leygardagur 12. august 1995síða 11

Nr. 152 — 12. AUGUST 1995 g 11 Fiskaverur er so at siga allur útflutningur okkara Allur útflutningur Føroyar í 1994 var 2 103 000 000 kr Harav vóru fiskavørurnar meira enn 2 milhardir, með an resun bert var 100 milli énir og av teimum var helvtin, SO milliónir, skip, sum vóru seld av landinum Hinar 50 milliónirnar í út flutningi eru frímerki og aðrar verur, td. skinn, fiski reiðskapur og maskinur Flotin er eisim nógv minkaður. Í 1985, tá ið hann var størstur, vóru 324 skip í flotanum, harav 263 fiski skip. Og í dag eru 253 skip í flotanum, harav 199 fiski skip. 64 fiskiskip færri Få fíggjarliga bakkastið rakti. fylgdu arbeiðsloysi og fólkaflyung í kjalarverr inum Síðani 1989, tá ið fólka talið var uppá tað mesta. sløk 48 000 fólk. hevur stødugt gingið niður á bakka. Sein astu fimm árini er fólkatalið minkað við gott og væl 4000 fólkum. Og tað eru fólk í bestu árum. ið flutt eru Fólkaflyungin er sum et barometur fyn vinnu- og bú skaparstøduna í landinum Vinnan hevur á ur verið í kreppu. Fyrsta bakkastid kom longu í 20 unum og ikki gekst mætan í 30unum Fiskaprísirnir vóru lágir. fiskaloysi var undir Før oyum. av ti at fremmandir trolarar oyddu grunnarnar og illa gekst hjá føroyingum at fáa fiski- og havnarætuindini í Grønlandi. Gest ánni flutu eisini nógv fólk úr Fvroyum. men fólkaflytingin í tað tyk ist nógv álvarsligan. Tað er ilt at meta um hesa Ogvisligu flying, men skaði er longu hendur, tí tað eru tey ungu. tey. sum framtíðin skal byggja á. ið flyta. Vit vera fátækari á so mangan hátt Einasta bjarging er. um vit kunnu venda búskaparligu gongdin Tad er ikki lagið, at vredt og máttloysi hevur eyðkent hesa tíðina. Tað hevur ofta verið frammi í fjølmiðlum og á poliuskum fundum, at nú må vreiðin steðga, øll hava skyldina, og vit mugu framleiða okkum burtur úr kreppum. Ég fár ikki til fulnar ukið undir við hesum sjónarmiðum. Vreiðin upp byggir víst einki. og hon må fáa ein enda. men vreiðin mátti sleppa fram at. tí vit høvdu mist okkum sjålvi burtur í allan framgongdin Alt bar til, og tí er so vorðið Vit vóru hørm bæði um okkum sjålvi og tey ráðandi Vit høvdu í ov stóran mun bara fylgt við samfelags rákinum. og politiskt var einki gjørt fyri at:steðga inflatiónimi, kostnaðarsteðið var so ovurhonds høgt, at hus fingust valla fyri milljónina Fad er so lætt. at geva øllum skuldina. Hver stend ur sjálvsagt ul ansvar fyri sínum egna husarhaldi, men tað var ikki vanlig: føroy ingunn, sum tók tey stóru * Hvat er vakrari enn ein summarløta á Viðareiði spyr Jenny Lydersen! uttanlandslåmm. sum hann semm kom at gjalda At framleiða okkum burtur úr kreppumi er helst einasti vegur, tá ið vit aftur hava funnið fótafesti. men tað er lættari sagt enn gjørt, tí sum áður nevnt, so hava vit bert eina råvørukeldu. og tað er avmarkað nógv vit fáa burturúr at viðgera fiskin meira. men tað er meira ein spurningur um at:framleiða ta fiskavøru ið efurspurningur er eftur og duga at:selja føroyska fiska verur sum nakað serstakt Råvørugrundarlag10 verð ur neyvan størn í bræði uttan vit við samráðingum fáa víðkað okkara fiskileiðir Hyggja vit aftur at ut flutninginum., so eru ávísir møguleikar í bólkinum aðrar verur. Tað er umráðandi at kanna, um nøkur av hesum verum kundi givið eima munandi framleiðslu. Nógv hevur verið tosað um at ut hvussu hevur verið so lítil vega nýggja arbeiðspláss og framtaksgrunnunin er stovn aður júst við tí endamál at veita figging. men enn er ikki nógv hent Tad er av størsta týdningi fyn okkum føroyingar, at vit vidurkenna, grundarlag okkara. at vit fara væl um og fáa mest burturúr okkara tulfeng: Vit mugu vera fús at:fara til verka at troyta nýggjar leiðir. Tað nngasta er at missa áræði hvat er lívs Tá ið tað gongur væl í hond materielt at gloyma tey sonnu livs tå er skjótt virðini. Tey eiga vit at halda fast um eins og forfedrarnur um aldamótið At missa sína mentan, er at missa seg sjálvan, tá er einki rótfesti longur. Vit eru føroyingar, og eiga at liva sum føroy ngur og ikk: eftir, hvat onkur ulvildarlig sjónvarps rás varpar inn í stovu okkara Tað eru vit. ið velja okkara lívsvirðir Viðingar kenna av sonn um hetta land og tess lívskor Hetta er helst orsøkin til at folkaflyungin av Víiðareiði hevur verið so líul. Tykkara arbeiðspláss eru hav. hagi og bjørg. Tit manna skipin bæði á brúnni. á dekkinum og í maskinnúminum. Tann sum livir tætt at nåtturun veit hvussu ymiskt hon ges ur, og hvussu mong andlit hon hevur Hvat er vakran enn ein summarløta á Viðareiði. og hvat er øgisligan enn tá ið brimið stendur í bakkan og glaðurokið fer um eiðið Náttúran er stórbær Eg havi øll mini barnaár hugt yvir á hetta eiðið. Ég minnist letur á loftskam annum, tá ið eg grundaði yvir, hvat mundi vera hinu megin. Eiðið var so smalt. bert sum ein rípa. og tå ið sólin setti og litaði alt reytt, var tað sum ein dreymur Og abbi min, sum var gamal og Viðingar kenna av scanum hetta land og tess lívskor. Hetta er helst orsekin til at fólkaflytingin av Vidareidi uppilagstur, segði frá. at har bud hansara næstnngar og nógvir skipsfelagar. og hann segði frá tí blipskapi. sær var sýndur. og hann lyst fólkini, so eg helt at eg kendi tey. men sum barm kom eg ongantíð ul Viðareiðis. Eg var ulkomin fyrstu ferð. e m var á Viðareiði Og eg minn ist enn. so legið tað ljóðar at eg var ikki stórt vónsvíkin tí Eiðið. hesin vakn parabul var ein stórur slætti. Ein av Føroya størstu og vakrastu slættum. grønur og væl vall aður. og báðumegin við tey høgu fjøllini, tey vóru sanni liga vekur og hábærslig Viðareiði er kend fyri sin vakurleika langt út um land oddamar. ikki minst Enm berg. hægsta forberg í Ex ropa. At Viðareiði er gitin vida fyri sin fagurlerka er mst viðinginum Christian Matras, sála. skald og mál frøding: mikla at takka. hann hevur í skaldskapi sínum borið heimbygd sina til allar føroyingar og út um land oddarnar. Í yrkingasavninum „Á helklu eg stóð“. s'gur hann soleiðis um heimbygd ina: Skal eg í fáum orðum siga útlendingum frá teim náttúru. sum er uttan um lítilheimin hjá fólki her úti í havi. so verða orðini: hon var tað vandamikla, tað ræðiliga, tað magnmikla og tað, sum var blíðan og fnåsælan enn alt tað. sum hugurnn fær loftað. Hann hevði slíkan tokka til sína heimbygd og tað fólk her búði. Eg haldi hann lýsa hetta so væl í ønndinum „ten gomlu Teir Gomlu Oman á foldini sást tú teir fjakka Búðu undir verðum og niðri á Þúkka Skóru torv í dølum og veltu fram við áum bjørgum og Søktu fugl í kopar í gjáum Fjøllini teir gingu, og tøku sevd í urðum Børu heim til bygdar almikið av rættum burðum Rovndu vístu róku stundum grindir havmið Ok Dyrgdu inn um gjartangar og skeikluðar lindir Attu land og sjógv teir sum fåur her á foldum Flestir fingu hvíld á bakk anum í moldum Tá ið nýggi skúlin varð tikin í nýtslu. gav Christian Matras viðingum stórfingna gávu viðvíkjandi skaldskapt sínum við teim treyt, at eldvart rúm var gjørt at goyma handnun: í. Tað er mítt ynski á hesum degi og ein áheitan á bygdarráðið og viðingar allar at bera so í bandi. at gávan kemur til sættis sum skjótast Eg takki fyri at ut góvu mær ljóð. Guð sign okkum øll og okkara fødiland Før oOVvar