leygardagur 21. januar 1995síða 16

16 tíðindablaðið SS" Nr. 15 — 21. JANUAR 1995 áku Olsen, tingmaður: Oljan skal sera okkum figgjarliga fræls -Vit skulu nýta oljuna til at menna okkara land, so vit kunnu gerast eitt frælst fíggjarliga land eins og Kuwait við óavmark- aðum møguletkum fyri ungdómi okkara og ikki verða eitt útpínt hjáland sum t.d. Hetland skrivar Jákup Olsen, tingmaður í 2. parti av grein síni í sambandi við uppskot um oljuboring í Lopra. I. partur er prentaður aðrastaðni í blaðnm.) Mánadagin 16.1.95 varð so áhuð í oljubonngunum i Lopra lagt á ungborð. Um ikk: orðingin í áliunum var sum ein kundi vænta hana so skilu ein millum linjur nar, at fand verður undir bonngarnar aftur, og tað var júst tað endamálið var við uppskounum I Sosialinum nú um dag- arnar varð málborið seg so leiðis, ateftir at Kr. F. hevði reist oljumálið aftur á ung!, varð kallað ul fundar í olju nevndini, so í mínari verð er eingin ivi um, at uppskot okkara hevur gjørt gagn, og at menn fara aftur undir boringarnar sum skjótast, og er hetta eisini bráðneyð ugt, ú Føroya land er á fall andi føu, og skal eg ti eisini koma inn á nøkur peninga lig sjónarmið um olju, so menn ikki enn einaferð verða uknir við nøsini Fyri nøkrum árum síðani var tað eingin, sum trúði, at havbotnur okkara goymdi olju- og gassrikidømi Gass- og oljuboringarnar eystan fyn fiskimarkið hava ført ul nýggjan jarðfraðis- ligan hugsanarhátt um at olja finnist í undirgrund okkara og ti hevur verið bíðið um, at fáa loyvi ul at gera jardfrødisligar/seism- iskar kanningar vid Føroyar og i Føroyum Eina føroyska oljulóggávu Danskur yvirvaldsrættur yvir Føroyum og harundir konunentalsokkl: okkara er em veruleiki, men okur fingu rættin ul at yvirtaka råevnimt í undirgrundini sum sermál. Hetta merkir, at vit hava lóggávuvald og umsitingarvald yvir rá evnunum í undirgrundini Legungið má ti ul at vid taka eina føroyska oljulóg- gávu, og verður hon lógar karmunn um eina føroyska oljuvinnu Midlinj'uspurningunn millum Ongland og Føroyar er enn ikki avgjørdur, og ti er trupult hjá okkum at gera konsesjónsrundu ul boring ar á tí økinum, ið vit stríðast um við bretar Lopra Boringin i Lopra er eitt sindur = annarleiðis, har kunnu vit halda fram, um vit ikki hava bundið okkum á hendur og føtur, eitt nú við Western Geofysical, og tí er tað av alt avgerandi týdn ingi at byrja aftur í Lopra beinanvegin Sjálvandi kunnu vit koma í ein so kallaðan turran brunn, men tað øvugta kann eisini verða ulfeldid, at vit finna olju, men í øllum førum fáa vit so tað úrslit, sum eg greiddi frå í mínum innleggi ul 1. vid gerð um sedimentløgini Ognarrætturin Føroyingar eiga ognarrætt- in ul ulfeingið í undirgrund ini. Hetta vil siga, at vit før oyingar hava lóggávuvald og umsitingarvald yvir ul feinginum í føroysku undir grundini og merkir hetta so aftur, attaðeru vit føroying ar, sum hava dispositións rætun (nýtslurætuin) yvir hesum virðum. Henda rætt fingu vit í undirgrundarav- taluni 23. des. 1992 17. nov. 1994 Men hvat stendur so í Fe- lags føroysku og donsku yvirlýsingini frá 17. nov 1994, sum vísir, at danir vilja taka undirgrundina aftur. Har stendur svart upp á hvítt: sat regeringen er indforstået med, at ministerier og Styrelser efter aftale med landsstyret udpeger ecksperter, der kan deltage i landsstyrets ud redningsarbejde på kul brinteomrádet< Sjálvandi fara teir menn (ekspertarnir), sum eru út- peikaðir av tí donsku stjórn- im, at arbeiða fyri áhuga málunum hjá ti donsku stjórnini, sum teir eru løntir av. Altso arbeiða teir ikki fyri Føroya Landsstyri, men fyri ta donsku stjórnina Tað vil siga, at sjálvt um vit skulu eitast at hava yvir ukið ráeynini í undirgrund okkara, so skulu danskir serfræðingar frå donskum ministenum fyri tað fyrsta l. Sknva lógimar og reglugerdimar í okkara oljulóggávu, ið skulu galda í einan møguligan olju- vinnu. (7.b. hvat ið hendi við reglugerðini um 200.000 m grunnin) 2. Lóggeva, stinga út í kortið og beinleiðis plan leggja oljuvinnuna í Før oyum — minnist ul, at teir skulu gerå »udrednings- arbejdet«. Eingin ivi er um, at teir koma at lóggeva, sunga út í koruð og planleggja soleið- is, at oljuvinnan verður løgd soleiðis ul rættis til tess at nøkta donsk åhugamål og ikki føroysk Hetta merkir so aftur, at avkastið, tað er skattur og arbeiði, endar í Danmark og ikki i Føroyum frá einari meguligari oljuvinnu Undirgrund okkara fer so á henda hátt aftur at verða tíkin frá okkum og vit gerast eitt nýtt Hetland (vit hava bankamálið í »frisk enndr ing«) Hetland eitt útpínt hjåland Eg vil her taka tvey dømi fram fyn at lysa munin Vónandi koma vit ikki at líkjast Heðlandi. Vit vilja tí her åvara politikarar okk- ara, ið sita við avgerðar- rættinum um at vera sera varnar í oljuspurninginum Í Hetlandi er framleiðslan í dag uppá uml. 40 milliard- ir kr., sum er uml. helvtina av samlaðu bretsku fram- leiðsluni Arkasuð í beinleiðis skatti ul enska statskassan er 8 milliardir Lønir ulsamans av uml 150.000 arbeidsplåssum er uml. 25 milliardir Men Hetland fær i bein- leiðis skatti av 8 milliardum bert 350 milliónir Í arbeiði ul Hetlands av bert 1000 arbeidsplåssum 200 milliónir Tilsamans i avkasu ul Hetlands uml. 550 millión- ir Men avkasud ul Stóra Bretlands er uppá meira enn 30 milliardir Sostatt fær Hetland bert uml. 1,5% av avkasunum, og England fær uml. 98, 5% av avkasunum Noreg framleiddi í 1993 fyri 112 milhardir kr. og ríkiskassin í Oslo fekk i skatu av hesum 112 milli- ardum — 28 milliardir, og taðer 25% í skatti av brutto- inntøkuni Foinaven Mctingin av seinastu bor- ingini hjá eingilskmonnum í kelduni Foinaven beint við tað føroyska markið er, at hendan keldan inniheldur fyri 350 milliardir kr. Van liga meta menn, at ein kelda skal tømast eftuir 20 árum, so vil henda keldan geva 17 milliardir kr. um árið England hevur um! 300.000 arbeiðspláss í olju- vinnum. Tá ið teir hava eina helvt í Norðsjónum, so hava teir uml. 150.000 arbeiðs- pláss í hetlendsku oljuvinn- uni og harav hava hetlend- ingar, sum nevnt fyrr, bert tey uml. 1000 arbeiðspláss- in Hvat vidvikur Foinaven, so eiga føroyingar beinan- vegin at gera krav uppá ein part av hesi olju, tí tað eiga vit samb. galdandi oljuregl- um, tá ið keldan liggur so nær við markið. Vit verða allarhelst ov seinir her eins og vit vóru, tá eingilskmenn fingu gráu sonuna innan fyri fiskimark okkara Vit skuldu eins og eingilsk- menn gjørt kravt um meiri eki, so høvdu vit eisini fing ið eina gráa zonu eystan fyri markið Feroyar Um Føroyar sjálvar útvinna fyri uml. 10 milliarðir um árið, tað kann vera úr bert einan oljukeldu, so fær Landskassin (eins og Tr # Noreg) í skatu 25%, te. 2,5 milhardir kr. 5000 arbeiðspláss milliardkr. Hetta gevur 3,0 milliardir kr. Um vit finna olju í Lopra ella í nærumhvervinum við Føroyar, td. eina keldu, sum hevur eitt virði uppá 150 milliardir og tóma hana uppá 15 år, tað eru 10 milli- ardir um árið, so vil hetta geva landskassanum í bein- leiðis skatti 3 milliardir kr. og er hetta tal so stórt, at figgjarpolitikkur okkara als ongar trupulleikar hevdi havt við at:leggja eina real- isuska fíggjarætlan 0,5 Danir annan politikk Lítið er at ivast i, at danir ynskja ikki eina oljuvinnu vid Føroyar, sum gevur bert 10 milliardir í umsetningi, men eina fleirfaldaða hesa, td. einar SO milliardir sum í Hetlandi, og teir so fáa næstan alt avkastið í tann danska statskassan eins og í Hetlandi eini 98-99% og vit bert fáa 1-2%, so er vænt- andi at øll oljan við Føroyar verður tømd eftir 20-40 år- um. Hvat er so til ráða at taka? Hevur bankamálið víst okk- um føroyingum, hvussu vit verða úknir við nøsini, so kann oljumálið snúgva seg um 1000 ferðir so nógvar milliardir, sum í bankanum, so her mugu vit vera væl meira varnir. Tað, ið so verður til ráða at taka, er: Lógararbeiði og plan- leggingararbeiði skal ger ast fyri Føroya Landsstýri og ikki fyri donsku stjórn ina Tað skal gerast av fólkum, sum eru sett og lent av Før oya Landsstýri og arbeiða fyri Landsstýrið Vantar okkum serkønt fólk, fáa vit hetta alla staðni frá í verðini — USA, Frak landi, Japan osfr Harafturat skulu føroy- Pe] ÆR rr á - ! ER Í PG re ry N á Pa , NE. > SA ? ingar útbúgvast beinanveg- in í oljuvísund. Lat meg her nevna Umiversitetið í Trondheimi í Noreg, í Aberdeen og Glasgow í Skotlandi Í Noregi vóru eisini út- lendingar í byrjanini, men nú er stórt sæð alt virksemið yvirtikið av norðmonnum. Tí ynskja vit, at ein føroy- ingur stendur undir liðini á hverjum útlendingi, ið kemur at arbeiða her Oljueyðræning Tað vit skulu ansa sera væl eftirer, at vit ikki verða eins og hetlendingar, tá ið ov seint er at finna út av, at ein oljueyðræning er farin fram, antin av okkum sjålv- um ella eðrum Vit skulu eisini ansa eftir, at vit ikki tey næstu 20 árini gjalda einar 300 milliardir í danska statskassan, tað er uml. helvtin av teirra uttan- landsskudl, men vit skulu nýta oljuna til at menna okkara land, so vit kunnu gerast eitt frælst fíggjarligt land eins og Ld. Kuwait við óavmarkaðum meguleik- um fyri ungdómi okkara og ikki verða eitt útpínt hjåland sum td. Hetland. Valið er okkara, hvat av hesum ynskja vit. Velja vit tað seinasta, kann tað læt henda, at vit fáa núverandi støduna hjá oljulandinum Tjetjenia, sum tann russiska bjørnin hevur lagt sin lodna labba å Jåkup Olsen útve t til FLEST ALL/ ALLAR BILAR Fa. BILLUTI TW. Fax. 21605 21666