leygardagur 14. januar 1995síða 13

Nr. 10 — 14. JANUAR 1995 tíðindablaðið 13 ru bara oyndfirðingar at síggja, tó ein gøtumadur zongur í millum teirra Fyri tað mesta eru tað yndfirðingar sum arbeiða her, men so hendur jú tað, at genturnar í bygdini blíva lorlovaðar og so koma sjerkamir eisini til arbeiðis »mkur hongur við hóast tað er komið ul einkis, greiðir em kvinna skemtandi frå Í havnini liggja nakrir bátar, fiskilíkindi eru ikki g tað arbeiði sum finnst í gomlu útróðrarbygdini Oyndarfjørður hendan hós dag stavar ikk: frá miðunum á Nordhavinum, men frå aling út á sandgrynnuni, á berggyltu, skrubbu og seiðaleið Inni á virkinum verður laksurin kruvdur. Her ar beiða mest kvinnum, men einstakir hanar ganga í mill um. Hetta er tungt og rátt arbeiði at:kryvja laks og skilir seg kanska ikki so nógv burtur frá arbeiði frá ødrum fiskavirkjum. Mun urinertå, at her er altíð talan sum spillfeska veru og ikki vikugamlan ísaðan fisk Fiskurin verdur kruvdur og vaksaður, síðan verður hann lagdur í flamingokass ar, vigadur og is og stáplaður upp i kølimimin um Vanliga verður arbeitt triggjar dagar um vikuna Fiskurin fer av landinum tysdag og fríggjadag. Fisk urin vit skriva um í dag er í latum á veg niður við Smyrli Kryvjingarvirkid í Oynd- arfirði heldur ul í fiska- virkinum hjá Oyndfjarðar Kommunu. Her hevur frammanundan verið salt- fiskavirking, men nú hevur Norðaling leigað virkið, fyrst og fremt ul at kryvja egna framleiðslu, men eis- ini er ætlanin at taka móti fiski frá bátunum í várróð- inum Havnamaður í Oyndarfirði Stjórin kryvjingarvirkin- um og á alibrúkinum á fjørdinum eitur Rógvií Niel- sen. Hann er nøkur og fýrati ára gamal, er giftur í Oyndarfirði og hevur búð í mong ár í bygdini. Seigliga oyndfjarðarmálið, har »er« er bannlýst hevur ikki rinið við Rógva. Hann tosar framvegis havnamál. Hann situr á lítlu skmvstovum á virkinum. Hon er einfalt innrættað, bert tað neyð- ugasta, fax, teldur og tele fon. Hann hevur úr at gera Telefonin kimar, hann selir laks til Spaniu, biður um fóður, syrgir fyri øllum pappírsarbeiðinum, men hann hevur eisim tíð at pråta Verktíðin hjá okkum á kryvjngarvirkinum er frá september ul mai. Um sum mand taka vit ikki laks. Vit byrjaðu her í húsinum i 1993. Aðrenn lótu vit fiskin ul kryvungarvirkimi í Kal bak og Kollafirði. Fyri munurin atkryvja sjålvir er, at vit hava betri møguleika at selja veruna og so fáa vit esim ter krónumar, sum eitt kryvjngarvirkið skal hava í vinningi, sigur ROgvi Nielsen Men størsti vinningurin fyri bygdasamfelagið er, at eitt tílíkt virkið gevur ar beiði. Vil rindadu tvær milliónir í lønun í fjør ul fólkið her á virkinum og ul teir sum fóðra fiskin og annars arbeiða við ring arnar, sigur Régvi Nielsen Eina fiskasølu Eg haldi, at ein stórur trupulleiki hjá føroysku alarunum er, at vit eru alt ov nógvir sum fáast við at:seljaá fiskin. Alararnir skuldu gingið saman um eina stóra fiskasølu, sum hevði pening og orku ul at gera mennandi seluarbeiði i keyparalond unum. Í løtuni er tað so leiðis, at flein selja royna at selja sama fiskin ella somu partiim. Keyparin fær á hendan hátt varðhugan av at nógvur fiskur er á markn aðinum og tí vil hann ikki bjóða nóg høgt, sigur Rógvi Nielsen Vit selja sjålvir ein stór an part av okkara fram leiðslu, men hetta er tíðar- krevjandi og vit fáa kanska heldur ikki besta úrslitið, ti vit hava ikki pening ella orku ul at rókja sambandið við keyparan. Sluppu vit frá søluarbeiðinum, so kundu vit nýtt orkuna ul alingina, sigur Rógvi Nielsen. Saknar ein vrakarastovn Rógvi er ikki fegin um at vrakarastovnurin varð av- tikin. Tað henda >svipsara< av og á og vånaligur føroy- skur laksur kemur å markn- aðin. Hetta er sera ringt fyri okkara umdømi. Ein trupul- leiki er, at menn svelta laks- in ov stutt áðrenn hann verður tíkin. Ein vrakara- stovnur kundi syrgt fyri, at fiskurin fekk tað góðsku- váttan, sum hann eigur, Soleiðis at keyparin veit hvønn fisk hann fær. Vit eru tað fjórstørsta útflytara- landið av alifiski ul Europa, men eg haldi at keyparin veit ov líuð um okkum. Norðmenninir duga betri at marknadarføra seg. Keyp- arin hugsar, at norski fisk- urin er fyrstaflokks, før- oyska kunnu vit altíð hava ul at taka. Ein vælvirkandi fiskasøla og ein vrakara- stovnur kundi bøtt munandi um okkara umdømi, sigur Rógvi Nielsen. Norðmenn hava ein fyrimun fram um okkum, teir kunnu flyta laksin við bili. Men annars eru vit kappingarførir. Vit hava lægri lønanitreidslur enn norðmenn. Eg haldi ikki tað er neyðugt hjá okkum við lægn lónum fyri at yvirliva, sigur Rogvi Nielsen Marruna av ES- folkaatkvøduni Rógvi var ein av teimum, sum gekk við hjartanum í lummanum, tá norðmenn skuldu atkvøda um teir skuldu uppí ES ella ikki. Tað hevði verið ein katastrofa« fyri føroysku alivinnuna um Noreg fór uppí ES. Eg eri av tí áskoð an, at fór Noreg uppí ES, so áttu vit at fand uppí dagin fyri. Annars haldi eg at:vit áttu at:farið uppí ES. Vit hva + Tad larmar illa i kryvjingarrúminum. Fólkið nýtir oyraverju av fiskivinnuni, her er ongin fiskur hjá okkum sjálvum og ti høvdu vit fingið fyri- munir av ES-samarbeiðin- um. Framtíðin hjá føroying- um er at leggja seg eftir at góðska fisk og vera klárir at luttaka um olja verður funn- in, sigur Rógvi Nielsen Í løtuni liggur prísurin á føroyskum alifiski um 29 krónur fyri kiloið. Hvussu 5 5 Blóðgararnir uttanfyri driva u ber tað til, at alivinnan klårar seg vid so lågum prisi, tå bert fyri nøkrum fåum årum sidan ikki bar til at ala fisk undir 38 krón- ur kiloið? Eg haldi vit eru vorðnir dugnaligari at ala fisk. Eisini eru nógv alibrúk farin gjøgnum saneringsmylluna og borið hevur ul at keypa bíligan útbúnað frá alibriuk - um, sum eru farin á húsa- gang. Men útlitini eru ikki alt ov bjørt hjá nógvum Hea árið er seinasta árið at studningur verður latin til smolud. Vit fáa fimm krónur fyri smolud í stud ningi í løtuni. Tá studning- urin er burtur fella helst fleir alibrúk fyri ham- aranum, sigur Rógvi Nicl sen. Myndamaðurin er klovin uppí ein truck Men prísurin átti at ver ið betri, helst um einar 31 krónur fyri kiloið og eg tvist ikki í at høvdu vit eitt væl skipað séluarbeiði í eimi fiskasølu, so fingu vit eisini betri pris. Eut vrakara eftirlit hevði eisini hjálpt til at lyft prísin uppefur, sigur hann Vit eru vorðnir betri at ala fisk, men vit arbeiða eisini meira. Vit byrjaðu við 67.000 smoltum. Nú seta vit 250.000 út á hvørjum ári og vit hava ikki sett fleiri fólk orsakað av hesum. A Oynd arfirði verður ein partur av fiskinum fóðraður við maskinum. Men á Fugla firði verður alt fóðrað við hond. Vit hava sera dugna ligar fóðrarar og vit fáa meira burturúr at fóðra við hond, sigur Rogvi Ni Myndugleikamir hava boðað frá, at SEN lækka prísin. Hetta verður em stórur fynmunur fyr okkum. Tá hava vit møgu leika at fáa fóðrið biligar Vit keypa alt fóðnð frá Havsbrún í Fuglafirði. Tað eru eimi 900 tons um árið Fóðrið úr Fuglafirði er minst líka gott sum útlend ska. Ein fynmunur er, at vit kunnu altíð fáa hendur á ti Ikki er neyðugt at binda nógvan pening í stóra goymslu, tá vit keypa før oyskt, sigur Rógvi Nielsen Vit hava verið sera hepnir við sjúkum. Men í fjør fingu vit sjúkt smolt og tað gav trupulleikar. Annars erongin trupulleiki við lús á Oyndarfirði. Her er góð út- skifung, fjørðurin er grun- nur og onkur heldur at kop- ar í botninum gera at lýsnar ikki trívast, sigur Rógvi Nielsen. Eftir Jústinus Eidesgaard Myndir: Kalmar Lindenskov