fríggjadagur 20. september 1996síða 15

Nr. 181 — 20. SEPTEMBER 1996 15 Útróðrarflotin og framtíðin Vinarliga hýs mær hesum orðum í blaði tygara, við- víkjandi teirri kreppu, sum í løtuni er íkomin millum út- róðrarmenn her á landi Bæði við útróðrarmenn og fiskimålarådharran vil eg siga: Tonkið tykkum væl um, áðrenn tit seta hetta í verk, sum útspælt var av fiskimálaráðharranum seinast tit høvdu fund hver við annan. Fulltíðarútróðr- armenn eiga at minnast til, at hatta fyribrygdi, at verða fulltíðarútróðrarmaður við so smáum førum sum båt- um undir 10 tons ikki hevur verið tað vanliga. Tað mest vanliga í Føroyum hevur altíð verið, og er enn, at hava útróður, sum eina hjá- vinnu, ískoyti fyri at fáa endarnar at røkka saman Tað hevur verið kombinera á ymsar mátar. Td. Eitt sindur av landbrúki, onkran langfaratúr, nakrar tímar hjá kommununi ella flaka- virkinum, á vertíð í Íslandi ella við norskum fiskiskip- um 0.s.fr. og so útróður aft- urat. Við øårum orðum var ogertað minst líka ella enn- tá vanligari at vera partvís útróðramaður enn at vera fulltíðarútróðramaður Hetta eiga teir, sum í dag kalla seg fullt .útr. menn og einsamallir gera krav uppá Lær a fyri lívið Læraradagar á Landsmidstødini Fríggjadagin hin 20. september letur upp framsýning vid føroysk- um skúlabókum og und- irvísingartilfarið á Landsmiðsteðini = fyri Undirvísingaramboð við Hoyvíksvegin í Havn Á hverjum ári koma út nógvar føroyskar bøkur Heilt fittur partur eru bøkur ul skúlabrúks Taka vit árið í fjør, so komu heilar 155 før- oyskar bøkur. Bara eina- ferð áður eru komnar flein bøkur út á føroysk- um. I bókaframleiðsluni verða nú eisini alt fleiri tættir avgreiddir í Feroy- um. Bókaselurnar siga seg ongantíð hava selt so nógvar føroyskar bøkur sum nå, og føroyskar bøkur eru upp á seg bil- igari enn bøkur í granna- londunum Rættulig ferð kom á føroyska bókaútgávu í sjeytiårunum mentapoliukkur = aldri hevur verið orðaður í Føroyum, tók Rithøv- undafelagið í 1973 stig til Alit i mentanarspurn- ingum. Seta vit hetta år sum mark og líta at bóka- rúgvuni, komin er síð- ani, so svarar hetta til 70% av allari føroyskari bókaútgávu. 2.275 bøk- ur ella útvið 300.000 blaðsíður. Á føroyskum og í 22 ár. Allar føroyskar skúla- bøkur og alt tilfar, sum kann nýtast í føroyska skúlanum, verður við á framsýningini á Lands- Hóast midstødini fríggjadagin Sýnt verður fram til hin 4. desember og opið er hvønn gerandisdag frá 9- 12 og 13-17 Henda bóka- og tilfars- framsyning, sum er opin fyri almenninginum, er høvudståttur í einum tiltaki, sum samstundis er ætlað lærarum. Hvønn mikudag i tidar- skeiðnum 25. septem- ber-4. desember fåa lær- arar høvi å Landsmid- stødini at kunna seg nærri við framsynda til- farið, eins og fyrilestrar verða hildnir Í fyrilestrunum verður viðgjørdur tydningurin av, at tilfariå er heimligt og å føroyskum, eins og bøkin verdur vidgjørd og umrødd sum sjålv beinagrindin í skúlan- um. Framtíðar avbjóð- ingar sum Internetið verða eisini havdar á lofti. Fyrilesarar verða Svenning Tausen, Niels Jákup Thomsen, Pauli Nielsen, Dagbjartur De- bes, Jonhard Mikkelsen, Jens Pauli Nolsøe og Helena á Neystabø Suktakarar = til fram- sýningina eru Bóka- deild Føroya Lærara- felags og Føroya Skúla- bókagrunnur, sum geva út bøkur og annað undir- visingartilfar, og Landsmiðsteðin, = sum upplýsir um og lænir skúlum undirvisingartil- far. Landsskúlafyrisit- ingin og Feroya Lær- arafelag eru eisini stuði- ar undir ultakinum tað sum er trábýtt til bólkin undir 15 tons at minnast til Heldur ikki eiga teir at gloyma, at hetta at kunna fara á flot, og fara á vekuna við fonginum er ein tann elsti rætturin saman við grindabítinum, sum ein hver føroyingur frå áralds- tíð eigur. Tað verður ein tvivlsom æra fyri teir menn, sum saman við fiskimála- ráðharranum fara at koma hesum rætti til lívs Mítt uppskot til allar út- róðrarmenn skal vera: farið ikki í felluna sum fiskimåla- ráðharrin setti fyri tykkum, við uppskotinum um at teir fiskidagar fulltr.útr.menn hava fingið ov lítið skulu takast frá hinum bólkunum av bátum undir 15 tons Hetta var bert fyri at seta bólkarnar upp mót hverj- um ødrum, og tað sær út til at hava lukkast hjá honum í ólukkumát. Summi tykkum og lati hann ikki vinna so lættliga, tá sleppur hann ov væl, tí tá alt er yvirstaðið kann hann bert siga at hetta var útróðramannsins egna valg Vil hann ikki lata útróðr- arflotan undir 10 tons fiska frítt, so er at krevja fleiri fiskidagar. Ikki frá nøkrum av bólkunum í útróðrarflot- anum, men heilt náttúrliga við at ávísa, at tit hava verið fyri vanbýti, tá fiskidagarn- ir millum teir ymsu bólk- arnar í veiðiflotanum vóru býttir. Tað verður tosað so nógv um definitiónina uppá ein vinnurekandi útróðrar- mann, men hvat er definiti- ónin uppá ein fiskidag. Ein fiskidagur er ikki bara ein fiskidagur men eigur at verða umsettur til eina ávísa veidinøgd og ella eitt åvist tal av arbeiðsplássum sam- anborið við veidinøgd, fyri at kunna áseta eitt rættvíst býti. Eg fari her at gera eina samanlíkning millum td eitt ávíst tal av trolarum og eitt ávíst tal av smáum útr.- bátum. Allur trolaraflotin hevur fingið tillutað 8225 dagar (partrolarar). Allur útr.floun undir 15 tons 22000 dagar Ein veiðudagur hjáeinum trolara má ætlast at geva í meðal uppá ársbasis 4500 kg. (9000 pund). Ein meðal veididagur hjá einum út- róðrarbáti við 4 snellum ella 12 stampum av línu ætlast at geva uml. 350 kg. (700 pund). Herav sæst at 150 fult- riknir åtr6drarbåtar sum tils. hava fingið tillutað 14666 fiskidagar å 350 kg. fiska 5133 tons um árið. I partrolari , sum teimum flestu kunnugt, hevur fingið 270 dagar í part, og sum ætlast at fiska 4500 kg. pr. fiskidag, fiskar uml. 1215 tons um árið Tað vil siga at allur tann fullrikni útróðrarflotin und- ir 15 tons hevur fingið úllutað tað sama sum uml. 4 partrolarar tilsamans? Imeðan 4 partrolarar breydføda 36 mans á sjónum, eftirsum teir koyra, mær vitandi við I 1/2 mans- skapi hver (643), so breyð- fæða 150 útróðrarbátar um- leið 225 mans, tá roknast kann við at uml. helvtin av teimum rógva við 2 monn- um umborð. Um veturin tá roynt verður við línu, verður hetta tal helst størri, tá vanligt er at onkur er knýttur at bátinum uppi á landi umframt Av veiðini sum kemur uppá land frá 4 trolarum og ella 150 útróðrarbátum, sambært frammanfyri- standandi er tann sama, verður arbeiði, sum veiðan kastar av sær um hon verður vidgjørd á landi, tað sama Man skal ikki vera lærdur frødingur av nøkrum slag fyri at kunna siggja, at her er stórt vanbýti farið fram, og sigast má at teir sum her havasitið og býtt veiðidagar fyri = útróðrarflotan hava sovið í tímanum. Hví eg samanlíkni við trolaraflotan er tí at mær kemur fyri, at man frá al- mennari síðu roynir at blása hetta við fiskidøgum hjá smábátunum upp, sum um tað er tað stóra <problemið< viðvíkjandi ovurfisking á grunnum okkara, ímeðan man við vilja gloymir tað veruliga problemið, sum jú er trolaraflotin sum hevur fingið tillutað alt ov nógvar dagar í mun til hinar bólk- arnar í flotanum. hóast teir eru teir sum fara ringast við stovnunum, klára seg verst fíggjarliga og søguliga eru teir sum seinast komu inn á teir føroysku grunnarnar at royna, samanborið við hinar bólkarnar. So tað er eyðvita higani, møguligur mangul uppå fiskidagar eigur at verða tikin til småbåtarnar So, tað eru tveir mátar at loysa hendar trupulleikan við fiskidøgunum hjá út- róðrarflotanum uppá. harra fiskimálaráðharri. Annar og besti er at tå letur smábát- arnar fiska frítt, tað kann tú róliga gera, tí í veruleikan- um vera teir ikki førir fyri at fiska í nógv fleiri dagar enn teir ásettu 22000 dagarnar. Tað skal nokk vísa seg um tú tordi at lata teir fiska í eitt ár frítt. Kanska nøkur ár eitt sindur fleiri og nøkur eitt sindur minni alt eftir veður- lagnum. Eitt annað er at fiska teir frítt og ongi krøv verða sett til at fáa veiði- loyvi, vil tað í sjálvum sær eisini føra til minni roynd, ti nógvir fiska í løtuni í pan- ikk fyri ikki at missa ella vissa sær veiðiloyvið. Hin mátin er at tú í heyst tá tey av kønum monnum frå- boðaðu »falittini« av trolar- um vera aktuel, letur vera við at lofta teimum vid al- mennum peningi, men letur teir fara nåturliga av knór- Landssjúkrahúsið 100 Tórshavn Pedagogar A psyk. deild »Pensionatinum« er starvið sum pedagogur leyst til setan sum skjótast eftir nærri avtalu. Arbeiðstíð: 32 t. um vikuna. Løn sambært sáttmála ímillum Føroya Peda- gogfelag og Føroya Landsstyri. »Pensionatid« er ein deild við plássi til 10 sjuk- lingar við kroniskum psykiatriskum sjúkum. Endamálið við deildini er: At sjúklingarnir í neyvum samstarvið við starvsfólkini fáa høvi til at stimulera og brúka tey evni, tey hava, soleiðis at gerandisdagurin fyri hvonn einstakan fær virði. Krøv til umsøkjarar: útbúgving sum sosialpedagogur hugur at arbeiða við fólki við kroniskum psykiatriskum sjúkum góð samstarvsevni opin fyri nýhugsan evni/vilja at arbeiða tvorfakliga. Nærri fæst at vita um starvið við at venda sær til Petry Olsen, deildarsjúkrasystir, tlf. 13540 lokal 304, ella Vilgerð Astridardóttir, yvirsjúkra- systir, lokal 351. Skrivlig umsókn við avriti av prógvi skal send- ast til: Umsjónarmannin, Landssjúkrahúsið, 100 Tórshavn Umsóknarfreist: 5. oktober 1996. anum og umger tiskidagar teirra til útróðrardagar í lut- fallinum 270 trolaradagar = 3471 útróðrardagar. Sært tú, letur tú bert ein fara so er problemið loyst Krøvini, sum vera sett út- róðrarmonnum um teir fáa veiðiloyvi ella ikki, áttu at verið broytt soleiðis at tey í- staðin galda fyri at upparb- eiða rætt til fløgu og dags- studning, og tann sum helt seg hava upparbeitt sær henda rætt, skuldi so havt skyldu ul sjálvur at gjørt vart við hetta, við skjal- prógvan. Men als ongi krøv til veiðiloyvi. Hetta saman við frítt at fiska hevði gjørt henda partin av efuirliunum av veiðiflotanum lættan at umsitið afturímóti sum nú, har tað næstan er vónleyst at umsita og bara førir til klandur og stríð fyri teir sum skulu arbeiða undir hesi skipan. Bæði teir sum fiska og teir sum skulu hava eftir- litið um hendi, og ikki at for- gloyma ótryggleikan hetta fórir vid sær fyri útróðrar- mannin, Byud av veididøgunum millum bólkarnar loysir seg sjålvt, tí vit mugu duga at síggja at av teimum veiði- døgum sum ásettir verða líkamikið hvussu nógvir teir so eru, verða tað av sær sjálvum teir sum hava út- róður sum sítt høvudsstarv og tí rógva út hvønn dag høvi býðst, sum fáa teir allar flestu dagarnar í.sín part Tað er heilt logiskt at ein maður sura arbeiðir fullan dag uppi á landi ikki eisini kann verða til útróðrar hvønn dag. Harafturáimóti skal ein maður sum ikki hevur arbeiði hvønn dag uppi á landi hava høvi til at fara á flot í tann mun hann er førur fyri ti. Nokta tit totalt monnum, sum hava dyrar båtar ella båtar yvirhøvur at fáa, í minsta lagi fiska fyri útreiðslur, kann hetta fáa katastrofalar fylgjur fyri heilt nógvar menn, nógv stórri enn ein kanska gevur sær far um. So fulltíðarút- róðrarmenn og fiskimåla- ráðharrin, farið varðliga við hesum eyma máli, sum, um tað ikki verður loyst á rættan hátt, kann vera allari tjóðini ul óbótaligan skaða Hetta verði ikki skrivað ella meint sum enn ein íblástur til klandursbálið, sum longu er farið at loga millum útróðrarmenn, men í vón um at hjálpa til at finna útvegir til at loysa krepp- una, øllum at gagni, sum henda kreppa viðkemur, og teir eru nógvir. Argir 15.09.96 Ragnar T. Hentze