leygardagur 20. mai 1995síða 13

Nr. 95 — 20. MAI 1995 tíðindablaðið Ul i í | 20+ 40 20 1 2946 5 1972 LÍ 6 7 % 3 W Fig. 39. Alderssammensætningen í fangsterne al sild fra Nordsøen i 1952, 1962 og 1972 er kortini ein fording beint í lestum, tað er væntandi kapaciteturin á sjálvum 'tyningartippinum ” til at gera av við sildina, í tí løtu hon er komin í brenni- køina, uttanvert sjálvt "krematorið" í Fuglafirði Tað skotbráðið verður stutt vita eftir! OLDFASHONED FISKIFROÐI Førovingar hava saman við Íslendingum kannað sær 250 000 tons av norskari sild (hon er so komin år Noregi og hesu ferð man tað so passa vid fiskifrødini hjá Henrikki Old, siga vit). Men er hetta nú so? Skal hettar ikki heldur lesast soleiðis: "Is lendingar hava við býtin um 44 (skip) tl S (skip) kannad sær 250 000 tons av sild, år norskum øki, sum í løtun: er í førøyskum eki, men als ikki í is lendskum ekið". (hetta er so tað, ið stendur eftir, lí kamikid hvussi tað so víkur og vendir og hvussi tað so verður sagt) FOROYINGAR Og Førovingar tað er í hesum før Eiler Jacobsen og hansara familja og so teir í og teirra familjur kanska), ið varða av 4 sðrum stovnscy ðarum Skip sum fyri nógvum árum síðani skuldu havt verið høgd upp, umsmeltað og brúkt ul okkurt vid skili í, tí at eisini skipini sjálvi eru eitt ófatuligt oyðsl av bæði tilfari og kapitali! At hugsa sær sjålvt ikki I million tons av sild var nóg mikið ul at forrenta henda flota við! SKILAMENN Hevdi tað ikki verði ein idé, um Óli Breckmann, ella onkur annar skila maður við skili fyri tólum, tók og roknaði eitt sindur uppá hetta ólukkuliga roknistykki hjá Eileri Jacobsen, hvussu ber tað til at ein skilamaður sum Eiler ikki fer eftur peng- unum, sum eru í sildini, heldur enn at liggja og oysa havið tómt. og so, um skamma stund, aftur enda úti í tí somu ringu rásini við ongum tilfangi Er hetta alt uppá tross? Eg meini so við, sigur tað ikki klikk onkunstaðni, tá tað nú verður skrivað, at hesar flytbaru sildapumpu- stæðir, eru so dýrar í rakstri, at tað eru ikki ráð, til hjá einum tí einasta av hesum mekanismun, at sigla inn á Skálafjørðin (Bakkafrost) til Hans á Bakka, við einum sindri, hann kundi gjørt pening burturúr? Og um nú Hans á Bakka sigur at tað er ov tíðliga at:taka sildina, hon er hverki vaksin ella feit nokk - síldin altso - er tað so ikki rætt, at so er? Og er tað tá rætt, yvirhøvur, at taka síldina? EINKI ER NÝTT UNDIR SÓLINI Hetta við at søgan endur tekur seg, tá umræður okkurt negativt og eingin letst um vón er stórður trupulleiki í sær sjålvum, men at hetta hendir í livs skeiðnum hjá sama manni við 30 ára millumbili, tað er bara ovboðið. og tað færir ul at man fer at undrast á hvat tað er fyri eim lívsáskoðan tílíkir menn grunda sína tilveru á At mennuskjað skal føra kríggj mótvegis náttúrum mundi neyvan vera ætlanin við skapanini hverki av náttúruni ella av menniskjum (ið eru partur av náttúruni, eins og dýrin og fiskarnir), í øllum førum sambært Bíbliuna. so sum skrivad stendur í Prædikann 3 Kapitul, ørindin: 17 til 21 IKKI NÅTTURU- BROYTINGAR MEN OVURFISKING Eg komi nú aftur til hetta við sannferingin og prógvunum um at tað vóru ikki sokalladar náttú rubroytingar, ið førdu til at sildin hvarv fyri skjótt 30 árum síðani, sjålvt um allir heimsins grannskarir ikki við vissu kundu siga um tað var tað eina ella annað. Tað hevur altíð verið trupult at arbeiða við grannsking av tí í fyri gongur í náttúruni og hav og fiskifrødin hevur verið nakað av tí mest trupla og ikk: minst tidarkrevjandi at fåast við. Tað er eitt sera rúgvismiki tilfar og tað tók langa tíð og nógva orku, við handamegi at finna útav hvat, íð rørdi seg í heimsins høvum Nógvar mátingar vóru tað als ikki peningur og um- stødur, at arbeiða víðari við. Ikki fyrrenn teldurnar gjørdust meira vanligar, er eitt heví komið til, at draga burturúr nýgg úrslit og niðursteður úr øllum tilfarinum, ið var fingið til vega, soleiðis at rættari meira någreinilig úrslit blivu at miða seg eftir Stórur munur er á nú, heldur enn fyri bara fáum árum síðani Millum hesi úrslit eru langtíðarkanningarnar av aldursamansetingini av sild í verduni hjá 100 tals veiðuferum í fleiri ár tíggjur JØRGEN MØLLER CHRISTENSEN Ur bókini hjá fyrrv. vara forsetanum í Altjóða Hav grannskararáðnum og stjóranum fyri Danmarks Fiskeri- og Havundersø gelser Jørgen Møller Christensen havi eg lænt hetta brotið, um úrslitið av kanningunum av aldur samansetingini yvir eitt langt tíðarskeið Tad er (leysliga umsett) soljóð- andi: "Niðurgongdin í veiðum, í byrjanini av 1970 unum, hevur verið nóg stór orsek til at vera bangin um framtíðina fyri sildafiskiskapinum, men hyggur ein neyvan eftir fonginum og serliga eftir hvussi hesin er saman settur ul aldurs, so eru enn stórri orsøkir til alvars hgan ampa og man fær samstundis váttan um, at henda gongd er íkomin av fiskiskapinum - og ikki av sokallaðum náttúrli- gum orsøkum" í sí súlu myndirnar) "Hyggur ein ul dømis eftir aldursamansetingini av veiddu sildini fyri árini 1952, 1962 og 1972 - 1 vs við 10 ára millumbili - so sæst at fongurin er byttur út á nógvar aldursbólkar eisini sild, ið er eldn enn 10 ár vóru vanhgar í fonginum. Fiskiskapurin eftir ungsild var valla byrjaður tá og negdirnar av tveyáragamlari småsild vóru sera lítlar. Í 1962 broytist myndin nakað, nú eru tað tær 2 ára gomlu smásildirnar, ið dominerað fongin, og nakað av eitt ára gamlan smásild er eisini í blant, men tað finnast støðugt nakrar eldri sildir ímillum. Í 1972 er myndin fullkomuliga broytt. Smásildin domine rar nú heilt veiðuna og bert ein lítil brøkpartur av sildimi nær tí 4. árinum, áðrenn hon er fiskað Fiskiskapurin hongur nú í einum tunnum tráð, tí alt nú stendur og fellur við staddini á tveimum árgan gum, fiskiskapurin er tá vorin óstabilur. Svíkur gy ungin eitt ár ella tvey. so fer veiðan at koliapsa. Ei- síni um tú fiskar tað sama tali av sildum sum hagartil fiskað, so vil vektin gerast munandi minni. Lágt meðalaldurin í stovninum goymir ein alvarsligan vanda fyri hvert fiski skapurin kann halda fram: IKKI HELVT AV ROGNUM Í UNGSILD "Ein hødvudsorsøkin er tann at:tali av eggum ein sild gytur, veksur við aldrinum, frå 45 000 hjå 3 åra gomlum fiski, ul um leið 100 000, hjá einari 6 ára gamlari sild. Tað at tad við árunum eru vorðnar færri og færri eldri sildir, orsakað av intensiva fiskiskapinum, hevur so aftur borið í sær at:tað eru gytt færri og færri eggja rogn hvert ári fylgjandi VÆNTAÐU AT STOVNURIN VAR UPPFISKAÐUR "Tað gekk bert javnt niður á bakka og aftan á 1965 kom so væntaða skrædli, í totala eggjamassanum " (si kurvumynd) OG TA FÁA VIT NATTURLIGAR BROYTINGAR Men ikki fyrrenn nú byrja náttúrligu (ikk: broyt ingar men avleiðingar) umframt náttúrligu variati- | ' Nå = Ægmængde Totale ægmængde (-10 '?) Í Fiskeridødelighed i */. Fig. 40. Den nedadgående kurve viser antallet af gydte sildeæg í Nordsøen pr. ár Den kan tages som et udtryk for størrelsen af bestanden af vok sne sild Den opadgående kurve viser det antal sild i procent, der årligt fjernedes fra bestanden ved fiskeri 1949-1974 ónirnar at gerða seg álvarsliga galdandi ja, tær verða avgerandi, so av- gerandi, at tað verður ein spurningur um lív ella deyð! Náttúrligu varrati ónirnar eru har altíð og náttúran tekur hædd fyri tilikum, tað ger hon við síni ríkiligheit og tað einasta tú vanliga merkir ul hesar vanatiOnirnar er, at nøkur ár er ríkiligt og onnur ár minni ríkiligt til, av nåttårurikidømi. Men tå menn brynja seg og gera seg út til akkurat at leggjast á, at bróta niður náttúrunnar egnu kompen- satorar (í hesum før margfaldið og ríkiligheit- ina) og taka tveir grund- leggjandi faktorar út úr vistfrødiligu skipanini, tå hevur menniskjad gravad sina egnu grøv, og tað skuldi ikki verið so torført at skilt. Í hvert fall so langt, at tað slappst undan, at blíva útsettur fyri reinum tvassi og vrøvl, frá landsins til starv mætastu monnum VANVITTUGT At vera farnir í holt við at gera av við heimsins ríkasta fiskastovn einaferð afturat, tað er so fantastisk at tað er ikki fatuligt. Tað er vanvittugt og so langt av allari leið, at einans og bert hetta gospeljarnrandi- fólkið, í stupidari vón um nakað imaginært betri, kann finna uppá nakað tí líkt!!. Nidurstøduna av einari tílíkari handling, eru tað ikki orð fyri, men úrslitið hevur givið og gevur seg sjálvt. Tann ið orkar tað kann bert líta seg íkring. Kringum- stødurnar - eru - niður- stødan! jsmith. Sera lítið brúkt frambygt 8-mannafar úr Kaldbak við 32 HK Leyland motori til solu. TIf. 71798 4-mannafar av glasfipur við 9,8 HK Mercury og oðr- um til solu. Tlf. 48832 DANNY TRANSPORT — tå okkurt skal koyrast ella goymast Tlf. 19192