leygardagur 13. mai 1995síða 16

16 tíðindablaðið . 90 — 13. MAI 1995 Marknadarkreftirnar mugu ikki sleppa at stýra gongdini í Norðuratlantshavi: Londini í Útnorði mugu semjast Norðuratlantshavið er okkara lívserundarlag og fiskurin í altjóða sjøgvi er partur av hesum grundarlag. Tí mugu londini í útnorði semjast um, hvussu fiskastovnarnir her skulu trovtast best. Málið må vera, at tú fiskar hesar stovnar, tá teir eru best fyri. uttan mun til. hvar fiskurin svimur. Hetta heldur Tummas Arabo sum í síni tíð sum fiskimálaráðharri royndi at fáa londini í útnorði til samráðingarborðið fyri nettup at fyribyrgja teirri stóðu, sum nú hevur tikið seg upp. Sosialurin hevur tosað við hann. n tfermurmn av CHNUI sum fiskimålarådham 5 sin tóran dent á í góðan ð at fåa londim í Norður SESSAST Y Hann legði ein dempara á práuð. So kom valið Feroyum, og Arabo varð ikki afturvaldur Eiga at draga eina línu I Arabo heldur. at ndini í Norðuratlantshavi 1ummas átti at :drigið eina línu hesum spurning! Tað stødan, sum vónandi verður. er at gera eima avtalu um allar resursirnar í Norð uratlantshavi, og tað mugu vera londini, sum liggja her g livaav fiskinum her, sum Ætlanin var at tosa um hvussu nógv tey einsteku ndini veiða av sildini á sínum egna eki, tå nå KUNGU stovnurin kom fyri seg aftur = gera eina slíka avtalu g nær best var at veiða Fyn at síggja veruleikan í sildina. soleiðis at mest mugu vit eisini eyguni, sc gera avtalu um tað, sum er í altjóða sjógvi í letuni. Tað má gerast okkurt. sum kann tálma fiskiskapin í altjóða sjógvi millum lond sigur Tummas Arabo Londini her hava ongan il henda urndiskan sursum, sum nårtt kkara Norðuratlantshavið átti at verið eitt felags haveki hjá Førovum, Íslandi. Grøn landi. Noregi og Íslandi Tummas Arabo klandnnum í gevur Smoguni stóran part av skyldini fyri at løndin her ikki kunnað ð saman um veiðuna sum heild í altjóða hava toså SK gvi Vit vóru rættiliga við g hampuliga væl við norðmenn og kundu sostatt væl verið millumgongu menn í trætum, har Ísland varð hinumegin. Men av ti vit líkasum traðkaðu russar yvir føturnar við at lata hasar smogutrolararnar landa í Føroyum mistu vit russar Stóra Smogan verður hon nevnd, ekið norðan fyri Føroyar, sum er altjóða sjógvur og har roknast kann við, at fremmandar tjóðir fara at trároyna fiskigrunnarnar, um londini í Útnorði ikki semjast um fiskin her henda møguleika. Russar bóðu okkum um hetta, vit vildu ikk: lurta Tummas Arabo heldur tað er spell, at vit ikki hava ta diplomatisku stødu, sum vit annars kundu havt, og nu ut ul, at burtur úr øllum hesum kemur, at vit fáa tveir klubbar har Rusland og Noreg eru ødru megin og Ísland og Føroyar hinumegin. Og tad er ser stakliga óheppið sær tað s Fiskimarkini út á 350 fjórðingar! Upp á longri sikt kann hetta provokera tær stóru tjóðir at flyta fiskimørkini Hatta hevur núverandi íslendski nar til út á 350 fjórðingar uttanríkisráðharnin = eina ferð ført fram, og tað er greitt at ein slík støda hevði verið ein ólukka fyr førovingar, tí vit liggja so leiðis fyri, at okkara partur av tí altjóða økinum norðan fyri verður so líul. Tá heyði tað verið betri, at ein avtala varð gjørd millum londini í Norðuratlantshavi, um at tað vóru ávísir blettar, har bara vit sluppu framat í fel ag Tummas Arabo sigur, at spurningurin um felags fiskastovnar fer at fáa ein týðandi leiklut í framtíðin: Málið í framtíðin: við stovnum sum ferðast, má vera , at tå fiskar teir, tá teir eru best fyri. Tað eigur at vera uttan mun til á hverjum eki fiskurin svimur At lata marknaðarkreft irnar stýra hesum verður tann mest óhepna gongdin Her má ein seta alt klandur til síðis og siga, at nú tosa vit um sildina og einki annað Fyrrverandi — fiskimåla ráðharrin heldur tað tí vera sera umrådandi, at menn sessast aftur við fundar borðið Mugu finna semju Tummas Arabo, sum hevur gjørt eitt stórt arbeiði fyri at menna útnorðursamstarvið heldur tað vera sera óheppið um londini í Norðuratlants hav: byrja at skapa sær var andi ósemjur, tí altjóða flot arnir liggja klárir Tórmóður Dahl hevur onkuntíð skrivað um eitt norðuratlantiskt fiskari nato. Tann tankin eigur at verða drigin framaftur. Ti á Tummas Arabo gjørdi longu fyri skjótt tveimum árum síðani. tá hann var fiskimálaráðharri vart við vandan fyri. at stríð fór at taka seg upp um altjóða ekið norðan ul fyri Førovar vit verða kollrend av óskip aðum og óavmarkaðum fiskiskap! Men hvat heldur tú tá um tilboðið hjá norðmonnum at geva førovingum 10.00 tons av sildakvotuni Hatta var eitt ómetaliga tápuligt ulboð. Ég skil ikki, hvat teir hugsa, tá teir koma við slíkum Tummas Arabo heldur annars at tað er sera óhugnaligt, at vit og aðrir nú brúka sildina, sum tað hevur tikið so nógv ár at byggja uppaftur, til mjøl heldur enn til mannafødi Hann heldur vit áttu at tosað ålvarsliga um hetta, hvussu vit fáa síldina best til høldar. At vit nú liggja og fylla skipini og tøma tey aftur ul mjølvirkim kann ikki vera tað rætta, tá hugs að verður um, hvussu nógv vit fingu burtur úr sildini í S0-unum, tá hon varð veidd meðan hon var feitast tvs frá juli og úteftr Vit fáa nú at síggja hvussu skjótt tað er at tóma havið við hesum ambodum Ti áttu vit beinanvegn at tikið allan henda spurningin upp Tu hevur fingið nógv yvir tin kropp fyri stødutakan tina í Ymogumalinum Hvussu kennir tú alt hetta i dag, nu eitt nu kanadiumenn hava sett spaniolar upp á pláss" Upp á longri sikt hevði tann politikkur, sum eg stóð fyri í Tinganesi, verið tann rætti, ikk: minst tá talan er um stovnarnar uttan fyri 200 fjórðingamark Vit mugu ongantíð gloyma, at teir eru livs3 grundarlagið fyri okkum í framtíðin. Hetta er sum ein banki, har tú er noyddur at halda pengarnar vid lika. Tú mást ikki sleppa nøkrum inn á ræna stødisfæid. Tú skal liva av rentumi. So er við fiskastovnunum Tummas Arabo sigur, at tað er skyldan hjá politik arum at hugsa, hvat tænir okkum best upp á longri sikt At trvøgta at livs grundarlagið hjá framtíðar fólkinum er til steðar Lívsgrundarlagið = hjá einum reiðara í dag - um hann t.d. fer fallitt í morgin kann vera líka mikið. Tí tað kann ikki vera nakað mál í sær sjálvum skal ein oysa havið tømt fyri at kunna gjalda næsta avdrátt til bankan Hvi føroyingar og norð menn ikki kunnu semjast í slíkum málum dugir Tummas Arabo ikki at siga Hann vidgongur, at før oyingar hava ongantíð verið likafram "forelskaðir" í norðmonnum. Vit hava kunnað tosað so nøkun lunda við teir, serliga við norðmenn í Norðurnoreg men norðmenn hava eitt slag av stórveldisidé um seg sjálvar. Tað er so eisini felags fyri øll fólkini í tí vestnorrøna økinum, at:tey eru bangin fyri norð monnum Latið okkum seta okkum við samráðingarborðið alt fyri eitt. Tað skuldi verið s« líkatil, at vit allir sildina, har hon gevur mest líka mikið um tað er á før oyskum ella norskum ek! Høvudsvandin liggur tó í at vit fáa aðrar tjóðir, sum bara hava fiskivinnu sum líti! hjávinna, henda vegin at fiska. Taðer ikki nokk tkl allar. Tað eru tí vit, sum liva í Norduratlantshavi, sum kunnu og mugu royna at fáa skil á hesum y eiða jan