farast skal eftir serfrødingunum. en — POLITISKT gav årid eitt skifti og fyri fyrstu ferd i tiggju år nevur sambandsflokkurin leidsluna av landsstyrinum. Tad er enn ov tidliga at meta um tydningin av hesum skifti, men vit vóna sum helst flestu føroyingar, at tað fer at eydnast landsstyr- inum at venda skeivu gongdini og fáa føroyingar aftur í arbeiði. At landsstýrismanningin er sakliga dugnalig ivast vit ikki i, men torført kann vera at síggja púra klárt, hvønn politikk ætlanin er at reka og hvørji itøkilig tiltøk landsstýrið ætlar at mæla tinginum til at samtykkja til tess at halda tað, sum er lovað. Landsstýrið hevur eitt nú lovað at fáa til vega 3000 nýggj arbeiðspláss alt fyri eitt, men hevur samstundis longu nú viðurkent, at hetta er setningur, sum ikki gerst í eini handavending. Forvæntningarnir vóru og eru framvegis stórir og vónbrotið verður stórt, um ikki livað verður upp til forvæntningarnar. SPURNINGURIN er so, hvussu møguleikarnir eru at venda gongdini til tad betra. Her eru nakrir glottar at hóma hóast alt. Seinasta avtalan vid rikisstyrid loysti nøkur av teimum bondum, sum fordadu fyri einum vinnufremjandi politikki. Í landsstýrinum tykist vilji at vera at reka ein meira virknan vinnu- politikk eins og útlit eru fyri at lætt kann verða um skatta- og avgjaldstrystid. Fiskastovnarnir tykjast at vera á veg uppaftur og útlit eru fyri eini føroyskari oljuvinnu i eini framtid, id ikki er so langt burturi. Men tad hastar vid einum virknum og frameftir- vendum uppbyggingarpolitikki, ti jú longri tid, ið gongur, jú torfgrari verður at venda gongdini, tí vit missa framvegis okkara besta tilfeingi í uppbygg- ingarpolitikkinum — tað unga og vælútbúna fólkið. STØDAN er trupul, men hon er hóast alt ikki vón- leys longur. Stødid er lagt fyri einum politikki, ið kann venda tí skeivu gongdini. Ti ræður um ikki at taka mótið frá fólki, men heldur royna at seta mót í fólk. Føroyar og føroyingar hava áður ligid lágt, men hava altíð reist seg aftur. Tað fara vit eisini at gera hesaferð, hóast tøkini verða tung og føroyingar fáa brúk fyri øllum sínum tolni og seiggi. HER á blaðnum takka vit lesarum og viðskiftafólki fyri gott samstarv í árinum, sum nú fer aftur um bak. Vit fara at royna at gera eitt uppaftur betri og meira fjølbroytt blað í komandi ári, har vit fara at leggja meiri dent á orðaskifti og mentanarligt tilfar, enn vit hava gjørt higartil. Eisini fara vit at royna at gkja um tidindaflutningin og í hesum sambandi at bera lesarunum meira landsdekkandi tilfar. Við hesum orðum ynskja vit øllum Føroya fólki eitt gott nýtt ár. Svsíalunin Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Múller Fyritaksstjóri. Krisjan Dahl Ljósmyndari: Kalmar Lindenskov FRÆLSI— JAVNADUR — BRØDRALAG Blaðjólk: Randi Jacotisen - Dagny Útgevari: PA Soslalurin — > Joensen - Tårfinn Smith - | Uppseting P/Æ Søslalurin ; Argjum Kilmar Jan Hansen - Prent: P/Æ Pressan 1981 | Telefon: 11820 Jústínus Eidesgaard 67. ÁRGANGUR Bústaður: Argjavegi 26 | Postadr: Postsmoga 76 110 Tórshavn Teletax: 14720 Tey arbeiðsleysu skulu sjálvandi arbeiða Politikarar og fjólmiðlar gera alt ov lítið burtur úr teimum arbeiðsleysu. Peningur til tey arbeiðsleysu er ikki nóg mikið. Øl arbeiðsleys eiga at fáa eitt tilboð um arbeiði, eins og »Ung í arbeidi« Eg hitti ein arbeidsleysan vinmann í Havnargøtum nú ein dagin. Hann segði mær, at hansara nýggj- ársynski var, at hann slapp til arbeiðis aftur. Nú orkaði hann ikki longur at ganga fyri onki, og tað var líkamikið, hvat arbeiði hann slapp at gera. Hann segði mær eisini, at sum tíðin leið, gjørdist stødan hjá hon- um verri og verri. Hann gjørdist so líðandi sálar- liga sjúkur, hann orkaði ikki hvgnn dag at svara fólki, hvat hann fekst við, og nú merkti hann av álvara, hvussu eyð- mýkjandi tað var at verða vrakaður av samfelag- num. Hetta er óivað stødan hjá nógvum føroyingum, nú bert nakrir fáir timar eru eftir av 1994, og vit fara inn í eitt nýtt ár. Túsundtals føroyingar eru fluttir av landinum, og hava nógvir av teim- um nú arbeiði og eina góða tilveru. Men tað eru fólk í Før- oyum, sum av ymiskum orsøkum ikki hætta sær av landinum. Hetta eru í fleiri fórum fólk, sum eru komin upp í árini, men framvegis arbcidsfør. Tað eru hesi fólk, sum eiga at fáa eitt tilboð frá samfelagnum um arbeiði, eins og væleydnaða til- takið >Ung í arbeiði<. Er tað ikki heilt burturvið, at ognir hjá landi og komm- unum fara í órgkt av sparingum, samstundis sum fólk í góðum árum ganga framvið hendur í lumma og fáa »løn« frá ALS? Politikarar og fjølmiðlar Politikarar og fjølmiðlar hava gjørt nógv burtur úr teimum arbeiðsleysu, tá ið tað snýr seg um arbeiðsloysisstuðul. Skal stuðulin vera 60% ella 70% av eini arbeiðs- mannaløn, ella hvussu leingi skulu fólk vera í arbeiðsloysistryggingini. Men ongin tekur upp á tunguna, hvussu tað stendur til hjá teimum ar- beiðsleysu. Hvat fáa tey tíðina at ganga við, hvussu eru tey fyri likam- liga og sálarliga? Eg meti Føroyar at vera í eini undantaksstødu, eins og ein natúr- katastrofa aðrastaðni í heiminum. Tá fáa fólk tilboð um salarliga og aðra hjálp. Eg fari tí at heita á politikararnar og fjøl- midlarnar um at gera meira burtur úr teimum arbeiðsleysu. Her hugsi eg ikki um pening, men um menniskjaliga partin. Tað eru nógvar lagnur, talan er um, og tað hava hesi fólk ikki uppiborið. Eg las í endurminning- unum hjá Goldu Meir, fyrrverandi ísraelska leið- aranum, hvat Ísracl gjørdi, tá ið túsundtals fólk streymaðu til Ísracls eftir seinna heimsbar- daga. Øll, sum komu til landið, skuldu merkja, at Israel hevði brúk fyri teimum. Smá og stór projekt vórðu sett í verk, og sum Golda Meir sigur, øll projektini komu ikki at gagna landinum, men høvudsendamålid varð rokkið, nevnliga at fólk ikki fóru í hundarnar. Neyðarróp ! Fakfelagsleiðara og politikarar í Føroyum skulu vita, at tað er teirra skylda og samvitska, at tey arbeiðsleysu fáa til- boð um arbeiði. Tey ar- beiðsleysu skulu arbeiða fyri upphæddina, tey fáa frá arbeidsloysistrygging- ini, alt annað er moralsk- ur undirgangur. Stødan er, at fakfeløg- ini og politikararnir eru bangnir fyri, at tey arbeiðsleysu fara at kapp- ast við privata arbeiðs- marknaðin, og at onkur møguliga fær bíliga arbeiðsmegi. Alt hetta má skúgvast til síðis í núverandi undantaksstødu, tí talan er um at bjarga føroysk- um menniskjalagnum. Farið ein túr í býin ein vanligan seinnapart. Fólk ganga og dríva í gøtun- um, tey vita sær onki at gera. Arbeiðsorkan hjá teim- um arbeiðsleysu eigur at koma landi og kommun- um til góðar. Tað er nóg mikið at triva i, so langt sum eygad sær. Gott nýggjár og latum okkum fara inn i 1995 við herrópinum »Øll í arbeidi«, Vagnur Michelsen móti fimm Himmerlandsbanken, sum var farin á heysin. Millum teir Larsen, varðastjóri figgjareftirlitinum. fimm åkærdu, eru tveir mans, sum eru rættiliga kendir í Føroyum - og tað ikki fyri tað góða: Eigil Mølgaard, stjóri, og Peter Sylvest Tað er leikluturin hjá júst hesum stovni í sam- bandi við føroysku banka- samanleggingina, — løg- tingid vil hava lystan ut i æsir. lllgruni er um, at okkurt óregliligt eisini fór fram tá. >I lagi« Eigil Mølgaard sigur í gjár við blaðið Det fri Aktuclt, at hann er væl nøgdur við, at málið nú verður kannað til botns. - Eg havi íkki verið við til at geva Himmerlands- bankanum ógligar skatta- fyrimunir, sigur hann. Mølgaard ræðist ikki rættin Eigil Mølgaard skal fyri rættin í sambandi við málið um Himmerlandsbankan og Sparekassen Nordjylland. Men hann sigur seg einki óttast Danska stjórnin avgjørdi týsdagin, at tæn- astumannasak skal reisast embætis- monnum, sum hava verið blandaðir uppí gøluna um Sparckassen Nordjylland. Hesin sparikassi fekk helst ólógligar skattafyri- munir, tá hann yvirtók - Og ein tænastumanna- sak gevur bæði sakligar og tryggar rammur fyri kann- ingunum. Eg vænti mær at fåa »fair play«, leggur hann afturat. Eingin dømdur Stjórnin hevur avgjørt av seta hetta í verk fyri at fáa greiðu á, hvør hevur á- byrgdina av tí, sum hendi. Men at nakar embætis- maður verður dømdur, hendir valla. Í ringasta føri kann onkur fáa átalu, verður hildið. S-S-