mikudagur 12. apríl 1995síða 10

10 tíðindablaðið Nr. 72 — 12. APRIL 1995 Strategisk afturtøka Vitjanin hjá Bjørn Westh var ivaleyst ein seinasta roynd at sleppa undan einum polit iskum skrædli i Danmark, orsakað av bankamálinum. Bólturin er farin á rull í donskum fjølmidlum og kann ikki stødgast aftur. Tað einasta stjórnin og teir konservativu kunnu gera dovva larmin sum best Men tað er júst tann politiska ábyrgdin, sum er kjarnin í má førovingar at leggja dent á " | Før ; % Hvat hugsa Lykketoft 8 Co? Nakað ar gir munnu danskir SOS krata rá va Løgting £ Ká gainnåla að arflokk Tað gasta 5 kundi henda fyn teir Inu i Jomarakann á. er ne Bóltur sku fjó Munu g ørta nyggjå avdi MW g ørt ny Kjá h, INSK urnå ar snodda eg IT i EKSU að I 3 LS SKÁ stið i Nvru NU ø gr » yk KOSTA N R g s k k k x ik K + k k k k k KK f Mog kk seinastu P MC Kk Ká | 4 arva 3 i ark k i á hig gingið F ; % . Z i K 2 ir eð gå | ga fiokstormar %y . ál Ras sk na um ) Mlokkunu su altíð Á ingar i agsKål SKU H IKK ka Vinstriflokkur g búskapi og ødrum donskum áhugamálum fortreð Síðani sýnist málsgongd in at hava verið rættiliga greið: Ætlanimar vórðu samskipaðar í tí sokalladu i Færø-gruppen« vid en bætismonnum úr Fíggjar málaráðnum. Ídnaðarmála ráðnum, I num og Fíggjareftirlitinum Og tad praktiska arbeiðið varð skipað við Fíggingar 1992 sum rseusmálaráð grunninum frá skifti fór fram við Den Danske Bank É iðrar kreditorar, áðrenn uppskot YITISL vsnirnåar g Ææ ål T y 3 Jar agdar í ' í it im « tt á R g Sk N ar ert el i 13 ð og Le gid at góð ker ys når hetta % giørt band % ánum I Før va T Tad er henda manna gongd, sum nú verður alt ry í sjónsk fyr hvert nú. er at royna at beina bóltin burtur frá politiska valdinum í Danmark og at linum, og hetta eiga Stjórnin hjá Nyrup er nú sera hart krovst í banka málinum. og hon noyðist valeyst at bakka fyri kravinum um dómara kanningina, um feroy ÁA hjá Bjørn We áppskoft b skiftandi > harrarnir ulnadarmalara í Danmark ser liga politiskt belastaðir efursun bankakervið Fíggjarefurliuð og Fíggingargrunnurn frá 992 er ' eisini u málseki hjá term im. (Ídnaðarmálaráðharrar í hesum tíðarskeiði hava ið: Anne Birgitte Lund holt úr konservativa flokk i Jar Trøjt i ad kratisk flokk g M Ja t it I kraå I Undirmetingin hjå donsku stjornini Fann stóri feilurin hjá bæði Schluter-stjórnini g Nvrup-stu ni Í yrup-stjórnini — Vår úst tann, at teir ikk: vidgjørdu føroysku kreppuna sum eitt poliiskt mål hvørki um heimastýrisskip anina ella ríkisfelagsskapin og tí vórðu avtalurnar og loysnirnar viðvíkjandi Før Teir hug saðu vum ikk: vidgjørdar á politiskum sugi í Fólkating mum. Teir kunnaðu hverki Løgtingi5, Landsstýrið ella lanska Fólkatingið um tað sum fyntórst á embætis mannastigi, men løgdu bert lánveitingarnar til Føroya fyn Fólkatingið sum ettt vanligt avgreiðslumál Hendan politiska undir metingin av Føroyum og føroysku kreppuni er sidan: komin aftur í gráum kálvs skinni hjá stjórnini. Tetr høvdu neyvan droymt um at leguingið kundi semjast um nakað sum helst, og eftir at teir donsku fjølmiðlarnir og andstæðan á fólkaung byrjaðu at grópa í málinum var tað ov seint at leggja øll kortini á borðið. Stjórnin royndi tí at køva málið við gandaloysnin »serfrød inganevnd« (sum arbeiðir uttan alment innlit), og Nyrup hevur svarað sera jánkasliga og víkjandi uppá allar fyrispurningar frá fólkaungslimum Og tá illgruni verður reistur um at stjórnin hevur villleit Fólkaungið, so tendra allar ávaringarlamp ur og sirenurnar fara at ýla í Danmark. Tí hetta er at líkna við blastemi móti Grundlógini og allan ti tjóðskaparligu sjålvs ímyndini hjá dønum, sum skýrir Danmark >eitt tað mest demokratiska samfe lagið í heiminum Undirmetingin hjá føroyskum politikarum Eins og danskir politikarar px sku ábyrgdina iv krepputiltøkunum í Feroy um, so hava føroyskir p ikarar eisini undirmett tær politisku avleiðingarnar Bjargingin av Sjóvinnu bankanum varð slettis ikki vidgjørd poliuskt, og roynt varð at fjala hetta ovurstóra politiska stig aftanfyri tekn iskar og økonomiskar grundgevingar. Feroymgar søgdu sjålvir, at hetta var tann einasta rætta loysnin, tí annars skramblaði alt sam an. Onki politiskt orðaskifti var í løtinginum um avleið ingarnar, og málið var eisini Feroyum so at siga við gjørt sum eitt avgreiðslu mál Men sannleikin var jú, at longu við bjargingini av Sjóvinnubankanum høvdu føroyskir politikarar góð kid, at landskassin og skattgjaldarin skuldu rinda rokningina fyri eimi ér grynnu av privatum fyritak um og privatari skuld, uttan at fáa nakra sum helst åvirk an á víðari gongdina. Og longu tá varð id upp í 4 hendurnar i Fíggingar grunninum at stýra Var ned: Tå sagt verður t hetta r einasta ven Í S bjarga Førovum undan bú skapar! Skræðii £ ! er tad ein ivå gum sagangt, Sí som mynd av veruierkan um. Tí tað var ikki ein ein faldur spurningur um at bjarga Sjóvinnubankanum ella íkki. Tá bæði tann danska stjórnin og Lands stýrið hittust og vóru til reiðar at finna eina politiske loysn fyri at bjarga banka kervinum og at spýta milli Onir av almennum pengun inn, so Var Ein ørgrynnaå av møgulerkum at loyså spurn ingin. Td. kundu sethúsa marknaðurin og onnur hald góð lán verðið sett í eitt nýtt felag meðan tey ómeguligu lánini kundu verið eftir í tí gomla felagnum, sum síð ani kundi verðið koyrt á húsagang. Tað hevði kunn að skapt eina veruliga og meira rættvísa sanering í føroyska samfelagnum Undirritaði hevur ikki skil fyri tí, men danska stjórnin átti at kent nógvar ymsar loysnir frå gølunum í danska fíggjarheiminum Tann dansk: skattgjaldarin hevur ikki nindad alla rokn ingina fyri Nordisk Fjer, Bornholmarabankan, Bal tica, Hafnia, kredittfeløgini o.s.fr Inntil fyri heilt stuttum vóru bæði føroyskir og danskir politikarar sostatt samdir um, at alt átti at fara so sullisliga fram sum gjør ligt. Teir óttaðust ersin teir donsku fjølmiðlarnar og Kirsten Jacobsen, sum lógu tilreiðar at ýla um, at danska stjórnin pumpaði penga gávur upp til teir forkelaðu og ovurnytandi føroyingår nar Tá málið koppaði Tad var tí eitt stórt stig, tå legtingið samtykt: upp skotið um eina dómara kanning, sum eisini skuldi fevna um leiklutin hjá før g donskun leikum. Høvudsde mynd nturir varð lagdur á partabræva hýtið og leiklutir í D Danske Bank, men tað vóru Liftin bæði teir donsku fjølmiðlarnar at geva málinum ans. Og tann besta grundgevingin júst eini dómarakanning er at hetta er einasta trygd fyr at tann politiski parturin kann kannast til fulnar og koma fram fyri almenning in Men føroyskir politikar ar tykjast framvegis at und irmeta tann politiska partin í málinum. Ongin tekur uppá tunguna at føroyingår fyrr ynskja eina kanning, ið eisim fevnir um okkara egnu viðurskifti og sum kann fáa alla gongdina við víkjandi bankabjargingun um fram í ljósmála. Ístaðin sýnast føroyskir politikarar bert at frøa seg um, at Nyrup, Den Danske Bank og Richard Mikkelsen hava yvirtikið syndabukka-leik luun hjá førovingum | donskum fjølmiðlum Fad er sjålvsgt fyri ein part skilligt, men hetta tænir ngum endamáli. Og harvið hava førovingar eisini lauð upp fyri tí neyðloysnini, ið Bjørn Westh varð sendur at selja førovingurn Strategiska aftur- tøkan hjá dønum Síðani bólturin Í donskum fjølmiðlum sýn r á rull konservativu og stjórnin at hava bakkað fyrr førovsku ynskjunum um eina kanning. Men hetta et heilt Iratt gisk ast tei sonevna afturtøka Te hava hugsað sum so: Vil verda noyddir at gera okk urt nú' greitt ein kunnu vit taka okkum eitt sindur aftur uttan at:tapa stríðið og spæla av við alt? Hvussu Jú, fyrst og fremst mugu vit krógva Nyrup burtur í víðari gongdini (hann hevur