fríggjadagur 3. februar 1995síða 2

Ábyrgðarblaðstjón Jan Múller Fyntakssyon Krisjan Dahl Ljósmyndan Kalmar Lindenskov Blaðtóik Randi Jacobsen - Dagny Joensen - Tórfinn Smith - Hilmar Jan Hansen - Jústinus Eidesgaard Utgevari, uopsetng og prent Postad: - Postsmoga 78 PA Sosialurin 110 Tórshavn Buster Argjavegi 26 Teieton 11820 Argjum Tøletax: 14720 Ein midvis ætlan Í august mánað 1992 varð "katastrofualarmur” forsætismálaráðnum í Keypmannahavn, sum um royar. Orsøkin var, at donsk umsitingarlika oyvt ódugnaligum føroyskum Danka ev n at koyrt bankakervið i Føroyum út í pur 3sta Ofør A ie två r op á. at danskir serfrað ngar gu tå tiirættaløg tad vit vita er hent nes Sé t du tvey BANKAKREPPUR y S 5-tiðin( kk kað Ps * øt fr Pr ra, + yrk % . ið ey dis tid at greiða hesar kreppu. uttan at statt PR n og hiålpti til. Aftaná er tað kort k n " t statur wir skatt »lla tid ; hey at é við í sDæ nm. Mentað er ikki tað Vit SK Ag PK Jag ANSKIR serfrødingar hav tað hvuSS néatandi tann førovsk é h Øg hetta eru so st tø yt eingir € tovnur Triv ga vill: far ny na ið ment fyri at t sa førovska t kakerv t RGAF JÁ St Kk 2! € tord: ikki at gera r gast p á. og tað bleiv Solé S tann føroysKk SK SS g * fø vSk Sk ” 3t , » KL gjalda fyr k Ar did bleiv Fig Mangur undraðist tå yvir hesa er fráliðin, er Skilligt, at her ørre var tala at Fossbankin ikki skuldi Djargast, men att eisini tilførast kapitalur til Føroya Banka. Ti - hví skriva "Banker" í fleirtali! Sostatt rA sørKin n få C 3 I NVBET UK tå um at Svo apital úr F ggingargrunninum og FB skuldu VG * SUM sagt, skjalið varð skrivað í ídnaðarmálaráð num. Ei undir í at teir konservativu ikki vilja hava nakra dómarakanning av hesum málinum, tí onkur av teirra toppum kundi fingið eitt forkláringspro blem m.a. Poul! Schiuter og tann í dag so nógv um talaða Anne B. Lundholt, id var ídnaðarmálaráð gdina av bankalóggáv g soleiðis hevði ábyrgð uni. At Nyrup so er fallin í ti beklagiligu felluna at t dekka embætisverk sitt inn, tað er bert at ne vur verið við í ave rður ur og hver hevur Ongu ta sett kósina. ið hongi 3 mia. um hálsin á ti føroys ka skattgjoldaranum, sum nú er vid at doyggja nt á jé vð 3 av rn S SK Á € r SKU Q, Ju T er d byrgd hjá danska statinum, ið upp gegnum 80-ir KKI røkt! Sir jr at umsita donsku Danka gimar, ið er andi í Føroyum, forsvarligt. Dar á ervativu villa KroOBN í 3 sevonava UM t K té Y Y r 5 té r Á té r av JU Jr Nyrup v etlan fyri at fáa vanliga føroyingin at gjaldafyri eina Tíðindablaðið Sosialurin avdúkar: Partabrævabýtið var partur av eini ætlan Okkurt bendir á. at danska stjórnin longu áðrenn Sjøvinnubankin varð bjargaður í okt. 1992 hevdi eina miðvísa ætlan við bankunum. Eitt skjal, sum er gjørt í Ídnaðarmálaráðnum vísir, at talan hevur alla tíðina verið um at bjarga FB eisini. Tad er nógv, sum bendir á attáverandi danska stjórnin longu væl undan bjarging ini av Sjóvinnubankanum tann 6. oktober 1992 greitt visu, hvussu stødan var í hinum bankanum Førova Banka, og at:tað tá varð arbeitt bæði skjótt og miðvístat leggja eina ætlan ið feyndi um allar føroysku bankarnar Teir skuldu bjargast av foroyska landskassanum, meðan Fossbankin skuldi stongja stóra stóru Skjalið Hetta er nakað av ti, sum y kunnu lesa úr ti skjali, sú Tíðindablaðið Sosialurin tag almannakunnger Talan er sum so ikki um I v et » i skjalinum, sum er viðtøkur fyri Figgingargrunnin, er in av endamålsgremunum mm SISUf Fonden har følgendk formål: at indskyde og be sidde ejerkapital t de STØRRI FÆRØSKI BANKER Uppskotið ul hesar vid tekur er skrivað væl undan 6. oktober 1992, tá bjarg ingin av Sjóvinnubankan im fór fram. Tað er felt niður á pappír í dan ldnaðarmálaráðnum., hvors ráðhari tá var Anne Birgitte Lundholt úr konservauva flokkur kvinna í bankamálinum Tad markháttliga í øllum hesum er, at eingin hevur givið umrødda skjali gætur tí tað er meira ella minni al ment Nettup vid at bruka vend inginga "de større færøske banker og nettup u, at hetta r skrivað, áðrenn Sjó vinnubankin varð bjarg aður, ber í dag ul at siga, at danska stjórnin var full vitandi um støduna i Føroya Banka - hvussu stóran kap tal hann fór at hava fyri neyðin: fyri at verða bjarg langt áðrenn tað kom upp á tal yvirtaka Føroya Banka frá Den Danske Bank Ein kelda, sum $ stalurin hevur tosað við, sigur, at hetta skjalið greitt vísir, at avgerðin um at Føroya Banki skuldi hava kapital er tíkin longu áðrenn 6. ok tober í 1992 lum og nu Íramsøgu aður Keldan sigur vid Sosialin, atalttosið um, attað er Den Danske Bank, sum hevur lumpað og snýtt Ísroymgar er burturvið ella í hvussu er sera ivasami A hvønn bankin so hevur spælt við saman við stjórnini er so em annar spurningur. Men tað er fyrst og fremst forsømilsi frá stjórnum at umsitå bankalógina, sum eisini er galdandi fyri Føroyar, ið er orsøkin ul, tað sum víðari hendir Avgerðin um hvat skuldi henda við Førova Banka og tvs. síga partabrøvunum og harvið hver skuldi hanga upp á skuldina er longu ukin í ldnaðarmálaráðnum í í oktober ella kanska í eptember 1992 Danskir = myndugleikar 1, * » høvdu longu tå forutsæð karnir skuldu hava. Hvørj ar avtalur so eru gjóørdar stjórnina og Den Bank longu á syjómin varð greið um støduna hjá allan banka skipini í Førovum, er Óvíst Lótu Fossbanka fara Ein annar spumingur er stødan hjá Fossbankanum Keldan vísir á, at stjórnin sambart skjalinum longu áðrenn 6. oktober hevur gjørt av, at:tað bara skulu vera teir stóru bankarnir Sjóvinnubankin og Føroya Banki, sum skulu bjargast og hevur harvið longu tá avgjørt av kappa høvdid av Fossbankanum Keldan sigur við Sostalin at em dómarakanning av øllum bankamálinum ut frá hesum skjálinum helst vil enda aftur hjá Ídnaðarmála ráðnum Spurningarnir verða tá, nær hetta skjalið er sknvað, hvar hevur skrivað tað og hví Tann persónurin, sum í dag berjist sum úlvur á skóg ímóu eimi dómarakanning er Anne Birgitte Lundholt úr ti konservativa flokk inum, sum júst var ídn aðarmálaráðharn í stjórnini hjá Schuter Hví vilja teir íkki sleppa eim dómarakanning framat spyr keldan og heldur fyn at tað er ti, at:tað tå kemur fram, at avgerðirnar longu vórðu uknar yvir høvdid á førovingum áðrenn 6 oktober 1992. Tá var alt tilrættalagt hvussu nógvar pengar ban } I millum anske INDUSTRI Minis TERIET Vedtægter for Finansieringsfonden af 1992. Kapitel oprettelse og formål Væl lagt tilrættis Danir sóu longu tá, at bankabjargingin koma at kosta millum 2,5 ul 3 mia og ter sou eisim, at ter kundu ikki fáa nakran danskan banka at taka ábyrgdina av hesum Planurin er so tann, at:teir fyrst skulu bjarga Sjóvinnu bankan og fara so spakuliga í gongd vid at:slúsa Førova Banka inn í tað føroyska systemið sole1ðis at Fígginargrunnurin = lógliga kann fara inn og spræna pengar inn í Føroya Banka eisini. Tað gera teir m.a. við partabrævabyunum Keldan sigur við Sostalm at teir, sum hava skrivað viðtókurnar fyn Fíggingar grunninum í Idnaðarmála ráðnum - sí skjalið - hava vitað meira, enn teir hava fortalt føroyingum Avleiðingin av øllum sigur kelda okk tann danski hesum er ara víðari, at staturin eigur at "hanga upp á 3 mia. kr. Teir hava lauð øll 80-1m í Førovum gingið uttan at: umsita bankalógina, soleiðis sum stjórnin hevur ábyrgd av Her er talan um umsiting arsløsan: av ti danska stat mum gjøgnum 80-uni og so vaknar hann við kaldan dreym í 1992 og sær, at okkurt er heilt galið Staturin kann ikki fara inn og bjarga bankunum av principiellum orsøkum og ti verður rokningin send ul landskassan. Konservativi flokkurin verjir síni mini stene og Nyruop embætis mannastættin Keldan sigur at enda við Sostalin, at Figgjarefurhud var í Feroyum i august i 1992 fyri at kanna støduna Tå vóru teir longu varugir vid, hvussu til stóð. Men teir fingu eitt stórt sjokk, tá teir sóu, hvussu illa stóð ul og varð beinanvegin farið und ir at gera eina ætlan Orðini í viðtókunum fyr Figgingargrunnin "de større færøske banker” benda á, at so er sigur keldan við Sosia- lin. (Lesið eisini oddagrein um málið.) jan