fríggjadagur 30. desember 1994síða 19

Tíðindablaðið { sostalurin | Nr. 249 — 30. DESEMBER 1994 Síða 19 galda komandi try árini, og so aðrar vinnufremjandi lógir, sum verða gjørdar klárar at leggja fyri ungid. Í nyggjastu hagtølunum hava vit åbendingar um, at tað gongur rætta vegin. Pri- vata framleiðsluvinnan er nakað økt í 1994, meðan al- mennu tænasturnar og byggi- og handilsvinnan saman við flutningi er minkað nakað. Vit mugu framvegis styrkja privatu framleiðsluvinnuna. Gera vittað, so fer handilsvinnan og flutningsvinnan at fylgja við. Almennu tænastunum mugu vit halda í stuttum tjórði. Byggivinnuni er neyvan ljós fyri komandi árini. Vitmugu síggja í eyg- uni, at vit í åttatiårunum hava bygt okkum langt inn í komandi øldina. Ótryggleikin Er einki sum kann verða stórt afturstig? — Tað eru fleiri spurning- ar, sum kunnu órógva okk- um, men vit vita hverjir teir eru. Hverjir eru teir? - Almennu grunnarnir — Húsalánsgrunnurin, Ídnað- argrunnurin og Menningar- grunnurin — saman við Arb- eidsloysisskipanini eru spurningar, sum neyvan eru avgreiddir eina ferð fyri allar. Og so hevur tað stóran tydning, hvørjar kvotur vit fáa í fremmandum sjógvi. Tað kann enda við, at vit ongan sáttmála fáa við Nor- eg, men eg velji at rokna við, at tað endar við einum sáttmála. Men so skulu vit eisini nevna lutirnar, sum benda á mótsatta borðið. Í ti sambandinum vísir løgmaður á, at allar hugsan- ir um at minka um blokk- stuðulin ella at prístalsvið- gera hann eftir føroyska prístalinum eru lagdar á hillina. Blokkurin verður framvegis reguleraður eftir danska prístalinum. Danski prisvøksturin er tvey pro- sent stórri enn tann før- oyski, og tað bar við sær, at blokkurin fyri 1995 er ásett- ur til 843 milliónir móti 826 í 1994. Harafturat eru tað fleiri útreiðslur sum tyngja fíggj- arlógina, men sum nú fara at minka. T.d. verður havna- ætlanin liðug í 1995, sjúkra- húsið í Suðuroy verður lið- ugt útbbygt og millum- bylgjusendarin verður út- goldin. Ikki meiri fram eftir fummum Edmund Joensen heldur, at tað er ógvuliga avger- andi, at tað, sum hann kallar fram-eftir-fummum-polit- ikkurin verður avloystur at meiri málrættaðum polit- ikki, sum verður rikin innan fyri greitt avmarkaðar karmar. — Tað hevur kostað før- oyska samfelagnum ógvu- liga nógv, at tað almenna hevur játtað í eyst og vest, og atlandskassin hevur tíkið um endan, tá trupulleikarnir eru akuttir. Gera tit nakað, sum fer at bóta um tað? — Vit eru komin burtur úr veðhaldspolitikkinum, og vit royna at fáa fastatøkur á almennu útreiðslunum, so tað ikki verður neyðugt við eykaútreiðslum. Okkurt er batnað. T.d. eigur Postverkið eina milli- ón á fíggjarlógini. Postverk- ið og aðrir almennir stovnar eiga at hvíla í sær sjálvum. Eisini Strandferðslan? — Tað ber neyvan til. Men vit mugu gera upp við okk- um sjálvi, hvat vit vilja gjalda fyri samferðsluna. Tá karmurin er lagdur, so ber ikki til at økja um útreiðsl- urnar á einum gki, uttan at tað verður spart onkra aðra staðni. Hetta skal eisini vera galdandi á tungu almennu økjunum. Tá hugsi eg um sjúkrahúsini, skulamar og almennu veitingarnar. Tit tosaðu um privatiser- ingar undan løgtingsvalin- um. Hvussu gongur við teimum? — Vit eru fýra flokkar í samgonguni, og tað skal verða semja um tær privati- seringarnar, sum skulu ger- ast. Vil tað siga, at tit hava slept tí hugsanini? — Nei. Vit ætla framvegis at privatisera teir reyðu last- bilarnar. Ein annar stovnur, sum nógv hevur verið tosað um at privatisera er Lands- verkfrødingurin. Núer virk- semið so mikið lítið har, at har er næstan einki at priva- tisera. Styrisskipanin Hvat fer løgmadur at nýta komandi árið til? - Umframt vanliga ger- andisdagin eru tað fleiri stórir spurningar, sum skulu loysast. Ein er nýggja stýris- skipanarlógin, sum er sam- tykt. Tann parturin, sum hevur við lógararbeiðið at gera, skal setast í verk á ólavsóku. Eitt ár seinni skal tann parturin, sum hevur við ráð- harrastovurnar at gera, set- ast í verk. Í tí sambandinum verður fyrireikingararbeiði at gera. Tað hevur ikki minst áhuga hjá løgmanni, sum verður stjórnarleiðari undir nýggju skipanini. — Vit arbeiða við eini kanning, sum skal gera klárt, hvussu mest fæst fyri pengarnar, ið verða brúktir til fyrisitingina. Tað er av alstórum týdningi, at hetta víttfevnandi arbeiðið verð- ur gjørt. Marknaðurin Sáttmálasamráðingarnar við ES eru avgerandi fyri framtíðina. Í samgongu- skjalinum stendur, at vit skulu kanna, hvor best gagnliga skipanin er. Tað arbeiðið verður sett í verk beinanvegin í nýggja árin- um. Hvussu fer tað at ganga fyri seg? — Tað verður ein bólkur settur, sum skal gera arbcið- ið liðugt innan tríggjar mån- aðir. Vit hava ikki avgjørt, hvor skal manna hann, men ein møgulciki er at gera sum í Íslandi. Har var tað Fróð- skaparsctrid, sum savnaði tilfarid, sum so var vidgjørt í einum størri forum, mann- að við Ld. umboðum fyri vinnuna. Eg vóni, at urslitid av ti arbeiðnum kann vera liðugt á ólavsgku, so polit- ikarnir kunnu taka stóðu. Annars arbeiða vit dag- liga við sambandinum mill- um Føroyar og ES. Ein spurningur er, hvussu skal vera vid sambandinum vid londini, sum å nyggjårinum fara úr EFTA og upp i ES. Vit hava sáttmála við tey. Uppsagnartidin er eitt ár, og vit arbeiða við at fáa gagn- liga skipan í sambandi við, at tey fara uppí. Ein annar spurningur eru smáar — men fyri okkum tydninzarmiklar — broyt- ingar í galdandi sáumála. Har sær út til, at vit fyrst í komandi ári fáa ta broyting, at avmarkingin í útflutningi av pancradum vørum verð- ur tikin burtur. Uppskot um . hetta er komið so mikið langt, at tað verður lagt fyri EFráðið tíðliga komandi ár. Løgmadur hevur ábyrgd- ina av oljuvinnuni. Har heldur hann tað gongur sum ætlað. Arbeiðast skal við lógarsmíðinum, so tað til ásettu tíðina verður klárt at bjóða út. — Undirgrundini hevur gingið striluð við. Tað skal haldast fram við samráðing- unum á embætismanna- stígi, men tað hevði verið gagnligt við ætlaða fundin- um við bretska politiska myndugleikanum. Hann verður eina ferð í vár. Mugu vera frammanfyri Løgmaður heldur, at tað er alncydugt, at føroyingar læra at vera meiri virknir, soleiðis at skilja, at samfel- agið ger seg klárt til tær broytingar, sum koma utt- anífrá og inn yvir okkum: — Tað hevur oftast verið soleiðis, at veruleikin hevur yvirhálað okkum, soleiðis at vit í skundi hava verið noydd at úllaga okkum broyttu fyritreytimar. Tað ber ikki ul í longdini. Um vit vilja vera limir í felags- skapur.: ella ikki, so broytir tað ikki verulcikan, at vit eru partur av alheimssam- felagnum, og at avgerðir, sum verða unar í altjóða hópi, koma okkum við. Hvat ætlar tú at gera við tað? — Eg kundi hugsað mær, at ein bólkur av serfrøding- um fekk til uppgåvu at fylgja vid, lodda dypid og kunna um, hvussu altjóða rákið er, Ld. tá tað ræðum um havrætt, undirgrund og marknaðarbroytingar. H6- ast fleiri avtalur eru gjørdar seinastu árini, sum tykjast røkka fleiri år fram í tíðina, so kunnu vit neyvan rokna við, at skipanir av ymsikum slagi verða Gbroyttar í nógv ár. Tað gongur við alt stórri ferð, og vitmugu fylgja við, hvat rørir seg. Eg imyndi mær, at nevnd- in eisini hevði eina rådgev- arauppgávu ella var ein strateginevnd. Tað hevði avgjørt verið gagnligt. Føroyar eru í altjóða høpi ikki nógv gðrvísi enn ein hvor fyritøka. Á virkinum hjá okkum norðuri á Oyri kunnu vit ikki sita og hyggja at okkum sjálvum og halda, at tað fer at ganga. Vit noyðast alla tíðina at fylgja við og tillaga okkum, og tað haldi eg eisini, at pol- iuski mynugleikin skuldi kent ábyrgd fyri. Alitisváttan Í hesi vikuni varð fyrsta veljarakanningin kunn- gjørd cftirløgungsvalid, og gav hon sambandsflokkin- um størstu framgongdina. Tað frøist sambandsfor- maðurin sjálvsagt um: —Øll minnast, hvussu tor- ført tað var at skipa sam- gongu. Tað miseydnaðist við borgarligu samgong- uni, og so noyddust vit tvørtur um miðjuna. Tað var nógv tosað og skrivað í tí sambandinum. Men tað eydnaðist, og eg síggi velj- arakanningina sum eina álitisváttan fyri tað arbeið- ið. Og fyri tað arbeiðið, sum vit síðani tá hava fingið frá hondini. Men tað sá ikki so væl út hjá samgonguflokkunum? — Samgongan sum heild segðist í kanningini at vera styrkt síðani valið. Aftur- gongdin hjá javnaðarflokk- inum og sjálvstýrisflokkin- um var næstan eingin, og so hevði verkamannafylking- in lítla framgond. Tað haldi eg at bæði sambandsflokk- urin og samgongan kunnu vera nøgd við. Nýggjársynski Vit biðja løgmanni gott nýggjár. Hann takkar fyri og ynskir á sama hátt. Vit spurdu hann at enda, hvørji nyggjårsynskini hjå løg- manni eru: — At tað má ganga framá fyri land og fólk, soleiðis at føroyingurin trivist i Føroy- um. Hetta er m.a. tengt at politiska arbeiðnum, og í tí sambandinum ynski eg, at samgongan megnar at stýra kósina, sum er stungin út, og harvið greiðir setningin, sum hon hevur sett sær. Tað er ikki so lítið at ynskja sær, tí vit vita, at trýstið verður stórt frá nógum síðum. -nes