leygardagur 14. september 1996síða 14

eg t amtmaður o Hilber EIRIKUR LINDENSKOV Vóru danskir poltukar ar meira ella minni samd ir um, at sambandið mill um Feroyar og Danmark for at slitna. tá urslitid av folkaatkvøduni var greitt so vóru føroysku politi kararnir ikki eins sann førdir Folkaatkvødan bindandi Thorstein Petersen skrivaði grein i Dag blaðnum 16. september sum hann kallaði >1 Før oyum ráða føroyingar« Hann sipaði til gamla fólkafloksrakstrarrópið >| Føroyum skulu føroying ar ráða<, sum nú við eðr um orðum skuldi verið gingið út. Hann segði m a., at ein fólkaatkveða kundi ikk: verða gjørd gildug. og at hon kundi verða hildin Urslitið av var bind horses Peters rÅ tr sår t h % LE it ørt HUSK i á 3 i 5 3 g i i h i +d hóað , 3 » rø 1 Da MIK M % ta ið 1 ørt i aka h 9 vegis broytinga í eja Ísgtingið af Thorstein P É að. ið forsætisráð n Knud Kristensen hevð sagt, at skilnaður g ta € i Petersen bara kund rd IvVEIØT i Ti k andssty tøk upr i ráðir við donsku rík tjórnina. Samráðinga nevndin skuldu vera harrar åbyrgdir løg r Tað 3 hor 5 Þ * A f if i Ya tikku folka k g Jóannes Patursson úr kirkju Stjórnaruppskotið havnað Tað er hugsandi, at Petur Mohr Dam eisini læt seg ávirka av tí, ið Knud Kristensen hev sagt, ti 17. september skrivaði P. M. Dam i Før oya Social-Demokrati, at tað kundi hent, at loysing kom at gerast veruleiki og hann legði afturat, at hetta var uppfatanin hjá danska forsætisráðharr anum Louis Zachanasen, for maður Sjálvstýrifloksins, skrivaði í Tingakrossi 18 september, at sum hann dugdi at meta um úrslhuð av fólkaatkveðuni, so var tað einasta, ið hent var, at sjórnaruppskouð var havnad Hann kravdi at fåa at vita, um »tad almenna Danmark< hevå staðið aftan fyri stjórnarupp skotið, og um tað skuldi skiljast sum kravbod til Føroyi ag sen f IKK enda á frá dar 32% sleppa ikki at loysa... | Jara 18 entemb D 1Å D æt DPSK dikk w komið ukveðugreiðs! i ingi ; ha t3d Í t tíkið stiórr i ppsk Í aftur. Le 3 in helt k etta 2 | ng kundi ikk rða høvdu in vsing av ø i ið hø et »kuld r ) Sa Ísflok N } vi á í k rsætisráðt P * > } k øs Vikuskiftid Koyrdur úr Javnaðarflokkinum Jákup í Jákupsstovu var valdur á ting fyri Javnaðarflokkin við valið í 1945. Eftir fólkaatkveðuna at- kvøddi hann saman við Fólka- flokkinum, sum á henda hátt fekk meiriluta á tingi. Hetta hóvaði ikki partamonnunum, og teir koyrdu hann úr flokkinum EIRIKUR LINDENSKON Við valið 1945 var sér vingurin Jákup i Jákupstovu valdur á ung fyri Javnað arflokkin. Hann er higartil yngsti maður, ið er valdur á ting - einans 23 ára gamal Men Jákup í Jákupstovu var ikki leingi! í politikki Hetta tíðarskeiðið heyði Javnaðarflokkurin seks tingmenn. Sambandsflokk unn hevði eisini seks mans meðan Fólkaflokkurin hevði heilar ellivu mans Fólkaflokkurin var tí í and stæðu til Javnadar- og Sam bandsflokkin - og hetta var júst tíðin, tá harðast leikaði á, og tá følkaatkvødan um loysing/samband var út skrivað Nei til loysi Javnaðarflokkurin tók í jun: 1946 stæðu tl fólkaat kvøduna. PM. Dam boðaði frå, at Javnadarflokkurin ráddi veljarunum til at at kveða fyri stjórnaruppskoti num, hóast tað ikki var nóg gott í øllum lutum. P M Dam helt frægari enn ioysingin., og at at uppskotið var kk: skuldu hveppast við at tkvøda fyri stjórnarupp kotinum og harvið halda st síðsta orðið var sagt Loysingin kundi saktans få rå hann og Få å scinni, seg vist: á. at vid stj rnarupp skottnum fóru Ísroyimgar at fáa men sjålvstødu, og at danir fóru at eftuirlika krøn um føroyinga. Hann gjørd eisini greit Javnað flokkurin fyri alt í verðin ikk: vildi aftur sum var fyri 9. apríl 194 Tjóðskaparligt stríð PM I Dam ákærd kk | it > rt r Kl nar ør % ihertan Folkaflok kriva Ikvø ) n Í if Jarllok pp Vh greið kk +, ' samtykt Kortim var flokkunn ikk: fullsamdur. Upp undir fólk aatkvøduna ferðaðust før ovingarfelagsmenninr úr bygd i bygd og talaðu fyri loysing. Sama gjørdi javn adarmadurin Jåkup i Jåk upsstovu. Feroysku flokk arnir gjørdu ikki nógv burt urúr at åvirka veljarafjøldi na Geitnieman's Pó Petersen (einasu ung maður frá teirri tíðini, ið enn er á lívi, (hann fylu 95 í hesum mánaðinum) hevur sagt, at flokkarnir høvdu gjørt eina »gentleman's á greement« um ikk: at åvirka veljararnar á almennum fundum. Flokkarnir royndu mestsum bara í bløðunum at åvirka veljaran Urslid av fólkaatkveð uni kom kanska óvart á onkran. Í øllum førum kunnu vit at úrslituð ikk: var só greitt, sum tað kundi verið, tí so mangir seðlar vóru ógildugir. Kort mi skerst ikk: burt, at:fleir vildu loysing enn sjórnar uppskotið Sambandsflokkurin og Javnadarflokkurin hildu siga nr tur; 14 ryte ippa fyr +. ser folkaatkvødan var upp á. at hon bert var ve leiðandi. Eftir valið og eftir kanska væntaða rslitid skiftu flokkarnir stødu. Nú øgdu Samhand pg Javr iðarflokkurin at folkaat kvødar bara var vegleið di, meðan Fólkaflokkurir gå, at hon sjálvandi var bindand Skifti ikki stødu Einasti maður, sum s eiðis ikk: skifti stóðu, var Jákup í Jákupsstovu Hanr for nú í part við Fólkaflokk É Kiniuli á ting) fyri kaatkvødan ar bindind var ys Við tilmæli frå løgtir nn Inu frá rík gnu } ki jor ib 3 la løgtir ) nem i KI Ý VA Stjórnin váttaði. at Fe Í oya fólk heyði rætt til sjálvt at taka avgerð um, annað hvert tað var hugað at halda fram í ríkisfelagsskapinum ella ikki, men tá fólkaat kvødan visti, at eim tepur meirilut av teimum, sum høvdu greitt atkvødu, var hugaður at loysa Føroyar frá Danmar, og at tepur meir! luti av løgungsmonnunum var fúsur at taka henda fólk aviljan ul eftirtektar, tá valdi ríkisstjórnin at senda ungið heim Urshud av valinum gjørd ist, at ter loysingahugaðu mistu meirilutan Sam bandsflokkurin fekk seks mans, Javnaðarflokkurir Sjálvstýrisflokkurin stillað: upp á javnaðarlistanum) fekk somuleiðis seks mans meðan Fólkaflokkurin nú bert fekk átta mans valdar Ekskluderaður Luturin hjá Jákupi í Ják vu elvdi ul ikki sørt rumbul í Javnaðarflokki num. Í brævi dagfest 22 september 1946 boðaðu hinir fimm tingmenn Javn aðarfloksins Jákupi í Ják upsstovu frá, at hann vr koyrdur úr Føroya Javnad arflokki. Grundgevingarnar Fyri tað upsst teir góvu, voru fyrsta. at løgtingssamtykt ina frå 21. september, sun teir 12 (fólkafloksmenn og Jákup í Jákupstovu) høvdu samtyk metti Javnaðar I KK UT át ver i MIK + åg fyri tað annað. at Javnad uflokkurin var fyri at varð Jákup í Jákupsstovu fór í part við Fólkaflokkinum, og var tí koyrdur úr Javnaðarflokkinum veita tey búrættindi og ar beiðsrættindi, sum føroy ingar høvdu í felag vid danir, og fyri tað triðja, at Jákup í Jákupsstovu var valdur ungmadur á valskrá sum var ímóti loysing. og í brævinum heittu teir á hann at leggja úíngarbeiðið niður og lata næsta mann á lista num taka sæti á tingi Jákup í Jákupstovu vardi stæðu sina og segði, at fókið heyði løgungssamtyktin samsvari við folkaviljan Hann legði afturat, at tað var rætt, at valskrå Javnað arfloksins ikki bar loysing í men at >tilboðið< var valt loysing, og at var | sær eins fjart og loysing, og hó ast tað hevði Javnadarflokk urin mælt fólki at atkvøda fyri stjórnaruppskounum Jákup í Jákupsstovu segði eisini, at á aðalstjórjarfundi Javnaðarfloksins 5. juni 1946 varð samtykt arar og álitisfólk Javnaðar floksins skuldu sleppa at standa óheft, og at málgagn Javnaðarfloksins skuldi ikki taka stæðu undan fólkaat kveðuni Einki skrivliet upprit frá hesum fundi Dagin eftir boðar Jákur at vel Jákupsstovu frá. at hanr tekur seg ur tungbólki Javr aðarfloksins. og at hann fy bils stendur uttanflokk ting