leygardagur 17. juni 1995síða 11

Nr. 113 — 17. JUNI 1995 tíðindablaðið Ein dýr roynd sum to kom í tókum tíma -segði Jógvan Mørkøre um bankabjargingar o.a. á fólkafundi á Tvørfelli 2. hvítu- sunnudag í sambandi við at 100 ár eru liðin, síðani ungmannafelagið Sólarmagn varð stovnað Gott fundarfólk Fari at leggja fyri við ein um erindi úr sangi. ið ein av stuðlunum undir Sólar linka ella loysa eingin kundi lokur for durum og stongsil á hverjum sundi Orðini yrkti Jóannes Pat ursson. Hóast hetta vóru rå, sum hann legði í munn m á farna skyldmannin Nólsovar Páll, so vildi hann fyrst og fremst lýsa støðuna í síni samtíð, heldur enn standin fyrst í 19. eld Soleiðis var stødan í tí landi, fólkini í Sólarmagn virkaðu í tey mongu fyrstu árin. Við armóð. dáðlovysi og bondskligum bondum Og hetta er aftur vorðin stødan í tí landi, vit skulu — — ngur fram Nú noyðast vit it læra okkum at sålda upp ysingårnaår ter áhuga verdu frå teimum. vit ikki hava brúk fyn, teimum réttu, frá teimum følsku »sfr. Onkur hevur so betr rakið sagt tað soleiðis: Ein upplýsing er ein munur sun ger mun Tað opna forum. sun fólkafundirnir kanska vóru finna vit í dag í hesum al tjóða teldunetinum. Fjøl miðlarnir hjá okkum savna seg mera og mera um SÍNI serhgu mål. hver miðil talar I sínum lag um Hrott. parta politikk, búskap og frøist uppi yvir hverjan kreppu Hver fundarrødan á ungi og flestøllum fundum talar í sínum lag um sítt sjónarmið og sínar loysnir. Alment orðaskifti er so at:siga av ukið. Tað ræður um at hava rætt og varðveita rættin hjá sær, ikki slaka. Hart móti herðum. Tann mátin nyttar einki, skalt tú sálda upplýs ingarnar, sum tú hevur í boði. Tú kanst heldur ikki blunda og halda fyri oyruni Skal upplýsingarstreymur in, sum vit liva í, ikki enda ónýuligum upplýsingar kaos mugu vit læra at:skilja teir upplýsingar burturúr sum gera okkum mun So hóast upprunaliga æt! anin við fólkafundunum er útint, so fáa vit enn ikki frið fyn trámi eftir broyting Bara hava vit aðrar vegir at virka í. Við loki for durum sy stongsi í hverun sund So hóast mangt er broytt he hundrað árini síðani ta ungmannafel ig ð urð stovnað. so eru nøkur V somu hevur við Heimastýrtslógini fingið ggávuvald á summum økjum. Fyrra helvt av ti eld. í Sólarmagn hevur virkað bert rætt at mæla til at hevði legtingið gera FORT £ slapp summum førum at ur mæla danskar lógir, men tað heyrði ongan lóggávu rætt. Lóggávurætturin lá hjá danska fólkaungin um Tann stóra fjøldin av fólkinum hevur fingið at kveðurætt. Tá Sólarmagn varð stovnað, høvdu kvinnur og húskallar íkki valrætt. Tað fingu tey í 1915 + Fyrstu polttisku flokkar nir vórðu stovnaðir í byrj anim av hesan eldini. Og åhugamålsfeløg fylgdu teimum á baki Og fjølmiðlaheimurin er em fullkomiliga ødrvisi heimur samanborin við fyrstu tíðina hjá Sólar magni. Tá vóru hverki út varp ella sjónvarp Broytingin hevur gjørt, at innafeløg sum Sólar n mn! iva fingið minni lut Aðrir felagsskapir. polit skir flokkar. fakteløg 0 hava ukið vvir. Sólarmagn hevði 20 fundir fyrsta árið Neyvan man nakað ung nannafelag av teimum sum hava vyvirlivad, í dag megna at koma upp á tað talið og ta undirtøku, sum hevur fingið eðr skap so er innihaldið í mongum fórum tað sama: 1 urð talað in brenr NS gpåvu tå rd talað u rn turismu, tá arð talað støðuna hjá uberðandi fólkinum, um trúarspurningar, tá varð tal að um viðurskifti Førova við Danmark, og har varð talað um trongu støduna hjá føroyska målinum Sólarmagn var partur av tjóðskaparrersluni Sam bandið við Føringafelag var týðiligt, tí nógvir av per sónunum gingu aftur í báð um feløgunum Tj6dskaparrørslan fór i tvíningar. Tá danin helt ímóti, bognaði mangur maður og mong kvinna og sleptu krøvunum fyr! sjálv søgdum rætundum Ti sjålvsøgd rættindi eru tað at brúka egna mál í talu og skrift. Sólarmagnarfólkið kom at vera í tí partinum sum ikki vildi slaka fyri trýstinu, men nú gjørdist róðurin tyngri, tí gamlir fe lagar vóru lopnir í part við donsku myndugleikunum Hetta sama endurtók seg í vikuni, sum fór. Har feroy ngar stóðu saman um eitt sjálvsagt krav um dómara kanning, bognaði ein meiri luti av tingsins linum endaði við at:taka undir við einum uppskot, sum hevå sin uppruna í danska fólka unginum. Uppskouð um dómarakanning. sum ettt sameint løgting stóð aftan lr, rt íkafundin fyri kverstraði = danska stjórnin til viks. Tað var ikki so frægt. at hon vildi sam ráðast á tí grundarlagnum. | staðin kom hon, sum var eir hin tydningarmesti parturin at kanna í teimum leikum sum hava verið í bankamál num, við egnum uppskot til kanning. ið loksins varð lå vil vi eið svølgdi Eitt er so tað. at ákærdi parturin sjálvur sleppur at ráða fyri kanningini. Tað er bæði láturligt og gråtuligt sær sjålvum, men hevur hinvegin ikki so nógv at týða, tí við at sýta føroving um dómarakanning hevur stjórnin felt moralskan dóm yvir seg sjålva og sínar em bætismenn. Annað er s« tað, at hóast allar undan førslurnar fyri ikki at ganga einmælta ynskinum hjá løg unginum á meti við tilvis ing til rættartrygdina, so var tað júst rættartrygdin hjá minnilutum í ríkisfelags skapinum, sum varð traðk að undir fót. Ein formlig rættartrygd hjá einstaklinga poliukarum og embætis monnum vigaði tyngri enn rættartrygdin hjá tí minni menta parunum í ríksife lagsskapinum mótvegis tí ráðandi. Við at novda før ovingar I t taka til takkar ið eit kerdan kanning hevur danska stjórnin ikki her felt don yvir seg Sjál va men somuleiðis ein dóm yvir ríkisfelagsskapin. Her verulig rættar á sjálvstyrisekjun im, tá tað kemur til skarp skeringar við ríkisstjórnina Tad vóru annars júst rætt armål, ið vóru í miðdeplin um, tá danski løgtrødingur in Frederik Harhoff herfvri Jógvan Mørkøre heldur reðu. Mynd jan hevði fyrilestur á Christi ansborg í sambandi við 15 ára-hald fyri grønlendsku heimastýrisskipanina Hansara niðursteða var, at einki var til hindurs fyri at broyta heimastýrisskipan irnar, so løgmål komu inn undir hesar, men mælu ímóti, tí tað var óprakuskt Kann vera so, men gongdir síðani hevur vist, at ríkisfe lagsskapurin íkki kann liva uttan at rættarvidurskift millum ríkispartarnar verð endurskoðað. Um ikki ta hendir. so fer vaksandi ta av Ísroyingum ivaleyst a endurskoða sína stæðu ti ríkistelagsskapin, ti ein fe rættar trygd ul hin minni menta partin er eingin felagsskap lagsskapur uttan Onkur hevur fyrr undrast á tað fyribrigdi, at í Grøn andi verður hildið bæði 10 ira og 15 ára hald fyri heimastýrið. So er ikki í Føroyum, hóast skipanin verður brúkt sum fyrimynd úu í heimi. Grønlendska skipanin er skorin til eftir føroyska leistinum. At før oyingar ikki hátíðarhalda heimastýrið hevur ivaleyst samband við, at so fáir før oyingar hava kent hesa skip an sum ein politiskan sigur ella eitt framstig Í dag stendur henda fyri myndin nektað. Ikki bert tí tað er so sum so við rættar trygd undir hesi skipan Nei, meira grundlegg) andi veruleikar av búskap arligum og poltuskum slag Iggja ul grund fyri hesum Undir 15-åra haldinum fyn grønlendska heimastyr ið hoyvrdist stjórnin hevði ætlanir um at skerja blokkstudulin grønlendska heimastýrið Grønlendski landsstyris maðurin Lars Emil Johan sen gjørdi greitt, at heima stýri og danskur studningur voru ett. Skerdu danir studningin, skuldu grøn lendingar hava økt sjålv styn. So einfalt var tad Sama samband er i grundini millum skerda sjálvstýrið hjá féroyingum og danska studningin til okkara lands kassa, hóas vit ikki tala so opið um tað sum grønlend ingar. Einki er tó at ivast i, at fallandi livistødi hesi sein astu árinf, vaksandi arbeiðs loysið og svári missurin av frægasta fólki okkara sáa ein grundleggjandi iva um sosialu = trygdina innan henda karm. Tann alfaðir- ligi staturin, sum skuldi taka sær av øllum sosialum trup ulleikum, fjarar burtur sum ein hvervisjón. Her hava vit bert okkum sjålvi at líta á, tå á stendur. Tað kemur iva leyst dátt við hjá mongum, men tað er so í dag. og fær valla verið ødrvisi. Tað eru vit, sum hava ábyrgdina av okkum sjálvum og hverjum øðrum. Og ikki danir. Spyr danir, um tu tvast tað. at:dansk misljóð. tí Eitt er so