fríggjadagur 22. mars 1996síða 12

Skuldin strika0: Senil, sjúk og skulabørn gjalda rokningina Mangt umskiftist á mans ns ævi verður tíkið til, og it so er, verður aftur í hes ydøgum prógvað Við løgmanskandidati avnaðarfloksins - núver ndi figgjarmålaråOharra rannesi Eidesgaard á odda marcherar hegrarákið taktfast saman við blinda iðnum í stríðnum móti teimum verjuleysu fyri at tvinga tey at gjalda ta skuld hegrarákið, blinda liðið og lóannes sjálvur eiga, ella ittu at:syrgt fyri at røttu skuldarar guldu. Her sipi eg til upplýsingarnar um, at } 100-tals mill. kr. í skuld skulu stríkast á Gjald stovuni, samstundis sum andssjúkrahúsið sparingar koyrir á hekjum ellis- og rektarheim standa stongd meðan gomul iggja óhjálpin heima, tí heimahjálpin verður spard niður á sokkahaldararnar je skúlin, sum framman undan er spardur í kne skal invaliderast av næstu skotum úr Nesinum Viðvíkjandi sparingun um á heimahjálpara- og sjúkrahúsekjunum gongur sjón fyri segn. Viðvíkjandi ætlaðu sparingunum í fólkaskúlanum, so fari eg at gera nakað meira burtu. úr teimum av ti, at eg nú um lagarnar fekk: Alit um rati naliseringar og sparingar Folkaskulanum ipp í hendur. Ég fari bert st taka nøkur brot burtur áliti, so onnur C5iMm KUNNU gera sær eina mynd av, hvat ið vit kunnu kkum, um vit ikki at mobilisera tå nótmakt í fólk t ætlanir vegna hesum sår tei. Spar í 4 ftimanytslunm! MI um hesum kert, so verða færri pults var til fólkaskúlan. Heir kular fara at fáa færri tírnar n eg onkrastaðn Sur helst neyðugt at siga starvi. Og sum vandamål halda teir i ålit um fara ut verða, at skål arnir, ið fáa færri tímar, fara at mótmæla broytingini m samanleggingina av smáum bygdaskúlum verð ir ma. sagt: Smáir skúlar rða samanlagdir, soleiðis 1 næmingarnir verða ;samlaðir i sterri eindir skúlarnir, sum talan er um i hesir: Ein skúli í Kals ynni, fyri Mikladal, Trølla £raárum ur nes, Húsar og Syðradal Ein skúli í Kunoynni fyri Kunoyarbygd og Harald sund. Meguliga skuldu øll børn í Kunoynni verið flutt til Klaksvíkar í skúla Ein skúli i Funningsfirdi fyri bernini úr Funningi Funningsfirði og Elduvík Møguliga skuldu Gjáar bern eisini verið undirvíst í Funningsfirði Ein skúli í Haldórsvík fyri bernini år Tjørnuvik og Haldórsvík leyna skúli verður lagdur saman við Kvívíkar skúla Ein skúli fyri børnini úr Húsavík og Dali Fsini stendur. at meir útreiðslur verða av koyring um skúlarnir verða lagdir saman. Hetta skuldi ikki verið tann stóri trupulleik in. tí samband er við Bygdaleiðum millum allar hesar bygdir. treyðugt so neyðugt verður at skipa koyringina sambært viku ætlan skúlans (minnir ikki sørt um seguna um Mikk jal í Seldarfirði, ið ikki vildi gjalda ferðaseðil umborð á Smyrli, tí sum hann segði „Smíril siglir alíkavæl“ Men so verður lagt aftrat Hugsast kundi, at $ 22. 3 stk. í fólkaskúlalógini var broytt, so at skúladagurin var longri hjá teimum smáu børnunum. bin undirvís ingardagur kundi tá verið minni um vikuna, og hevdi hetta viðfert minni ferðing og at bernini vóru heima i bygdini Soleiðis argu mentera hesir somu menn sum síga at ferðingin nær um onki kostar og sum har til eru teir fyrstu i Føroya søgu, sum skjóta upp, at niður til 5 ára gomul børn til forskúlan skulu skrykkjast úr heimbygdini í morgni arla fyri sum aðrir pendlarar at venda aftur seinri á degi, tá dagsverkið sv. Og alíkavæl stendur sein SINU undir figgjarligar fortreytir: Økta ttreiðslur verða av skula barnaflutningi Rokna dur við, at samlaða ok ingin í útreiðslunum verður 400 tus. Kr iv und spar ingum verðu såj 4 frammanfyr samanlegging fer at geva kr 2 mill. kr. árliga Í rúgv tí hver ið vi Men sum VANDAMÁL sigur nevndir er: Grein stk. í fólka skúlalógii sul land styrismadurin hevur í um búna at fáa broytta, so sum sígur, at ibugvarnir í einum skúlaumdemi kunnu atkvoðugreiðslu ein bygdaskúli kann verða niðurlagdur At nevndin sær tað sum eitt vandamál. at bygdafólkið kann atkvødu greiðslu eftir grein 30, 5 afevjå ådrenn krevja stk og at neynda grein ti skal verða broytt, so mynd ugleikarnir kunnu traðka inni í smáu bygdunum sum elefantar í eini porce lænsfabrikk - eru nyggir sera ljótir og fremmandir tónar. ið ikki áttu at havt nakran góðan í hesum landi At enda undir vandamál um stendur: Folk i bygd unum vilja helst mót arbeiða eina niðurlegging Fad, sum áður var ein heiður, ein skylda og ein sjálvfylgja, at bygdin stridd ist fyri og stóð saman um skúlan, verður nú skýrt vandamál. Þyri 100 árum síðani, ta satt fåtækradømi valdaði í mongum, ja kanska flest ollum heim um, samlaðu bygdafólkini koparmynturnar saman og bygdu hesar bygdaskular sum nú við manipulatión og valdi skulu leggjast í tí nú hava vit ikki ráð til tílíkt luksus. GildiO skal oyði gjaldast, nýtt gildið skal haldast. Rokningin verður skrivað, men vandamálið er, sum nevndin skrivar, at onkur kann finna uppá at mótmæla, at krevja at kvødugreidslu, kann finna uppá at biðja teir, ið rokn ingina skriva, um at senda hana til réttu viðkomandi Nú nýggj folkaskulalog nýggj fak og nýggjar lesi ætlanir verður viðtikið, fyri slær nevndin at skera lær aranna eftinitbugvingar við I mill. kr. um árið. lað er helst fyri, at eingin skal finna útav, hvat tað heila gongur út upp á, so tílík uppskot sum teirra álit kann verða etið rått, og bygdafólk og lærarar kunnu síga teimum manga takk. tá tað er etið og sett í verk Men nevndin heldur st eitt vandamål er, nem liga: lLærarafelagið fer at varnast broytingarnar Nu skal nevndin ikki yvirvur lera lærarafelagið. Seinr slitinum skrivar neyndir um skulafylkir. har møgu leiki ma. verður fyri, sum etsini varð nevnt í 5 aran um um samanleggingar av bygdaskulum, at t.d inii Tjørnuvik, sum í fyrstu samanlegging skulu til Hal dórsvíkar, at hesi børn við eini komandi hørt vamanlegg ing i fylkir skulu til Kolla skúla, tí skúlafylki ' av teimum 14 í ålitinum fjarðar nevnist Sundalagsøkid og kollafirði til ljórnuvíkar og av Oyri til His. Sigi so ikki, at fram tíðin hjá teimum smáu ikki er hegt prioriterað og kem feynir um Úr ur, sum hon eigur, fram um alt annað, serliga fram um svindil og humbukk. Ann nevndin hjálpi mær, undir fyrimunir við fylkjunum, at tað er best, at verða ars sigur Guð avgerðir tíknar so nær borgarunum sum meguligt Sama nevnd, sum annars vil hava bygdafólksins atkveðurætt um skúlar avtíknan Undir vansum skrivar nevndin: Vandi er fyri, at tey góðu virðini frá tí tradi tionella feroyska bygda samfelagnum verða mist tá ið børnini ikki vaksa upp og ganga í skúla í heim bygdini Fin partur av ti feroyska samleikanum og mentan ini kann hugsast at vera í vanda Oktar útreiðslur verða av skúlabarnaflutningi Og undir vandamálum stendur ma: Grein 30 í fólkaskúlalógini er ein eft ektiv forðan fyri, at bygda skúlar verða niðurlagdir lað fer at verða torfert at broyta lógargreinina, tí nógvar kenslur og óvissur eru bundnar at hesum »00.000 kr. skulu sparast til næmingar við serligum tørvi. Hetta kann gerast við at nýta færri læraratímar V.ø.o. fleiri heilt vånaligir næmingar inn í nógv størri flokkar við færri læraratím um. Tann sociali ella aso ciali hugburðurin letur seg fjala. og undir vandamál um ífyri teir) stendur eisini at lesa Hetta er eitt sera viðbrek ið evni, sum er ógvuliga kensluborið og torfert at hava við at gera. Hugsast kann, at fakfólk á økinum vilja mótarbeiða eini broyting Feløg fyri brekað vilja mótmæla ellum skerjing um Aftur hasar Allir 5 nevndarlimirnir eru menn, so møguliga eru teir uppaldir eftir devisuni Stórir dreingir gráta ikki. Í og íkki tað út sum um kenslurnar hvussu so er vo sær at nevndit harmast um. at nakað so mmanshgt sun at gera Vart v fraði kanska brekaðu mi verða einamest, tá tey skulu á skafottið Skúlin á OD fús. kr skal um árið Ireðni yþara Undir Vansarnir verður á hesur.: økinum stendur spart vansar eru at framtíðini, soleiðis «t borg ararnir ikk astuna, ið tey So lætt og elegant kann tað sígast, um úrslítið av kaganini, ongar kenslur skrottað og blakað burtur uppgivin fyri skutil, fong urin er annan mans fødi Ballið er slutt. Ballið byrjar av nýggjum. Figgingin er við at vera upp á pláss, men kanska skulu vit taka frí tíðarundirvísingina við í fáa hesa tær fyri neyðug er hesum samanhangi Um frítíðarundirvísing ina verður m.a. sagt undir Fíggjarligar fortreytir: lað verður íkki nekur broyting í tí figgjarliga, tí frítíðarund irvísingin er so nógv skorin at hon tolir íkki meira Míkavæt skal frítíðarund irvísingin skerjast við 60 tús. kr. um árið. Hetta átti at verið óskiljandi fyri fak feløg og nógvar politikarar serliga í hesum tíðum við nógvum arbeiðsloysi. Nógv fleiri pengar áttu at verið settir av. og nógv fleiri og betri undirvisingartilbod áttu at verið givin innan fri tíðarundirvísingina, soleið is at tey arbeiðsleysu reelt kundu kvalifiserað seg ella fingu kunnleika til itriv av einum hverjum slag. með an tey annars einki lenandi arbeiði hava. At øll onnur kunnu hava gleði og gagn av frítíðarundirvísingini skuldi verið óneyðugt at sagt, men nú er tað so eisini tikid við Sanniliga sparingar, ið børn frå 5-åra aldri å bygd børn, ið hava serligan tørv veik børn, men annars oll skúlabern, ið skúlaflokkum upp til uml. 26, saman við arbeiðsleysum lærarum skulu fela svidan av, ístaðin fyri at latið hesar arbeiðs leysu undirvíst á smápláss unum, undirvíst veikum næmingum og teimum við serligum tørvi og annars kundu viðvirkað til at hildið max, talið av næmingum í teim einsteku skúlaflokk unum á 20-22 (sum er: 24 við dispensationsmøgu leikum I á eg byrjaði greinina við at skriva: mangt broytist á mansins ÆVI. so var og ef tað ti, at meðan tiggjar málaráðharrin. ið fyrstur av øllum krevur sparingarnar og hartil rósar sær av, at danir eru væl negdir við hansara fíggjarmálaráð harraarbeiði við framdun og komandi ætlaðum spar ingum má hesat + havi umrett, at hu figgjarmálaráðharri, ja adarmadurin lóannes Eidesgaard í hesum døgum væntand krýndur formaður og harvið leg mansevni javnaðarfloksins boðar ikki frá góðum. At komandi formaður javnað verður arfloksins skal ganga á odda fyri ti borgarligu sundurlímanini av vælter? arsamfelagnum og i kúg anini av teimum smáu og innar teimum góðan eiga í samfelagnum hevði eingin livandi ella deyður fingið meg at trú fyri bert fáum árum síðani Mær var givið í lut at fylgja javnaða hugsjónini frá tí eg í vøgguni lá. Fg var góður við og hugtikin av henni, og eg upplivdi eisini at fylgja við henni, meðan hon sló ið ongan røtur og umsetti nakrar av Nr. 58 — 22. MARS 1996 sínum alheimsmenniskja ligu teorium til praksis bæði innan skúla-, heilsu og almannaverkið bg minnist enn við stoltleika stríðið fyri ellum teim, ið livdu á livsins skuggasíðu Fg visti, at:javnaðarflokk urin tå altid taldist millum tey, ið striddust á rettu síðu, við teimum kúgaðu móti kúganini og kúgarun um. At tað kostaði mong um monnum og kvinnum hlóð, sveitta og tár, áðrenn javnaðarmenn í alliancu fyri fyrst og fremst socialt hugsandi fólk úr ødrum flokkum fingu lagt lunnar undir einum nógv meira rættvísum samfelagi enn frammanundan kann eingin reingja. At komandi formaður javnaðarfloksins skal leiða flokkin longur inn á eina sló, sum av fyrstan tid var slóað í -70' unum sum mætti sítt Waterloo í 80 unum og fyrst í 90'un um, at hesin nýggi formað ur frá Waterloo óg útrader ingini í 94 skal leiða flokkin og hugsjónirnar út á eina oyðimarkarferð har ikki steinur skal liggja eftir om an á steini av tí, fedrar javn aðarfloksins bygdu upp eru vit mong, ið høvdu forsvor ið. Mín vón er, at fleiri og fleiri javnaðarsinnaði javn aðarfólk vakna meðan tíð er, og fáa flokkin inn aftur á ta kós, sum byrjað var við og sum bygdi landið upp, í staðin fyri sum nú at ganga sneisaørindi fyri kapitalin tå hann fremur síni brots verk Sambandsflokkurin og sjálvstýrisflokkurin hava eisini til tíðir verið góðir við tey sakleysu, men hvar eru teir td. í skúlamálinum Hlif hevur sett neyndina viðvíkjandi sparingum á skalaøkinum eftir kravi um sparingar har. Kilif nýtist ikki at fylgja nevndini, sum annars sígur seg vera samda og annars positiva viðvíkjandi teim skitseraðu loysnunum. Føroya lær arafelag eigur, ið hvussu er at ekskludera teir 3 nevnd arlimirnar, ið hava verið við til at gera álitið, og sum eru limir í FL, tí teirra avrik er sera fakfelagsskaðiligt og eigur ikki at verða tolt Hvar Í jóðveldisflokkurin g Verkamannafylkingin verða at finna, tá tey omyndugu og óseku verða drigin inn í logtingið fyri at vera dømd at gjalda 100 tals mill. kr. skuldina frá tí borgarliga ballinum fer tíð in at Kanska fåa vit navnalistan frå ballingar turinum. Men at nevndu báðir flokkar saman við javnaðarflokkinum hava skyldu til at fridøma tey oseku, kann als eingin ivi um. Alternativid má verða, at fólkið tekur rættin í egnar hendur visa vera Fuglafjørdur, 21.3.9 Dagfinnur Danbjørg