leygardagur 8. juni 1996síða 17

Heðin Klein: Veggjagrøs. Yrkingar. Fannir 1994. 32. s. Regin Dahl er gitin fyri teir sjáldsomu titlarnar á yrk Ingassynunum aðrir féroyskir høvundar royna seg í hesari ítrótt Heðin Klein er ein teirra, og honum heitið vaggandi men €IsINI fyrsta savnið hjá hevði tað »Væmingar og tøland: gjålv Tað næsta æt stutt g greitt »Strandvarp«, tað triðja >Ljóðsins ljós< og nú tað fjórða »Veggjagrøs Tann lítllátni tittulin líkist honum á sðrum savninum men har var annars lítið samsvar ímillum tttul og tað í mangar mátar full borna innihaldið. Í hesum fari hellir Heðin Klein seg kanska eisini at ti óbein leiðis týdninginum av titlin um: sutt og rísið hár? Les arin hevur í hvussu er nóg mikið í at velja Ikki er tað rúgvismikið, savnið, 21 yrkingar býttar í fimm partar. Og so fyrsta yrkingin, sum stendur fyri seg sjálva. Inngangsbønin Hon eitur »Januar« og hev ur undirtittulin Strikumynd Her standa nakrar hømliur Og raða berar Og bitnar upp Ur rummiskum kava Og allastaðni um tær Dygst framvið Seyðaspor umskarast Ferð eftir ferð Í hvítari verð Ur fjøru á veg I fjøru á veg Á veg úr fjøru Í fjøru Tær trettan reglurnar ganda eina vetrarmynd fram Gongdin í yrkingini er at lata innlit frá sær í dropum, ein fyri og annar eftir. Lagt verður fyri við myndini av teimum beru hømliunum í kavanum. Men tær eru ikki bara berar, men »bitnar upp«. Líðandi kemur tað fram, at seyðaspor eru alla staðni, og nú broytist yrk ingin. Til miðjuna eru regl urnar ikki rímaðar við góðum vilja kanst tú kanska finna okkurt hålvrim — men nú knappliga bera tvær reglur upp á rím, umframt at endurtøka við smáum broytingum verður brúkt Pónin gerst messandi og manandi. Lýsingin av hvussu seyðurin fábroytt gongur úr og í fjøruna, minnir eitt sindur um >Hitt blinda liðið< hjá Christiani Matras. Sostatt verður myndin víðkað og fevnir nú eisini um mannalívið Yrkingarnar í fyrsta parti eru ein hálovan av náttúr unnar undri. Her er ein urhonds alskur til foldina og alt á henni grár, men eisini til heimbygdina, tl ánna helluna, havið, »Nu ið tíðin er farin / Av bygdini«. Men fyrsta yrkingin stendur fyri seg sjálva og er fullkomiliga ødrvist. »Gras g polemisk partinun rot« er sp isk yrking vid hesum ørindum sum Grasið eigur ikki at motnue la Grasið er grønt ella grátt ella okkurt Grasið eigur at tiga Og tú sum tegir samtykkir Í átta ørindum verður njelt inn á grasið, sum bara er til fortreð og ikki dugir sær hógv. Lesarin kann skifta grasið< út við >tey ar beidsleysu« ella >fólkið< so kemur ein hugvekjandi ulsøgn fram. Nakað i tråd við ta ferðina, tá ið leiðsl an í Eysturtýsklandi gramdi seg um, at fólkið ikki visti sítt egna besta. Bertolt Brecht skeyt upp, at leiðsl an skifti fólkið út Annar partur sigur í høv- uðsheitum frá bygdini, bæði sum fyritreyt og í stóðum í næstan ekspressionisuskum lýsingum av hendingum og minnum. Vit eru rætt við jarman og sparlan, vit hoyra um Sjúrða bónda, sum í spe1 hevur fingið bóndanavnið, júst tí hann hevur selt jørð ina: >Kærari var tær kattur in / Enn snórapelar<. Men íkki verður hann mettur minni maður fyri tað Broytingarfepurin herjar allastaðni Rýma Rýma Og renna teg í Fara tað er at koma Og siga farvæl Sum er góðan dag Men fepurin er kanska neyðugur fyri >At tátta / tínar røtur«. Man hendan royndin ikki vera dýrgold in? Ikki bara fyri bygdina, men eisini fyri tey, sum í henni búðu og búgva Fremst í hesum partinum stendur >Barn<, sum ger eina ediliga mynd av fatan arheiminum hjá barninum Hugflogið og tað ítekiliga taka saman hendur. Ævin Snjóhvítu og 3 týrið um dvørgarnar er sjálvsagt fari fram í bygdini, og mamma ta jagstraðu prinsessuna var mma fråsøgumannin. Tá ið Várharra skapaði heim in, fór ersini hetta fram í námindu av bygdini, og ein av hirðunum, sum goymdi at seydinum, tå ið Jesu varð føddur, »Er abbi min Hexvði yrkingin steðgað her. hevå hon staðið sum in poetisk mynd av barn sins sterka hugaheimi. Ein hugaheimur, sun pp at tt, sun Men vrkjarin indisdegnun barnið kennir skal partú koma við einar frágreiðing ul yrkingina Hann vil dýpa tekstin, lítir ikki á. at hann kann standa einsamallur. Men beint móti etlanini dregur seimasta ør indið frá tekstinum, grynnir hann Tey bæði fyrstu ørindini í »Barn« darra av kenslu bornar! umheimsfatan, meðan triðja erindið, frå greiðingin, har perspektiv ið skal leingjast og setast upp á pláss, bara er ul ampa Triði partur er settur sam an av eksistentiellum tekst um, har varislig tøk verða tikin vid tilveruna. Sagt verður frá kensluni av at vera hvørki so ella so, hvorki livandi ella deyður, at vera í einum limbo uttan fyri veruleikarnar. Kenslan av ikki at røkka ella náa tað, sum tú heldur teg skula, varhugin av altíð at vera eitt vet ov semur, er eisini frammarlaga Yrkingarnar í næsta part inum eru bersagnari og speiskari. >Tá neyðin er størst / Er hjálpin / Langt av landi / Skotin«. Lesarin er vanur við at enda tittul setningin við einum siss andi uppiskoyti, og hann 6 rógvast tískil >Tú manaði einki« er eins lítið bjartskygd. Í fyrstani Einki er komið burtur úr skrivingini, einki sæst eftir So flytur yrkingin seg av moldum og út á hav, út til skipið, hvers slóð heldur ikki varar við: >Sí kjalar vørrurin / Er / Og fer«. Men fyri tað hevur skipið gjørt vart við seg og gjørt sítt. Her er tað kanska upp á sítt pláss at endurgeva tekstin á grav steinum hjá Keats: >Here lies one whose name was writ in waler< »Prusid« er í fyrstu atløgu um sjúku og sníkjandi deyða. Ikki tann persónliga, dálkingina og týn ingina av jørdini. Teir alra flestu tekstirnir kanska allir hava snúð seg um einstaklingin | hansara upplivingar av umhvørvi og sær sjálvum. Nú er tað fold in, fyritreytin skránni og skaldsins mongu tilveru vomm eru eina løtu skúgs að til viks Hendingaferð, í einstøk um setningum. kann Heðin Klein knappliga mir sum ér á ellis og Carl Jóhan Jensen en seinastu vyrkingini Ein »komnan dag hevði tu næstan men ivalevst bara næstar kunnað fingið nkran at hildið, at her var CJJ upp á spæl. 1 k fu rðir 3} P ætti stilurir ni stødun ber á brá koduskrif alt hetta fær teg at hug Carl Jóhan Jensen Fyrstu grindini siga frå vána svøvni, tå 10 tað er ljós og turkur, meðan tað er lagamanni at sova í toku og regni. Triðja erindið dregur kreppuna uppí, at tað er gott at liggja í dvala í sovorðn um tíðum, meðan fjórða erindið orðar framtíðarvón ina: »O vaksið út vaksið Sum blindur gróður / Upp / Í ein ókomnan dag« Summar av yrkingunum i »Veggjagrasi« eru ein faldar at lesa, tu heldur teg í hvussu er skilja tær bein anvegin. Aðrar krevja, at tú lesur tær fleiri ferðir, um tú ætlar at finna tær eina rivu, ið kann benda teg á innlit Hóast tónin sum heild er lágmæltur, so er skrivingar- lagið tíðum demonstrativt, pointerað. Hver reglan leggur fyri við stórum, og stórur stavur verður javnan brúktur mitt í regluni fyri at draga eitthvert fram. Somu leiðis eru samansett orð al oftast í tveimum. Rytman gerst á henda hátt eitt sind ur staccato »Veggjagrøs« er kanska ikki eitt fullborið savn, men tað er kortini í mangar mát ar eitt gott yrkingasavn Fleiri av tekstunum er orð aðir so greitt og klárt, at teir verða standandi fullkomi liga livandi í minninum á lesaranum, langt aftanå, at hann hevur lagt savnið frá sær. Aðrir felast ikki so týðuligir, men arbeiða víð- ari í tínum huga, so at tú fleiri ferðir trivir eftir savn inum fyri at lesa umaftur Og hvussu nógvar bøkur kanst tú siga tað um? Jógvan Ísaksen Tað rætta lýsingartorgið - bara í Sosialinum FIMM ferðir um vikuna I ; H Í. Nevoiten 60,- { 2 2 65. Í á á ; ] J. 1 d b,- I , 65,- Í 5. 67, h 6. 70. I 8 67 I 9 — bí | 10. ——— 00. g/!. : | (0.- BD 12. sum 72, | BEI 67 1 I 14. 75 'Få 75, Í 16. Fe I 17 rom - - «Pzra ba mi Dr 1<O fighiand mm — bD,- 8 and nr Á Mu - i | | i V p22A%,, Fo I 52 ; |—