mikudagur 24. apríl 1996síða 17

Nr. 78 — møguleikar fyri menning verða forðaðir Harumframt gerst inn tøkubytid meira ójavnt, ti hákonjunktururin hevur tå avleiðing. at vinnuloysi verður størn í ávísum vinnugreinum av tí at kostn gerst hægri og lanirnar í útflutningsvinn uni fara skjótari upp enn í øårum vinnugreinum Fyri at forða at hesin ill ininngur endurtekur seg ferð eftir ferð við skiftandi góðum og vánaligum tíð um, er neyðugt at nyta serlig búskaparlig tól Tad eru fýra tól. sum eru týdningarmikil í hesum sambandi aðarsteði 1) Neyðugt er at hava sítt egna gjaldoyra. so til ber skriva gjaldoyra niður í vánaligum tíðum og ú bráðfeingis tryggja kappingarferi á altjóða marknaðinum Í ) Neyðugt er at hava em tjóðbanka fyri at hava eftirlit við útboðnum av pengum 3) Neyðugt er at laga tær al- mennu útreiðslurnar eft- ir konjunkturbroytingu num, so at vit í vánalig- um tíðum vaksa um tær almennu útreiðslurnar, og í hákonjunkturtíðum minka um hesar útreiðsl- ur 4) Neyðugt er at fáa sær konjunkturgrunnar = og leggja eyka skatt á vinn- ingin í teimum góðu tíðunum fyri at forða fyri, at avlopið hvørvur í einum yvirupphitadum búskapi við vaksandi lánum, prísbólgnan og innflutningi (um kon- junkturir, pengapolitikk og >ta hollendsku sjúk- una« í Íslandi, sí Lilja Mósesdóttir Iceland's Dilemma, University of Sussex 1988) Vanliga hava íslendingar langt mestan dentin á gjald oyraniðurskurð (devaluer ing), men síðan fyrst í mitti árunum hava konjunktur grunnar havt stærsta týdn ing Tad verður av grunleggj and: tydning fyri Grønland at nýta slík buskaparlig tól iå 1ð oljuframleiðslan byrj ar, fyri at forða fyri ovur upphiting av buskapinum og at inntøkunar sleppa 0 tålmadar ut av landinum Utflutningur ogsjålvstøda Vanhga verður ivast í at Grønland yvirhøvur kann gerast sjålvstødugt, av tí at landið í alt ov stóran mun noyðist at duva upp á út flutning av fiski. I ti sam bandi verður víst á, at yvir 90% av útflutninginum eru fiska- og veiduvørur Um hetta var rætt, so vóru tað nógv lond, sum ikki vóru stålvstødug og limir í ST. Skilligt er, at einki sam- band er millum sjålvstødu og eina eintáttaða útflun- ingsvinnu (sí Ívar Jónsson West-Nordic Countries in Crisis, Appendix, Keyp- mannahavn 1995), Island gjørdist til dømis eitt sjålvstødugt tjóðveldi í 1944, og í tíðarskeiðinum frá 1944 til 1968 vóru úr- dráttur úr fiskivinnuni og landbúnaðinum meir enn 90% av útflutningi lands- ins Eftir 1970 fall hesin part- urin til 80% av tí at útflutn- ingurin av aluminium og ferrosilikon kom í lag, og hevur hesin síðani verið um 13% av útflutninginum. Ut- flutningsmynstrið er ti framvegis sera einstáttað, og Ísland er framvegis ett sjålvstødugt tjóðveldi Útbúgvin ogsjáls Ført verður fram, at Grøn land framvegis ikki hevur nóg mikið av fólkum vid út búgving fyri at gerast em sjålvstødugt land. Tað er rætt, at Grønland hevur ov líuð av fólki, men tað verður gjørt ov líuð fyri at loysa hetta vandamál Utbugvingarskipanit Grønlandi er í ov stórar mun lagað ul formligar út búgvingar. sum hóska betri til lond sum td. Danmark Í Grenlandi eru innførd donsk krøv ul utbugvingar sum avspegla heilt aðrar ar beidsmarknadarumstødur útbúnum enn tær, sum eru á grøn lendska arbeiðsmarknaði num Tann danski arbeiðs marknaðurin hevur leingi verið merktur av stórum ar beiðsloysi í mongum fak um, og tað hevur borið við sær, at krøvini til formliga og víðari útbúgving eru sera stór Ein útbúgvingarskipan sum fyrst og fremst leggur dent á stuttar útbúgvingar og venjing av ófaklærdari arbeiðsmeg! í virkjunum og í fyrisitingini hóskar í veru- leikanum betri til arbeiðs- marknaðarviðurskiftini. í Grønlandi, har vit hava ov- urstóran eftirspurning eftir arbeiðsmegi við útbúgving og nógv arbeiðsloysi mill- um teirra sum ikki hava nakra serliga arbeiðs- marknaðarútbúgving Tað sum tað her snýr seg um. er at tørvur er á einum nýggjum útbúgvingar- og venjingarpolitikki, sum ødrumegin krevur, at dentur verður lagdur á zóð lønar- viðurskifti hjá teimum, sum skulu útbúgva ta ókvalifis- eraðu arbeiðismegina. Her er talan um lærarar, sum í løtuni fáa lægri løn enn bólkar við tilsvarandi útbúgving kunnu fáa í virkjunum og fyrisitingini á 2. grønlendska arbeiðsmarkn aðinum Um so er at:venjing og | I——— | : | | útbúgving á arbeiðsmarkn aðinum varð fingið í lag yv irhøvur » kundi tann ut lendska arbeiðsmegin gjørt meira lít fyri grønlendska samfelagið Hin vegin krevur nýski tur minor flatar dentu verður lagdur á Í ta leiðsluskipanir í virkjunur og 1 fyrstungini, so al grøn lendingar fáa fleir leiðslu royndir av tí at arbeiðs megin fer at skifta meir millum tey ymsu leidslu stigini Annars skal ikki verda gloymt, at tørvurin fyrr út á De bugving hevur eitt neyvt til- | knyti ul hvat fyri slag av framleiðslu ið tikist verður vid, og hvat fyri slag av fyri siting er í landinum Fiskivinnubúskapir sum teir íslendsku og grøn lendsku eru merkur av inn fluttari tøkni og rættiliga lágum kvalifikasjonsstødi Harumframt er fyrisiting in einføld og løtt at hava yvirlit yvir í hesum sam- felgum. Tørvurin á ar- beiðsmegi við hegar! út- búgving er tí ikki serliga stórur Møguleikarnir fyri at læra tað neyðuga eftir at ver? komin í arbeiði eru størri, 1å viðurskiftini eru soleiðis, enn tey eru í meira fløktum búskapum. Á mangan hátt hevur automatiseringin og informasjónstekni ført við sær, at minni tørvur er at seta fólk, sum longu hava eina formliga útbúgving, av tí at venjing og útbúgving á sjálvum arbeiðsplássinum er neyðugari enn nakrantíð fyrr og lættari at skipa fyri Stutt og greitt hava vit tørv á einari nýggjari grønlendskari kvalifika- arstrategi, sum er lagad Í dentar uttanlands eftir tí grønlendsku ar- beiðsmegini og tí gren- lendsku mentanini. Talan er um eina strategi, sum fer at vera ein partur av eini miðvísari roynd til at røkka = búskaparligum sjálvbjargni. Vert er at leggja til merk- is, at sambært livikorskann- ingina hjá Hagstovu Grøn lands í 1994 hava 36% av teimum, sum eru yvir 18 ár og fødd í Grønlandi, eina vinnuútbúgving. Verða tey eisini tíkin við, ið eru fødd uttanfyri Grønland, so er talið 43% Í Íslandi var hetta tal í 1993 umleið 50%. men har er mest sum ov nogv av ut búnum fólki í mun til tørvin Stutt sagt er stødan í Grøn- Indi als ikk: so vånalig Men hvat við teimum høgru utbugvingunum ? Tørvar Grønland: framveg is ókeypis útbúgving í Dan mark á universttetsstaði ? nd senda stu at fåa sær útbúgvingar. Pinkubúskap irmir hava stórri tørv á I um enn teir stórri búskapir nir, tí hjá teimum er ov dyrt Fey flestu I á nes sj athavautbugvingaråøllum 24. APRIL 1996 tíðindablaðið 55 17 Umleið 1/4 av teimum ís- lendsku studentunum fáa sær hægri útbúgvingar í út- landinum. Fyrimunirnir av at senda studentar til nógv ymisk lond eru nógvir, ser- liga við tað at man ikki verður bundin ideologiskt og akademiskt at einum landi Hetta er ein týdningar- mikil partur av sjålvstød- uni, og hetta er ein fortreyt fyri altjóða samstarvi Í hesi grein hava vit grundgivið, at eitt skila- gott orðaskifti um grøn- lendsku fortreytirnar fyri búskaparligum sjálv- bjargni má hava steði í tveimum viðurskiftum: — Fyri ein part í teimum búskaparmeguleikum sum liggja fyri framman. Fyri ein annan part í øll- um teimum avleidingum, sum samangreipingarnar við Danmark hava fyri grønlendska búskapin. Hesar samangreiping- arnar eiga at verða við- gjørdar opinlýst í staðin fyri at verða tagdar burtur sum eitt tabu. AAA ————3—3—3 TVINGSILSSOLA Hósdagin 9. maj 1996, kl. 10.00 verður á dómaraskriv- stovuni. C. Pløyensgøtu 1, 100 Torshavn, hildin tvingsilssøla yvir matr. nr. 27 b, Skarvanes (AS 70/96). Ognin er eitt stórt umleið 1132 m sambært tingbók við ástandandi sethúsi í kjallara-, = stovu- og loftshædd. Kjallann er grundoki ikki innrættadur. Stovu- hædd: Kekur stova, soviverilsi og WC Loftshædd: 3 komur og wc. Húsini hava staðið uttan varma í fleiri ár og treingja til åbøtur. Húsini eru klødd við timbur fyri ca. 3 árum síðani og vóru | nøkur vindeygu tå skift. Tvingsilssølan er um- | bidin av Advokatcent- ret, Jørgen Fibigers- gade 10, DK-9850 Hirts- hals, tif. 98943800 (j. nr. W 43656), sum kann geva nærri upplysingar, og sum nærri avtala kann gerast vid, um ynski er um at siggja ognina. Søluuppgerå kann um- biðjast hjá nevnda advo- kati ella hyggjast igjøg- num á dómaraskrivstov- uni. Føroya Futarættur, tann 18. april 1996 ÉÉÉÉ|[OD[[Ef[[[U[f——— NYGGJ TVINGSILSSØLA Hósdagin tann 30. maí 1996 kl. 10.50 verður á dómaraskr stovunm C P oO Ver 01 á 1, 100 Tórshavn, hildir nýggj tvingsilssoia yvir matr. nr. 1326 I, Smyr- ilsvegur 16. Tórshavn (AS 56/96). Ognin er ein vinnu bygningur við verkstaði skrivstovuhølum og handilshølum Stovu- hæddin er ialt 530 m“ og 1. hædd er 130 m Grundøkid er 2.524 mt viddar. Fyrsta tvingsilssøla var tann 18. april 1996 Hægsta boð var kr | 300.000,00 Tvingsilssølan er um- bidin av Påll Nielsen, adv., Hoyviksvegur 27, Tórshavn, tlf. 12171 (j. nr. 176/94), sum kann geva nærri upplysingar um ognina og sum nærri avtala kann gerast við, um ynski er at siggja ognina. Seluuppgerð kann um- biðjast hjá nevnda advo- kati ella hyggjast igjøg- num á dómaraskrivstov- uni. Føroya Fútarættur, tann 18.04. 1996