leygardagur 27. januar 1996síða 15

øl ingaligari útsjónd. Hóast eg ikk: havi skil á ti, hugsi eg at hann mundi vera av bestu nnum. Tá ið eg minnist hann. var hann illa gongdur. Um summarnð nakað aftan á lembingina fór hann em dag á hestbaki burtur i Hann var burtur tað mesta av degnum Tá hann kom aftur. kendi hann hvert einasta lamb og eygleiða við seyðam haga kikåra, hvussu tey trivust Påpa Johan, Hans. havi eg sørn hansara á foatur all hini vóru farin ul songar, men neyvan var eg sessaður í roykstovuni stóð Hanus bóndi framman fyri mær við brøkrunum í hondini og biður meg vera vælkom nan. Hann hevði hoyrt meg siga gott kvld og var rokin av songim alt í einum Ég má siga, at hevði eg ikki við fullum skili vitað ateg var staddur í Norðra lahi, í eim lítlan fjalla bygd nú á døgum, so hevði eg hildið meg droymt: Hetta var sum at koma inn í vikingahøll í forðum, har høvdingin fagnar og heiðrar sín gest við øllum tí besta, í húsin um er. Fylltur ul angarnar av góðgætu og frískaður upp av øllum blíðskap mum lá eg um skamma stund í tí bestu song sum nakrantíð hevur veitt mín um troyttu imum hvíld so bleyt og mjúk bæði ikki trúgvi eg at sjálvur pávin í Rom hevur ligið bleytari og undir og á, so betri Ferðamaðurn nevnir Hans ur fråliku evni ul at håg ða kriatur g Sigur ål bet seyðamaður finnst Førovur Hann stubba við hesum Tó Hanus bóndi er nú meira enn 70 ára gamal ber hann seg sum maður í besta aldri. Tær fínu gulu silkipurlirnar í hån og skeggi og tað fríska dæmi ber boð um ein ungdóm sum aldurin enn ikk: hev ur fingið bilbugt við # Norðrada 854. Tað ér ikk: ætlanin her at nakra ættarsegu. Men eg siga kann nevna, at 'ey fingu fimm børn, genturnar Ingu, Olevinu og Charlottu og dreingirnar Andrias og Kor neltus. Andnas, føddur í 1855, giftist við Jóhonnu Mariu Djurhuus, dóttur Prestjógvan í Skopun. Kor nelius giftist við Jóhonnu Ihomsen av Giljanesi í Vágum og búsettist út á Fløtum í Norðradali Onkursvegna tykist tað sum okkurt lætt og eitt sind ur spelið er yvir efurkom arunum hjá Ola og Ange liku. Før ikk: kendir var ovanligur. Uu á Fløtun var tað musikkurin sum hev tann Nógvir av Kornelius! Ivey og try mesta áhugar synunum hjá spældu bæði hodføn. Ein teirra hevur fortalt, at teir sum ungir plagdu at hava violin, floytu og onnur in strument vid sær, tåteir fóru í hagan. Hetta var, kunnu vit siga, ein minni gagnsentrer aður máti at handfara natúr ma uppá, enn vit vanliga vita um í Føroyum. Søgan sigur kortini einki um, hvert seyður, gæs og annar fen aður hevur dugað at virðis mett sovorðið fagurfræði higt ósjálvsekni Hjá Andriasi lá ansurin fyn søgu og bókmentum frammarlaga. Hesin ansur komeisini ateyðkenna børn og eftirkomarar hansara, eitt nå ådurnevndu Andreu Reinert og sonin Ola, sum kortini hevði aðra lívssjón enn pápin. Abbasonurin Erlott — ein sjarmerandi og stuttligur maður, útbúgvin sum heimspekingur mundi harafturímóti bregða til Andrias. Skúla hevði Andrias ongan havt Men kanska hevur hann fingið okkurt slag av heima undirvising, tí hann dugdi bæði at lesa danskt og før oyskt Frá ungum árum hevði hann gávur til at yrkja og fortelja. Eitt nú plagdi hann at ganga yvir í Kald baksbotn at lesa sjónleikir fyri bóndafólkunum har Andrias yrkti tættir, vísur og sangir, og onkran sálm hevur hann eisini yrkt. Nak að av hesum tilfari er nú til skjals í bókini »Rimur og fråsagnir«, sum abbasonur in Andriasar, Eiko Apol i Havn, gav åt nå stutt fyr jól Andrias festi sínar rímur á blað við síni egnu heima gjørdu stavseting. Tað ber ikki til at siga, at Andrias var nakað stórt skald, og ikki saman varbondan Men summi ørdindir sita hann kann td herast við 3 bygdalivinu eru upp Tanr rui i + hi í an kengastå vihaåan Hjá Andriasi er tann, hann yrkti um tann føroyska dansin Henda vísan hevur eina tor søgu. Fyrst í júgunum var em rættilig herferð ímóti føroyskum dansi, sum var hildin at vera siðspillandi og syndugur. Herferðin var sum ikki eina ferð — íbirt á ma. misstónskum donsk um prestum. Andrias var ein teirra, sum við lesara bróvum dansin. og dansin er í roynd framhald av vardi vísan um og veru ettt hesi verju Ahugaverdan enn rímur nar hjá Andrias: er helst tanr IVSS T | av øllum, hann he að rkt iv lg Søg eru I 3 ! Onkur h ir Kansk r + ' } Fi 4 i » 1 f "Me kk h n it Ja tik raf ta i H Andrias nev ! ir k ro kundu VIT Kanska lag kallað hansara lívsa skoðan eitt slag av frísinr aðari relig19sari panteismu tí hugsan, at Gud og natur in eru ein eind. Hesin hugs unarhátturin var ikki óvan ligur í hansara tíð, og hann kemur t.d. týðiliga til sjónd ar í yrkingini »Hagin og kirkjan« efur Hans Andri as Djurhuus Tú veitst væl, at Harrin sum valar øllum londum býr ei í templum, bygdum av menniskjahondum hann nýtur ei, at menniskj an biður honum bøn Tú finnur hann í lotunum sum svalliga anda, tú finnur hann í blómunum sum áarbakkan randa tí fari eg til fjals, tá ið markin gerst grøn Andrias fann Gud ella Skaparan — ikki í kirkjum og bønhusum — men åt í natúrini. Dómur og straffur eru ikki partur av hansara gudsbílæti, helviti heldur ikki. Tú sleppur ikki und an, tá tú sært víðskygnið og góðskuna hjá hesum manni, at hugsa um, hvussu óferir summir gudsmenn — al- mennir sum sjålvbodnir + || | . SK illu | Andriasi er Skapar kk graffríðari, sun ut i, hvussu folk stytta sær stundir ella hvat kyn — tey velja at elska Eitt úrslit av panteismun! hjá Andrias: var hetta I skotið, sum er eindemi Føroyum og helst Norður londum við. Andrias vildi verða jarðaður á Norðra dalsskarði. Hann gróv sær sína egnu grøv og sekt kirkjuumsjónina um loyvi Men hann fekk noktandi svar. Ein grund var, at tað skuldi vera so torført at halda eitt slíkt gravstad i sámuligum standi. Í eini grein í Dimmalætting verjir Andrias sína ætlan og greið ir samstundis við fyndugum orðum frá síni serligu guds trúgv Hvad min paatænkte Grav angaar, saa skal den ikke forvolde den ærede Kirkeinspektion nogen somhelst Ulejlighed den skal mures oven over med et saa stærkt Lag Cement, at det nok skal trodse Tidens tand. Ned rullede Sten kan ikke naa derhen, og Jordskælv vil nt kk h Øer Folk k I i k iJ k staar } Jorder Natur lens Helhe r et helligt ler £Uges Skab ermagt og Godhed. Af alt let. der kan glæde Eg op store bygge mig, er der intet jer giver mig en saa sand »g vidunderlig Glædes m Beskrivel af Guds fre mé Natur Imellem Nordredals Fjelde vil jeg have min sidste Hvile paa følelse sí det højeste Punkt paa Nordredals Skarð Nordredals Fjelde skal staa Vagt over min en somme Grav, hvor jeg skal hvile Dødens Blund Sólin er komin hægri upp á himmalin. Tað er farið um middag, og kaffið er upp: Snakka ikki! Her hevur man sið sum burtur ødrum heimi uttast á Tunglifjalli g søplad ein heilan fyrrapart burtur Heima bíðar siåmenningin mest Andrias vildi verða jarðaður á Norðadalsskarði. Hann gróv sær sína egnu grøv og søkti kirkjuumsjónina um loyvi, men hann fekk noktandi svar. Fremst á myndini sæst grøvin maðurin sjálvur var. Ja, lívsgleðin g livskæud lýsu av eygnabrái hansara, og tað 1 heilt upp i ellisår hevur livad i skilir so ótrú liga væl henda mannin Tann kensla av bjargskygni kæti og ungdómi, sum var honum í holdi borin, fekk sína serligu undirstriking av Tann, sum Norðradali teimum stórbæru fjøllun um, av tí ævintyikenda hobbalandslagnum Oman fyn Stigar og av ti næstan gåtuføra hugnanum, tú + kundi uppliva góðveðurs dagar í Norðradali, tå ro urin steðgaði á yvir tekjun um, sum vildi hann sveipa fólk og fæ inn í fortíð gand Sum eg fari til gongur heimeftir, havi eg ema kenslu av, at her er alt ibygt frá Stroyurskletti á Vann dalsegg líka suður til Muru felli og Konufelli. Angin sum rísur úr lesull og brobberum, úr uppturkað- um seyðasparlum og bekk um, prýddum við túgvu blómu, kenst fínliga krúdr aður, og nemur við nøsina sum ein lættliga sublimer aður erotiskur varhugi. Her må vera eitt gott hvíldarstað hjá ævigum ungd Mynd: Kalmar