týsdagur 8. oktober 1996síða 9

Nr. 193 — 8. OKTOBER 1996 tíðindablaðið + -' [" Tað stora kalda orðið er tomt Vit eru gingin fram mentanarliga síðani følkaatkvøduna. So nógv, at ektaðir sambandsmenn eru farnir at líkjast spøkilsum. Men politisk sminka og manglandi trúvirði Tjóðveldisfloksins hevur forðað fyri samsvarandi politiskari menning. Nú krevja bæði tann tjóðskaparligi stoltleikin og tann politiski veruleikin, at samfelagið fær ein nýggjan statsrættarligan karm. 50 ár eftir følkaatkvøduna er tíðin komin til aftur at hugsa stórar tankar SJÚRÐUIR SKAALI Eg flenti hart, tå eg las oddagreinina í Dimmalætt ing á grækarismessu í ár Undir yvirskriftini „Natio nalfuglens ankomst“ hug leiddi onkur av blaðsins ideologisku oddafiskum poctiskum vendingum um teir mongu „strandskader sum aftur í ár komu heim til okkara „forblæste øer Vit vóru helst mong, sum hildu hetta vera frálíkt skemt. At ynskja yóðfugl inum vælkomnum á donskum... Absurd! Geni alt! Ótrúliga stuttligt!) Men tað var ikki ætlað sum nøkur vittigheit. Tað er eingin ivi um, at greinin var skrivað í ramasta álvara av einum ærligum, ektaðum, klassiskum sambands manni. Hon var heilt í sam- svar við teirra hugburð Og tað er so stutt síðani, at tað fór at:virka legið komiskt - at síggja føroy ingar skriva til føroyingar å donskum. Fyri 50 árum síð ani var tað púra vanligt Nógv gjørdu tað, tí tey ikki dugdu annað. Men ektaðir sambandsmenn gjørdu tað av ideologiskum orsøkum Ideologi var eisini orsøkin 1} til, at:teir I 4 meira ent hálvdanskt flaggaðu ið Dannebr % 1 ) Sambandsins stora tap Allar poltuskar rørslur hava Allir fg tiskir I setn ngar hava rótur nentan Sambandsfloksins ment narligi gróðrarbotnur var frá byrjan tant manfyri nevndi: danskleikir Før vum. - Mótsatt Sjålvstyris flokkinum, sum bygdi á tjóðskaparrersluna - á stríð ið fyri at menna føroyskt mål og førovska mentan Hetta var tann mentan arliga dimenstónin, sum lá undir ellum poliuskum stríði fyrst í eldini. Og hon hevur uttan iva eisini havt stóra ávirkan á ta polttisku stødutakanmina hjá fólki tann 14 september í 1948. Tað var ikki bara ein spurningur um statsrætt. Fólk góvu við atkveðuni eisini ul kennar hvar tey stóðu í tjóðskapar stríðnum At úrslitið bleiv kolldømt og at ein nýggj skipan kom sum fólkið ongantíð slapp it atkvæða um, stríðir ímóti allari demokratiskari síða læru. Sambandsvongurin serliga sjálvur Sambands flokkurin - vann sin polit iska sigur á óreiðiligan hátt Men hóast hann vann tá hevur hesin flokkur tapt líka síðani. Í all tey 50 árini Tapt og tapt og tapt ley politisku tapini - yvir tøkurnar - hava sjálvandi nitið fast. Men tað er serliga mentanarliga, at Sambands flokkurin hevur tapt: Hans ara grundarlag er blivið meira og meira útholað. I dag er tað púra horvið. Ikki til Tj6dskaparrørslan hevur vunnið ein totalan og knús andi sigur á tí mentanarliga ráki, Sambandsflokkunmn frá byrjan hevur bygt sítt polit iska virki á So eklatantur hevur hesin sigur verið, at ein donsk oddagrein um tjaldrid í 1996 virkar sum ein rødd úr farnan tíð. Ein spøkilsis rødd Summi taka kanska synd í manninum, sum skrivar Summi grína at honum Eingin tekur hann fyri fult Ein tjodskaparrebellur á odda... { kkun K Í Tad er tað ikki. H hann fekk flestar atkvødur so £10 hist síðsta Í eitt súmbol uppá tann eyð nýkjandi mentanarliga sigurin hjá Sambandsflokk mum: Fyrst valdi ungmaður floksins var ein av teimum sum fyri fáum árum síðan var til reiðar at:ofra sítt stu dentsprogv fyrr at vinna ter wskum máli fyrstarætt á hægru skulunum. Hann kallast Bjørn á Heygum Bjørn er ikki nakar ideal istur. Hann stillaði helst upy á sambandslistanum, tí tað ambært veljarakanningun um var har, kjansurin fyri at verða valdur var størstur Beint eftir valið vísti tað seg jú. at Bjørn als ikki var samdur við hinar sambands menninar um ta politisku linjuna. Og tað hevur hann heldur ikk: verið síðani Men fyri 50 árum síðani hevði ein maður, sum gjørdi seg til rebell fyri føroyskt mål, aldrin í lívinum stillad upp fyri Sambandsflokkin Og sambandsfólk høvdu ikk: viljað havt hann á list an. Tað heyði verið ein and søgn Orsøkin til, at Bjørn å Heygum i 1994 saktans kundi vera fyrstvaldi sam bandsmaður, er, at Sam bandsflokkur:n ikki umboð ar nakað mentanarligt rák longur. Danskleikin í For oyum er ikki til. Tí var val sigur = Sambandsfloksins heldur ikki nakar tjóðskap arligur ósigur Sminkan hjálpti Men hvussu ber tað tit, at tann mentanarliga menn- ingin í Føroyum ikki hevur styrkt kravid um, at vi skulu hava endaliga polit iska valdid i landinum? Hvi er mentanarliga tapið hjá sambandsvonginum ikki blivid til ein politiskan sigur hjá sjálvstýrisvonginum? Høvudsgrundin er, at fólk undir heimastyrisskipanini hava havt kensluna av, at føroyingar hava havt valdið í Førovum. Løgting10 tók jú avgerðir um øll tey „sjón | il list iål By Få | ferju g ha il j. H i 3 k % k y ørk | tikk.! kk ør nógv. Vit hava ju havt før oyskar myndir á seðlunum Eins og Føroyar” hevur staðið á passunum. Henda sminka hevur ikki broytt veruleikan, men hon hevur ávirkað kensluna. Gerand isdagurin í Føroyum hevur verið meinlíkur gerandis degnum í einum sjålvstød ugum landi Hendan kenslan av at ráða í egnum landi styrktist iv, at vildu vit ráða meira var bara at fara til tað stóra kalda borðið sum kallaðist heimastýrislógin og velja okkum okkurt „A-mál“ aft urat. Avgerðin var okkara Men vit sluppu altso bara at taka tað, sum danir góvu okkum loyvi til. Ynsktu vit okkurt sum kom uppá tvørs av donskum áhugamálum, sluppu vit ikki at ráða long- ur. Sum í NATO- og undir- grundarmálunum Nakran suverenitet yvir oyggjunum hava føroyingar ikki havt. Men vit hava havt eitt lokalt sjålvstyri, sum hevur verið so stórt, at vit hava havt kensluna av at ráða í egnum landi Tjóðveldisfloksins dilemma Ein onnur høvudsorsøk til at tann mentanarliga menn ngin tkki hevur ført stórri Krøv um spjalvstyr orðaskifti nakrar politiskar treytir er lg tak i treytirnar Í sambandi við fólka tingsval hevur Tjóðveldis flokkurin nakrar ferðir ikki góðtikið skipanina. Út frå hugsanini um, at føroyingar ikki eiga at velja limir í fólkatingið, læt flokkurin vera við at stilla upp, og mælti fólki frá at luttaka á valunum. Flokkurin setti seg uttan fyri skipanina, og var soleiðis við til at úthola hennara legitimstet. Í sambandi við løgtings val hevur flokkurin eisini sagt seg vera ímóti heima stýrisskipanini. Men hann hevur kortini stillað upp, og biðið um atkvødur frå loys ingarsinnaðum fólki. So leiðis hevur hann kanaliser ið sjálvstýriskravið inn í sjålva heimastýrisskipanina r harvið vidurkent, leg! timerad og styrkt hesa skif in Todveldisfløkkurir hevur ert. at:tað hert år fyrig Få i R ; 1 kk | H 1 va ksir ; um. Men teir hava kortum hildið. at ein virkin polit iskur flokkur var besti pall urin til at framføra krav um loysing. Og fáa fólk at taka undir vid ti Tad er tað helst eisini Men tað er her, Í jóðveldis flokkurin fullkomiliga er dumpaður! Pallurin er ikki nýttur nóg væl! 3 Onki realistiskt bod uppå loysingina Bæði Erlendur Patursson og fleiri av hansara partamonn- um hava gjørt eitt stórt ar- beiði fyri at menna tað tjóð- skaparliga medvitið í Fer- oyum. Tað eiga teir alla virðing fyri Teir eiga eisini virðing fyri sítt idealistiska stríð fyri loysingini. Tað hevur ikki altíð verið lætt - serliga tí hinir flokkarnir (serliga sambandið ligan hátt hava talað bein leiðis til pengapungin hjá á líuð mans i seg ll gå stuðlað hes: ætlan Í sínum tosi um loysing hevur Tjóðveldisflokkurin aldrin svarað uppá sorgarin í Tjóðveldinun ørovar Ld. skal varðverta rættin at brúka útlendskar ærustovnar. Ella útlendsk sjúkrahús. Ella útlendskar ambasadur. Ella hvussu spurningurin um okkara va uta skal loysast. Hann hevur í øll hesi árini aldrin givið fólki eina realistiska mynd av, hvussu loysingin í praksis skal fremjast Og tá ein flokkur. hvers > NVUSSU