fríggjadagur 29. august 2003síða 6

10 Nr. 162 - 29. august 2003 Nr. 162 - 29. august 2003 11 Tey seinastu árini hevur áhugin fyri arbeiðsum- hvørvi og livikorum verið vaksandi. Virki geva arbeiðsumhvørvinum størri ans, tiltøk sum Árs- ins arbeiðspláss og orðaskifti um tørvin á al- mennum reguleringum siga eitt sindur um hend- an áhuga. Tað hevur tó verið ein sannroynd, at áhugin mest er komin til sjóndar í sambandi við arbeiði á landi. Fiskiflotin sum arbeiðspláss og arbeiðsumhvørvi hevur líkasum ikki havt tann stóra almenna áhugan hjá fjølmiðlum og myndugleikum. Hinvegin hava Fiskimannafelag- ið og FF-blaðið altíð sýnt hesum evni stóran ans. Tað er tí at fegnast um, at vit nú hava fingið eina kanning, sum greiðir frá arbeiðsviðurskiftunum og umstøðunum hjá fiskimonnum til skips. Tað er sjúkrarøktarfrøðingurin Anna Maria Simon- sen, sum hevur gjørt kanningina. Hon hevur ar- beitt á oljuboripallum viða hvar, og har hevur hon sæð, hvussu ómetaliga nógv, ið verður gjørt til tess at bøta um trygdina. Hon er tí sera áhugað í trygd og arbeiðsumhvørvi umborð á fiskiskip- um. Anna Maria Simonsen hevur í hesum sam- bandi hugsað, at í minsta lagi sama trygd eigur at verða fiskimonnum fyri umborð á fiskiførum sum starvsfólki á boripallum er tryggjað. Fiski- mannafelagið hevur ivaleyst somu áskoðan. Kanningin snýr seg ikki bert um tað fysiska um- hvørvið og trygdina umborð, men eisini um, hvussu tað kenst at vera til skips. Eisini vísir kanningin hvørji ynski fiskimenn hava til tilver- una sum fiskimenn og hvørji krøv, ið teir seta til arbeiðsplássið umborð. Hetta er forvitnisligt og áhugavert og her er talan um sera viðkomandi vitan. Alt talar fyri, at hildið eigur at vera fram við slíkum kanningum. Kanningin er vorðin stuðlað av Føroya Fiski- mannafelag, hvørs formaður stútt og støðugt virkar fyri at bøta um korini hjá sínum limum. Nú fara formaðurin Óli Jacobsen og Anna Maria Simonsen til Alaska at leggja fram úrslit- ini av kanningini á altjóða ráðstevnu um arbeiðs- kor á fiskiskipum. Tað er gott fyri fiskimenn um allan heim, at teirra kor verða umrødd. Tað er eisini sera positivt fyri Føroyar sum fiskivinnu- tjóð, at okkara umboð kunnu leggja fram nýggj, viðkomandi og týðandi kanningarúrslit í einum altjóða forumi í aðrari fiskivinnutjóð, nevniliga Alaska. Vónandi kemur nógv gott burturúr ráð- stevnuni. Eisini er at vóna, at allir viðkomandi partar framyvir fara at stuðla og menna gransk- ing innan trygdar- arbeiðs- og heilsuøkið hjá fiskimonnum. DAGSINS MEINING Sosialurin Viðkomandi vitan VIÐMERKINGAR Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Fíggjarleiðari: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Durita Simonsen durita@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ingrid Bjarnastein ingrid@sosialurin.fo Vilmund Jacobsen vilmund@sosialurin.fo Solby Eliasen solby@sosialurin.fo Dagfinn Olsen dagfinn@sosialurin.fo Ingi Rasmussen ingi@sosialurin.fo Magnus Gunnarsson maggi@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1, 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Sosialurin í Suðuroy: tel. 375364 fax 375464 tel. 220727 e-post: aki@sosialurin.fo e-post: dagfinn@sosialurin.fo Sosialurin í Eysturoy: Postsmoga 143, Saltangará tel. 447820 fax 449520 tel. 225429 e-post: vilmund@sosialurin.fo Sosialurin í Vágum: 360 Sandavágur tel. 333820, 220507 fax 333720 e-post: edvard@sosialurin.fo e-post: vagar@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 341800, Fax 341801 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo varp@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Í sambandi við flytisøkir til alingina í Suðuroynni og hvørjir karmar ann- ars, fólkaflokkurin ætlar alivinnan í Føroyum framhaldandi skal hava at virka undir Johan Dahl løgtingsmaður Sum flestu kunnugt, so er Suðuroyggin enn einferð við at verða jarðløgd sum aliøkið orsakað av óhapp- um, ringum marknaðarprís- um – og sum stein omaná byrðu ILA sjúku. Tað skulu sera breiðir fíggjarligar herðar, at bera slík bakkøst og hava bæði bankar og ánarir gjørt tað sum er møguligt innan verðandi fíggjar og lógar- karmar fyir at bjarga aling- ini her suðuri. Tá vit tosað um skiftis- økir orsakað av ILA, so vita vit at Suðuroyggin eigur at hava bestu møguleikar, við fleiri firðum sum skiftast kann ímillum um viljin er til staðar. Nú ILA er staðfest og firðir verða braklagdir í ávíst tíðarskeið orsakað av smittuvandanum, eigur og skal verða møguligt at nýta aðrar tøkar firðir. Í hesum sambandi veit eg at spurt hevur verið hjá Vinnumálastýrinum, um loyvið at brúka Hvalbiar- fjørð til endamálið, men hetta verður noktað, hóast tað við einum lítlum sindri av vilja frá Vinnumálastýr- inum væl skuldi borið til. Bjarni Djurholm, – eg vil hervið vinarligast heita á teg, um at vísa teg frá sól- síðuni og geva loyvið til, at Atlantic Seafarms kann fáa loyvið at nýta Hvalbiafjørð sum skiftisfjørð/aliøki. Hví verður hetta ikki loyvt? Er tað nøkur serstøk or- søk til noktandi svarið, sum tit hava givið tá heitt hevur verið á tykkum um hetta? Eg vil her eisini siga, at eitt svar sum evt. sigur, at við verðandi støðu í ali- vinnuni í suðri, so er tað útilokað – tað er onki svar, tí fyri at komað víðari við alivinnuni í Suðri, so er neyðugt m.a., at hava møguleika at skifta millum firðirnar. Minst til orðataki: »betur er bøtandi hond...« Eisini vil eg fegin vita hvat tit ætla at gera við av- markingarnar í íløgum í alivinnuna fyri útlending- ar? Tað verður sera trupult at endurreisað nakra alivinnu uttan m.a. útlendskan risiko- villigan kapital og fyri at fáa hann so er neyðugt at geva rúmari ræsur í sam- bandi við avmarkingar fyri eigaraskapið hjá útlending- um. Kanska kundi eg fingið at vita hvat landsstýris- maðurin í vinnumálum og flokkur hansara ætlar at gera í hesum samband við nevndu viðurskifti? Hvussu liberalir er tit í fólkaflokkinum veruliga, tá kemur til stykkis, tá tað snýr seg um altjóðager- ing,tey fýra frælsini, tað at hava eina fría vinnu og slogani at standa á egnum beinum? Fyrispurningur til Bjarna Djurholm Gerhard Lognberg løgtingsmaður Eg las greinina hjá Alfred Olsen, løgtingsmanni um Sandoy við áhuga. Eitt er vist: vit gleðast um at aðrir og onnur leggja til merkis, hvussu trupult mangan út- jaðarin hevur tað, ikki minst tær smáu útoyggjar- nar. Alfred nevnir læknar- nar, hann nevnir Teistan og undirsjóvartunnilin. Tað er rætt at ein tunnil til Sandoynna er tað einsta rætta, tí útjaðarin fær tað verri og verri. Vit løgtings- menn í Sandoy løgdu í síðstu tingsetu uppskot fram um undirsjóvartunnil og fekk tað heilt positiva viðgerð millum tingfólk. Hetta sum er hent í summar at Teistin hevur verið á beding í 4 mánaðir er jú stór skomm og ein háðan av Sandoy. Hvussu við vegakerv- inum í Sandoy, henda oygg- in sum er so sløtt og skuldi verið góð at gjørt vegir á? Vit hava bygdina Dalur, tað er ikki tespiligt at koma til hesa bygd, har er næstan ikki framkomandi á vetri. Hvussu er við vegnum ígjøgnum Sandlíð? Har er ikki minni vandamikið at ferðast ígjøgnum. Okkurt positivt er nettup nú um dagarnar. Arbeiðið uppá vegagerðina frá fergu- leguni í Skopun er byrja, og hetta arbeiðið fer at bøta ómetaliga nógv um atkomu- møguleikarnar til ferguna. Hetta arbeiði verður gjørt gjøgnum 3 fíggjarár, og hetta eri eg ómetaliga glað- ur um. Men tað sum fekk meg til at taka pennin var nettup at Alfred Olsen, løgtingsmað- ur harmast um hvussu Sandoy er viðfarin. Hví rætti tú ikki ein hond tá eg sjálvur legði broytingar- uppskot til aðru viðgerð av tingmálið nr. 1-1/2002 tann 16/2 2002. Í viðmerking- unum sigi eg at farleiðin millum Húsavík og Dal er sera hættislig, tí vegurin er smalur, liggur í brattlendi og grót ríður støðugt oman á vegin. Tað sum eg vil siga í hes- um skrivi er, at eg góðtaki avgjørt ikki at ein maður kemur við føgrum orðum, og ger beint ímóti tá hann hevur møguleikan at hjálpa Sandoy. Sagt bart út: Alfred Olsen løgtingsmaður atkvøddi ímóti at peningurin var játtaður til berghol ímillum Húsavík og Dal. Men Alfred, eg gleðist til vit báðir koma í samgongu og vit kunnu sláða eitt slag fyri Sandoy. Alfred! Hvussu við bergholinum til Dals? VIÐMERKINGAR IRF Ofta verður tikið til, sum seinasta fríggjadag í Norð- lýsinum, at IRF heldur ikki ella ruddar ikki síni rusk- pláss ella bingjupláss. Men IRF eigur eingi bingju- pláss. Bingjuplássini eru kommunal ogn og komm- unan hevur ábyrdina av at reka plássini og at halda tey og øki kring tey ruddilig. Uppgávan hjá IRF er at lata bingjur til plássini og at tøma bingjurnar. Skipanin frá byrjan Í eini grein í Dagblaðnum í mai 1989 skrivaði táverandi nevndarformaðurin í IRF, Jógvan Isaksen, soleiðis um kommunalu bingjuplássini. Á hesum bingjuplássum verða í minsta lagi ein bingja til tað, sum skal brennast, og ein til tað, sum ikki skal brennast. Á teim- um størru plássunum kunnu verða fleiri bingjur av hvørjum slag. Nøgdin av bingjum er sett soleiðis, at fyri hvørji umleið 500 fólk verður ein 10 m3 bingja til tað, sum skal brennast, umframt ein bingja til tað, sum ikki skal brennast. Bingjurúmdin svar- ar sostatt til, at hvørt húsar- hald hvørja viku kann sleppa av við umleið líka nógv burturkast (á bingju- plássinum, undr.), sum ein vanligur ruskposi tekur. Bingjuplássini eru bert ætlað vanliga húsarhald- inum og eru sostatt ikki til handlar og virki. Tey skulu sjálv hava bingjur ella aðra avtalu við IRF. Soleiðis var ætlanin at bingjuplássini skuldu virka, tá IRF byrjaði sítt virksemi, og soleiði er framvegis ætlanin at bingjuplássini skulu virka. Men siðir broytast. Verandi skipan Síðani IRF byrjaði sítt virk- semi er staðfest í kunngerð frá 1995, at kommunan skal hava móttøkustøð (t.d. bingjupláss) til burturkast frá borgarunum. Heilsufrøðiliga starvstov- an hevur síðani 1998 sett størri krøv til skiljing og viðgerð av burturkasti í fylgiskjali til umhvørvis- góðkenningar hjá IRF. Aðalfundurin, sum er hægsti mynduleiki hjá IRF, samtykti í 1999, at IRF skuldi fara undir endur- nýtsluskipanir til metal, plast og pappír. Størri krøv verða sett til burturkast, sum skal endur- nýtast, enn til burturkast, sum skal brennast ella tyrv- ast. Av tí at ein stórur partur av gomlum jarni, gomlum bildekkum og pappi til IRF kemur av kommunalu bingjuplássunum, er neyð- ugt at hava góðar skilji- møguleikar á teimum. IRF hevur tí tey seinastu fýra ár- ini heitt á kommunurnar um at skipa bingjuplássini betri. Millum annað hevur IRF mælt til, at: • plássini bert eru opin ávísar tíðir • plássini eru mannað, tá opið er • plássini bert taka ímóti burturkasti frá húskjum • tað skal í minsta lagi vera møguligt at skilja burturkast soleiðis: • tað, sum skal brennast • pappír & papp • jarn & metal Fleiri av størru kommun- unum hava seinastu tvey ár- in gjørt eitt munagott ar- beiði á hesum øki, meðan flestu meðalstóru og smærru kommununum halta eftir, men undantøk eru. Nógvar av smæstu kommununum hava enn einki bingjupláss. Bingjuplássini eru fram- vegis bert ætlaði til burtur- kast frá vanligum húsar- haldi svarandi til ein rusk- posa um vikuna íroknað hvítvørur, elektronisk tól v.m. Sjálvstøðug vinnurek- andi, handlar, stovnar og virki í limakommununum skulu seta seg í samband við IRF viðvíkjandi burtur- kasti. Hetta skula vanligir borgarar eisini gera, um teir hava serliga stóra nøgdir av burturkast, t.d í sambandi við umvalingar av sethús- um og tílíkt. Kommunalu bingjuplássini enn einaferð TÍÐINDASKRIV Áhugin fyri dansinum við norska bólkinum Ole Ivars er so stórur, at nú verður skipað fyri einum tiltaki afturat. Ole Ivars fara at spæla í Havn og í Fugla- firði Ole Ivars er kanska best umtókti bólkurin av sínum slagi í Føroyum. Teir spæla lættan dansitónleik, og við sangum sum »Nei, så tjukk du har blitt« og »Jag trodde Änglarna fanns« hava teir vunnið hjørtunum á mong- um føroyingi. Fyrst í september mánaði kemur bólkuri fyri fyrstu ferð til Føroya at spæla, og dansur verður í ítróttarhøll- ini á Hálsi í Havn leygar- kvøldið 6. september. Áhug- in fyri hesum tiltaki er so stórur, at nú verður eisini skipað fyri einum dansi í Mentanarhúsinum í Fugla- firði. Hesin dansur verður fríggjakvøldið 5. september. Ole Ivars hava spælt síð- ani mitt í 1960'unum, men teir hava ongantíð áður ver- ið so væl umtóktir, sum teir eru í hesum døgum. Sein- astu fimm árini hava verið tey bestu hjá bólkinum, sum selir eina ørgrynnu av fløgum og altíð er á ferð. Limirnir í bólkinum siga, at teir gleða seg serliga nógv til at koma til Føroya at spæla, tí tað er nakað nýtt fyri teir, og teir vita, at teir hava nógvar lurtarar í Føroyum. Ole Ivars hevur tvær framførslur TÍÐINDASKRIV Mentanarhúsfelagið í Runavíkar Kommunu Hvørt mansbarn kennir Sámal Mathias, sum tær seinastu vikurnar hevur stríðst við tunnuna í søg- uni um rekamannin, sum aftur hevur verið á skrán- ni í Útvarpinum; meistar- liga lisin av Oskari Hermansyni, sála. Søg- urnar úr Krabburð hjá Jens Paula Heinesen hava leingi verið fólka- ogn, og ein partur av teimum er settur upp sum sjónleikur av bólkinum Grímu. Mentanarhúsfelagið í Runavíkar kommunu hevur heitt á Grímu at koma framføra leikin fyri eysturoyingum. Súsanna Tórgarð hevur leikstjórn- að, og Bárður Persson og Hans Tórgarð hava einar tíggju leiklutir í part, tá teir einsamallir føra fram tríggjar av søgunum í Krabburð í skúlanum á Glyvrum sunnudagin 7. september. Søgurnar um sambandsmannin Tarnov- ius, sjálvstýrismannin Bartal á Heimabeitið, javnaðarmannin Kaj Erik hjá Marini og øll hini vóru skrivaðar í trýss- unum, men politiski hugs- unarhátturin í Føroyum er lítið og einki broyttur. Og ikki er tað stórur munur á føroyskum »orgi- nalum« tá og nú. Gamli Balteus, kongsbóndin Peter Ludvig Højhauge, Ábraham, Albana og Hanna Malena fara á valfund, keypa skip, og taka ímóti Kongi í Krabburð, og tað er ikki bara gamansleikur, ið spyrst burturúr. Sýningin er ætlað bæði gomlum og ungum, børnum og vaksnum. Hóast inni- haldið kanska mest er fyri vaksin, so eru fólkið í Krabburð so løgið og stuttligt, at børnini kan- ska fáa mest burturúr. Søgurnar úr Krabburð verða sýndar í skúlanum á Glyvrum sunnudagin 7. september kl. 17.00. At- gongumerki fáast á Kunn- ingarstovuni í Saltangará og við dyrnar. Søgur úr Krabburð á Glyvrum C M Y K 11 10