leygardagur 12. august 1995síða 10

øroyingar -Vit eru fóroyingar og eiga at liva sum føroyingar og ikki eftir, hvat onkur tilvildarlig sjónvarpsrás varpar inn i stovu okkara. Tað eru vit, ið velja okkara lívsvirði segði Jenny L ydersen á fólkafundi á Viðare iði seinata leygarkvóld. Hon umrøddi gongdina i Føroyum se inastu mongu árini og helt fyri, at vit mugu vera fús at fara til verka at troyta nýggjar leiðir. Tað ringasta er at missa áræði. Góðu viðingar. og øll ut, 13 vitja á Viðareiði í dag Ég fan eftur førnmun: at yna at greiða eitt sindur frá gongdin seinastu øldina, síðan: fólka fundirnir byrjaðu. 2. hvítu sunnudag í ánnum 1894 var fyrsti fólkafundur í Fer um. Hann var hildin á Tradarhamn á Sandi. Fólka fundirnir fingu beinanvegin góða undintøku millum manna. teir breiddu seg skjótt kring landið og vóru um aldaskiftið og langt inní 20. eld ein fastur táttur av summarlívinum í Føroyum her á landi eins og stevnurnar eru tað í dag Fólkafundirnur vóru hent asta amboðið hjá tjóðskap arrørslum, ið rættiliga fekk fótafesti her í oyggjunum um sama mundid, ti ul hesar fundir stevndu fólk í hópatal: Tað er hugvekjandi at hoyra eldri fólk siga frá. Við flaggi á stong. savnadust fólk úr fleir oyggjum og bygdum á onkrum náttúru vøkrum staði. Her varð rett og her varð sungið. Ofta var prædika eisini hildin á fólkafundi. Rett varum født landið. móðurmálið, vinnu lívið, um fráhaldsspurningin og annað. ið var frammi í tíðini. Og fosturlandssang unir settu sín serliga dám á løtuna Tíðin undan og eftir alda mótið var ógvuliga hend ingarik og gróðrarrík tíð í Feroyum bæði vinnuliga og mentunarlig. Tj6dskapar rørslan var í hægsta blóma. fiskiflotin vaks ár undan án og fólkatalið økust í hverjum. Just øvugt, sum stødan er í dag. nú næsta øldin er um at vera runnin Seinasta aldamót. í 1901 búðu 15.230 fólk í Føroyum Hetta ljóðar ikki av so nógvum, men líta vit eina eld longur aftur til fyrstu någreiniligu fólkatel sum var í 1801. so var fólka talið bert 5.265 fólk á leið tað sama sum íbúgvaratalið í Klaksvík í dag. so fåmentir INngina. vóru førovingar Íbúgvara talið trýfaldaðist sostatt í 19 eld Hverjar vóru so fortreyt nar fyri. at fólkatalið vaks so munandi hesa øldina? Um aldamóuð hendi ein kollvelung í vinnulívi. Førovar høvdu í øldir. lika frá landnámstíð verið eitt landbunadarsam føroyskum felag. men eftur fáum árum vann fiskivinnan fram og gjørdist høvudsvinna okk ara. Eitt annað stórt framstig var, at eimahandilin var av tikin, og handilin kom á før oyskar hendur Uwóður hevur helst allar tíðir vend í Førovum. Hann var partur av grundarlagnum undir dagliga húsarhaldi num, men ikk) nakar mun andi vinnuvegur. ikki sum útflutningsvera Miðskeiðis í 19. eld fóru føroyingar at F h royna við línu. og nu kom rættulig gongd á Eina- handilin, sum mest heyði tkið móu hosupørum, fór nu eisini at keypa fisk. og nøkur fá ár seinni byrjaði skips fiskiskapurin av álvara. Í 1872 kom fyrsta sluppin til landið. 20 ár seinni vóru 32 skip í Føroyum og stutt eftur aldamótið vóru tey 100 í tali myndir Jan Miller so her var ein stór fram gongd. sum ongantíð áður og arbeiði tl nógvar hendur Hesi árni var tað eisini at føroyingar í stórum tali fóru til Íslands at rógva ut, at vera til lands. sum tað vað rópt Har arbeiddu bæði mannfólk og konufólk Húskallarnir ikk) longur á gørðunum. men fóru ul skips. ti her var pen ingur at vinna. so nu góvust meguleikar at:seta føtur und ir egið borð Fiskiskapunn g bæði á sjógvi og landi. Á handilsplássunum var nógv stødadust gav arbeiði me SE. F z virksemi. Fiskurin varð turk aður og seldur sum klipp fiskur. Nógvar bygdagentur fóru til tey størru handils plåssini at arbeiði í fisk) Vit fingu ti eftir aldam6tid eitt heilt ødrvisi samfelags mynstur í Føroyum. Fisk vinnan férdi stóra búskap arliga framgongd til landið Í hesum tíðarskeiði vakn aði tjóðskaparrerslan av álvara her á landi. Føroy ingar, ið høvdu lisið uttan landa. í Danmark, Noreg! og Íslandi bóru hesar hugsjónir heim aftur við sær. men eisini millum føroyingar í Føroyum var tjóðskaparliga tulvitanin vakt. Tann vinnu liga og búskaparliga fram gongdin hesi árini hevur giv ið fólki áræði og styrkt sjálvbjargnisandan Men tað er vandi í hvørjan vælferð. Nýggja tíðin ehvði eisini stórt mentunarligt ånn Gamla roykstovumentanin var um at sindrast, gamli FK Fólkafundur á Vidareidi i 1995 Seinasti fólkafundurin var í 1902 síðir við at hvørva og við tí ekta sambandinum við út heimin var málið eisini hótt Føroyar høvdu í øldir ligið so fjarskotnar, at årinid uttaneftir og frå donskum embætisvaldi í Føroyum hevði ongantíð rættiliga fingið fótafesti. so legið tað ljóðar. tí føroyskt var úthýst bæði í kirkju, á tingi og I Nr. 152 - 12. AUGUST 1995 skula Tað er undrunarvert at síggja. hvussu okkara fá menta fólk av lív og sál um aldamótuð stríðist fyri at varðveita tað. ið føroyskt er Felag var stovnað at verja Føroya mál og Føroya siðir Fundir hildnir kring landið at røda um fødilandid og fólkið, vinnuliv og búskap og at eggja fólki at varðverta mål og mentan Teir vóru góðir við hetta land og stolur av at vera føroyingar Teir vildu ikki at vinnulig framgongd skuldi forkoma máli og mentan okkara. men tey skuldu styrkjast. Og ikki var givið á hondum fyrr enn føroyskt var høvudsmål í Føroyum Nú er henda øldin, tå Føroyar gjørdust ein av fremstu fiskivinnutjóðum um at vera runnin. Og hvussu hevur so hildnast hjá okkum. Aftur hesa øldina er fólkatalið tryfaldad, frá 15.000 um aldamótið ul vit í 1989 vóru 47 838 fólk í Feroyum Framburðurin. sum var grundlagdur um aldaskiftið, hevur verið ovurhonds stórur á øllum økjum. Landið er útbygt við øllum hentleik um, vegir, brýr, tunnlar, báta hylar og lendingar. elmeg!. samferðslu bæði á landi, sjógvi og í luftini, post-, tele fon- og radiosamband. ný mótans íbúðar- og hand ilshus, bankavirksemi og landsumsiting. Og tá er meginparturin útbygdur semastu fimmtu árni Utbygging av veiði- og farmaflotanum og fiska verið hin fløgur eru virkjum hevur sama. Stórar gjørdar í trolarar, rækjuskip. svartkjaftatrolarar, farma skip. fiskavirkir og alistødir Alt sá út at ganga sum eitt spæl, men so kom bakkasuð Seinastu fimm ánni hava vit sanna gamla orðatakið at ein armóðin rættir aðrari hondina Arbeiðsloyst bankakreppa. ov nógv troyturfiskastovnar. flotin í minking. tvingsilssølur í hópatali. bæði virkir, hus og skip. fólkið knúgvar undir herðum skatti og avgjøldum og folkaflyting í stórum tal: meðan teir, ið játtaðu fólki pening til henda høga livifot, sluppu snikkaleysir. skuldin løgd á fólksins herðar. sum táttaði í 3 milhardir, tá ið avtornaði. [Ma var atbond og líuð høpi man hava verið í roknistykk inum. Og hví vóru okkara fólkavaldu so semir á feti búskaparliga tá ið rådgevandi nevndin ferð efur ferð rópu varskó? Lívsgrundarlag okkara er fiskunin, okkara einasta til feingi. og hann er ikki ein ótemandi kelda Hann megnaði ikki at bera allan henda vøkstur Tað vóru matadorpengar vit spældu okkum við Náttúran, øll sum hon er, skai røkjast. Tað vert hver maður. sum skil er í, hver bóndi. hver fleyga maður og hver útróði armadur Av náttúrunnar ríkidómi kanst tå ikk: bert taka sum tær lystir Hyggja vit at:útflutmingi okkara í dag líuð broytt. sidam aldamótuð so er mynstnð