leygardagur 15. juni 1996síða 17

Vikuskiftið D Vikuskiftið Síða 17 (A indaliga virði í bókini skal frægari fólk enn eg til at meta um. Men eg vænti, at tá eg í framtíðini siti og ivisi í einhverjum orði, so verður tað henda nýggja orðabókin, eg taki av hyllini. Men tann gamla skal tó sleppa at standa har sum eitt antikvariskt afturljóð Hugleiðingar at enda At eg hereftir fari at brúka ta nýggju orða- bókina er av praktiskum orsøkum og ikki ti, at eri so hugtikin av orðum sum fleir dimmensjonalur, fyritíðarpenstónistur og kontaktflata. Vónandi sleppi eg undan nakrantíð at seta tey á prent. Málið er tíbetur soleiðis háttað, at flestu tankar og meiningar kunnu orðast uppá fleiri mátar, og tí slepst eisini undan at brúka orð, okkum ikki dám ar Persónliga haldi eg ikki, at hugburðurin í hesi nýggju orðabókini er í andstæðu við ta ráðandi målrøktina í Føroyum. Men skal eg kortini peika á ein vanda, so er hann tann, at:ritstjórin við at taka t.d. hópin av enskum orðum við á ein hátt letur seg stýra av donskum målpolitikki. Grundleggjandi munur er á sjónarmiðunum hjá føroysku og donsku målnevndunum; og hann kemur sera væl til sjóndar í Atlanuc Review nr 12. har samrødur eru vid Pia Jarvad og Johan Hendrik Poulsen, ið åvikavist um boða donsku og føroysku málneyndina Pia Jartvad sigur m.a.: „Verður eitt orð brúkt av dønum, er tað danskt. Og so sleppur tað í orðabókina. Vit taka okkum íkki rætt til at siga, hvat er rætt ella skeivt”. Hin vegin sigur Jóhan Hendrik: „„Royna vit ikki stød ugt og miðvíst at lúka burtur útlendsk orð og gera egin orð til nýggjar lutir og fyri brigdi, verður trupult at varðveita føroyskt sum sjålvstødugt mál.“ Óneyðugt skuldi verið at gjørt viðmerkingar. Tað talar fyri seg sjálvt, tað, ið hesi bæði siga Men fyri at venda aftur til orðabókina, so má hon, fyri at vera fullfíggjað, taka stødi í tí, ið danir kalla danskt. Tað gjørdi gamla orðabókin ikki, tí hon tók bert tey orð við, ið funnust í féroyskari týðing. Vit kunnu vid ødrum orðum tosa um målsligan sensur Nýggja orðabókin harafturímóti tykist við síni miðleið at taka øll donsk leitorð vid, eisini har vit ikki hava eitt hóskandi ,før- oyskt“ orð. (Leitorðini eru tey, sum standa við feitari skrift). Úrslitið verður ein bland- ingur av skrift- og talumálstýðingum, meir ella minni uttan sensur. Tað ger, at vit sjálvdan leita ul fånyus eftir einum orði, men spurningurin er, um hetta ikki er eitt úrslit av donsku Jassez faire“ -áðskoðanini, tí tá vit absolut skulu hava øll hesi „ensk/ donsku“ orðini við, ofta ótýdd, so eru vit í teirri stæðu, at vit hava g6dtikid tey sum føroysk. Hetta er avgjørt ein vansi, men sum heild haldi eg ikki, at hann er so týði- ligur, at tað bilar. Hóast raðfestingin av týðingunum stundum tykist í so tilvildarlig, er tað mín fatan, at orðabókin í høvuds- heitum tekur nýyrði og „góð féroysk“ orð fram um tey útlendsku. Tískil brýtur hon á ongan hátt niður tað neyðuga målrøktar- arbeiði, ið m.a. føroyska målnevndin frem- ur. Hon gevur fólki bara nakrar fleiri møgu- leikar í at velja, og eg síggi ongan skaða í hesum, tí tann, ið bert er eitt sindur málsliga at sær komin, brúkar eina orðabók við skili; sum eitt hent amboð og ikki sum eina máls- liga lógbók Tí vildi tað ikki verið ein burturspilt fløga hjá fólki, ið hava áhuga fyri móðurmálin- um, at ogna sær eitt eintak av Donsk-før- oysk orðabók, ið fæst í bókabúðunum fyri 380 kr. Nú er hon eisini til í teldutøkar útgávu. Tey, ið keyptu bókina fyri | feb og fingu ein lepa við, fáa ta teldutøku út- gávuna fyri 450 kr. Annars kostar hon 650 kr Andreas Justesen lesur bókmentir í Odense er tær eina ætlan Allir frímerkjasavnarar leggja seg ikki eftir at savna sjáldsom og dýr frímerki. Tað er so nógv annað áhugavert at fáast við, sigur Vøgg Guttesen, sum á framsýningini Norðatlantex í seinastu viku fekk heidursløn fyri savn sítt av føroyskum frímerkjaheftum Ranni Jac )BSEN Í sambandi við at Postverk Føroya í år er 20 ar. og Føroya Filateslistfelag 60 ár, var í seinastu viku stóra frimerkjframsyningin Norðatlantex í Norðurlandahúsinum Har møttust frímerkjasavnarar úr fleiri londum, frímerkjaseljarar, umboð fyri ll tey nordurlendsku postverkini, og nøkur teirra, sum sýndu fram frimerkjasøvn síni fingu virdisløn Vøgg Guttesen, sum til dagligt arbeiðir sum byarverkfrødingur í Havn, var millum teirra, sum fekk virdislønina „stórt silvur“ Virdislønina fekk hann fyri at hava savn- að øll føroysku frimerkjaheftini | Vegg sigur, at hann hevdi savnad eitt sindur, men tað var ikki fyrr enn í fjør, at han tók seg saman at seta tey upp, tí felagið skuldi hava eina framsýning á ólavsgku, og tað skumpaði eisini undir, at hann var valdur í nevndina í Føroya Filatelistfelag Vøgg roknar seg ikki ímillum teir stóru frímerkjasavnararnar. Hann hevur savnað eitt sindur og annars bara goymt frímerki á brøvum Hvaðani hann fekk áhugan, dugir hann ikki at siga - Eg kann bara minnast, at eg sum smá- drongur var inni hjá einum frímerkja- handlara og spurdi eftir frímerkjum, og tað var áðrenn vit fluttu til Føroya at búgva í 1946 Vøgg hevur verið limur í Føroya Fila- telistfelag í 15 år Tað finnast frimerkjasavnarar, sum eiga sera virdismikil frímerki. A Norðatlantex 96 var td. ein norðmaður, sum hevði tryggjað sítt savn fyri hálva aðru millión Men tað eru so langt burtur frá øll fri- merkjasøvn, sum í peningi eru so virðis- mikil. Fyri tað kunnu tey vera áhugaverð - Tá ein fer at gera sær frimerkjasavn, ræður fyrst og fremst um at hava ein ætlan | fyri, hvat ein vil savna, sigur VØgg. Hann nevnir sum dømi, at Eiríkur Liitz en hevur eitt savn, sum eisini gav vidisløn, og tað var fyri at lýsa, hvat stempini á gomlum brøvum merkja Summi savna frímerki, sum lýsa ávís evni, ella tey skriva postsøgu Tað ber ikki til at koma aftur og aftur á framsyning við sama savni óbroyttum. Tað krevur at verða útbygt, skulu dómararnir halda tað vera vert at geva virdisløn. Hu ítriv Vøgg heldur tað vera torført at síga, hví honur dámar at savna frímerki. Tað er ein hugur at savna, og hann heldur tað vera hugnaligt at síta við sínum frímerkjum Hetta frítíðarítrivið tekur eitt sindur av tíð hansara, kanska einar 10 tímar um vikuna í miðal. Haldast skal skil á frí p Umframt heiðursbrævið fekk Vøgg Guttesen ein fjalsstav frá Føpya Filatelistfelag fyri frímerkjasavn sítt. (Mynd. Kalmar) merkjunum, og so skrivar hann eisini brøv til tíðarit og savnarar aðrastaðni - Eg havi skrivað saman við og tosað í telefon við fleiri savnarar, sum eg ongantíð havi sæð. 3. hvert månakvøld plaga limirnir í Føroya Filatelistfelag at hittast í felags- hølinum. Umframt Føroya Filatelistfelag er Vøgg eisini limur f einum hollendskum og ein- um svenskum frimerkjafelag Tíðarritini eru nógv, og tað hendir, at Vegg skrivar í tíðarritið hjá svenska fel- agnum. Postverk Føroya varð sett á stovn í 1976, „men fyrstu frímerkini komu árið fyri Vøgg hevur øll tey føroysku frimerkini, "men eigur eisini onnur frímerki Stórur áhugi fyri føroyskum frímerkjum .Um allan heim eru savnarar, sum savna føroysk frímerki. Tað er ikki so torført at savna føroysk frímerki, tí tey eru frá nýggjari tíð, og haraftrat er tað bíligt, við tað at her koma lutfalsliga fá frímerki út. Í mun til t.d. Danmark koma fá frímerki út í Føroyum um árið. Tað eru tó summi, sum halda frímerkini koma í so títt, men frímerkjaútgáva er ein handil. Næststørsta útflutningsvgran hjá Føroyum Føroysku frimerkini bera eisini orð fyri at vera sera vekur Í dómsneyndini sótu Ingolf Nielsen og Thorolf Bjørklund, valdir av Føroya Filatelistfelag, og Søren Juhl Hansen og Per Friis Motensen, valdir av danska felagnum. Hetta var triðja Norðatlantex framsyn- ing við 10 ára millumbilum, so fram- sýningin verður væntandi aftur ár 2006