leygardagur 14. september 1996síða 15

1 Q 3 8 Thorstein Petersen mælti fólki nl at atkvøda soleið is, at atkvðuseðilin var ógildugur EIRIKUR LINDENSKOV Tað var eitt stórmál, ið løgtingid skuldi avgreiða, nú heimskríggið var endað, og sambandið Feroya og Danmarkar millum varð uppafturtikid. Tað var at fáa eina stýrisskipan í lag, sum skuldi koma í staðin fyri verandi bráðfeingisstýris- skipan Danska fólkatingið, Fólk- aflokkurin og Javnaðar- flokkurin vóru samd um, at Føroyar kundu ikki aftur setast í gomlu amtsstøduna, sum einki hevði verið Danska ríkisstjórnin segði seg hava somu áskoðan Samráðingar máttu tí takast upp við donsku stjórnina um hetta mál Fólkaflokkurin kravdi, at løgtingsval skuldi vera. Teir vístu á, at flestøll lond høvdu skipað fyri valum, eftir at friðurin var komin Løgtinsvalid var í novemb er 1945, men stødan varð framvegis óbroytt, og held ur ikk: hesaferð varð sjálv stýrisflokkurin umboðaður a tingi Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin høvdu framvegis em ungmáann í meimluta Osamd sam- ráðingarneynd Í januar 1946 fór leg tingsnevnd ul Keypmanna havnar at tingast vid rikis stjórnina. Hver flokkur hevði sítt uppskot við, men eingin semja fekst um nak að teirra Danska ríkisstjórnin end aði tí samráðingarnar við at seta neyðsemjuuppskot fram, sum lá mimillum til ráðingarnar hjá Sambands flokkinum g Javnadar Hesir báðir ikaflokkuri vera onøgdar við flokkinum llokkar og Í SPEJU st ippsketið mer Knud Kristensen forsætsráðharr boðaði frå, at danska stjórn in kundi ikk: toyggja seg karmarnar Innan longur Vikuskiftið Vikuskiftið "september 1946 (0) íða 08) A 2 Kelda: Annfinnur í Skála, Stjórnarskipanarmálið 1946 - Keldur til Foroya Loysingarmenn ósamdir um loysingina: Osemja í Fólkaflokk- inum forðaði loysing Jóannes Patursson, formaður í Fólkaflokkinum gekk av fullum huga inn fyri loysingini. Hann upplivdi kortini hvørki følkaatkvødu ella loysing, ti hann andaðist í august 1946. Eftirmaður hansara, Thorstein Petersen, var ikki so eldhugadur loysingarmaður, og hann mælti fólki til at atkvød- a soleiðis, at atkvødusedilin varð ógildugur. Henda stóða Fólkafloksins førdi uttan iva til ógreiða úrslitið. ríkisfelagsskapinum Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin slakaðu fyri hesum kravboði. Teir høvdu meiriluta á tingi, og tí hildu teir, at uppskotið fór at verða samtykt Split í Javnaðarflokkinum Men stødan í løgtinginum var broytt, tå ið løgtings- nevndin kom aftur ul Før oya, tí Jákup í Jákupsstovu, javnaðartingmaður, sýtti at aktkvøda fyri sjórnarupp- skotinum Fólkaflokkurin setti upp- skot fram um fólkaatkveðu Hetta uppskotið varð í nógv broyttum líki samtykt á tingið í mei 1946. Endaliga folkaatkvøduuppskotid gav tvinnandi kostir í at velja, annadhvørt stjørnarupp- skotid ella loysing. Harum framt varð tað staðiliga á sett, at atkvødusedilin ein ans hevði gildi, um annað hvert krossur fyri = stjórnaruppskotinum varð settur ella fyri loysing. Grundirnar til hetta vóru m.a. tær, at Sambandsflokkurin var vís ur i, at fólk fóru at atkvøda fyri stjørnaruppskotinum, um bara hesir báðir kostir vórðu at velja í, hin møg- uleikin var sum at leypa á bláman Fólkafloksins støda ógreið Ein onnur grund var tann, at við hesi orðing varð Fólk- aflokkurin noyddur greitt at siga stæðu sína. Fólkaflokk- urin hevði sagt, at hann var ímóti stjórnaruppskounum uttan tó greitt at siga, at hann var loysingarflokkur Fólk fingu ikki rættiliga skil á stóðu Fólkafloksins fyrr enn eftir tað, at dagurin fyri folkaatkvøduna varð á- settur Dagblaðið segði, at teir veljarar, ið vildu loysing, skuldu atkvæða fyri loysing Teir veljarar, ið ikki vildu loysing, men sum heldur ikk: troystaðu sær at at kveða fyri stjórnaruppskoti num, skuldu stjørtnaruppskotid seta nei vid Mestsum bara Jóannes Patursson gekk av fullum huga inn fyri loysing, og eisini tvørpolitiskur bólkur av monnum, sum í maí 1946 høvdu stovnað felag, ið teir róptu Føroyingafelag Vidvent í øllum flokkum - meiriluti fyri loysing Jrsliid av folkaatkvød uni varð, at stjórnaruppskot- 10 fekk 5499 atkvødur, og loysingin fekk 5660 atk vød- ur Undan fólkaatkveðuni hevði Fólkaflokkurin roynt at lítisgera tann avgerandi tygning, ið folkaatkvødan hevði, vid at fólki tríggjar møguleikar at velja ímillum Fólkafloksleiðslan heyði vissad veljararnar um, at nei-atkvødurnar tá saman um kom fóru at verða taldar við so ella so. Sambands flokkurin og Javnaðarflokk urin søgdu harafturímóti, at nei-atkvødurnar ikki fóru at verða taldar við geva Tå ið ursliid av fólkaat kvøduni var greitt, søgdu Sambandsflokkurin og Javnaðarflokkurin, at úrs litið var ógreitt, tí net-at kvødurnar vóru so nógvar Fólkaflokkurin harafturi móti kveistraði nú nei-at kvødurnar burtur og segði at folkaatkvødan var bind andi Teir vístu á tað, ið Knud Kristensen, danski forsæt isrådharrin, heyði sagt Jákup í Jákupsstovu gav Fólkaflokkinum viðhald í hesi tulking, og nú var meir iluti á ungi fyri loysing Løgtingsmeirilutin fór straks undir at gera uppskot til nýggja bráðfeingisstjórn arskipan fyri føroyar, sum skuldi geva Feroyum eina landsstjórn, sum åbyrgdist løgtinginum. Fólkafloks samgengan boðaði frá, at lógarbroytingar, ið vórðu neyðugar, skuldu verða gjørdar á lógligan hátt. Hett a mátti so hava við sær, at umtmaðurin skuld i: lær nyggju | danski staðfesti søg nar Amtmaður boðaði ríkis stjórnini frá, hvussu vorðið var. Ríkisstjórnin ráddi av at senda løegungið heim og ásetti, at løgtingsval skuldi vera Fólkaflokkurin slakaði og legði ungarbeiðið niður Meiriluti nú ímóti loysing Javnaðarflokkurin = og Sjálvstýrisflokkurin gingu saman í listasamband til løgtingsvalid 8. november 1946. Urslitid av løgtings- valinum varð, at Fólka- flokkurin fekk 8 mans (-3), Sambandsflokkurin 6 (sam- a) og Javnaðarflokkunn 6 (sama, men 2 søgdu seg eft- ir valid umboda Sjålvstyr isflokkin) Nú var meiriluti ímóti loysing í løgtinginum, og tingingarnar um framtíðar stjórnarskipan Føroya kundu verða uppafturuknar Urslitið av hesum nýggju var hem samráðingunun KOM 101 1. apr 17:48 Tað vóru ikki smámál, sum Føroya Løgting skuldi taka stóðu til, tå bretska hervatdið var farið indinum aftur 94 Fólkafloksmer in vóru hettastu near menn. høvdu næstan meir iluta ter um antaði bert flokkinum. Men kortin valdi tingið ikki loysing ina